Opstandig in de kunst (1)

‘Alle kunst is opstandigheid tegen het lot van de mens.’ Dat schreef politicus André Malraux. Kunst is dat wat het leven analyseert, bekritiseert, bejubelt en beweent. Opstandigheid in de kunst. Vandaag deel 1.

Kunst

Kunst is soms groter dan wapens en brengt soms meer mensen op de been dan welke grote leider dan ook. Het leidt tot groot protest en tot klein leed. Het kan leiden tot vallende regimes en tot grote omwentelingen. Soms kan het leiden tot ‘not-in-my-backyard-gedrag’: we worden opstandig tot de controverse uit het zicht is, om ons vervolgens weer tevreden in ons eigen huis terug te trekken. Kunst is een middel voor protest. Kunst maakt je opstandig, en ook strijdbaar.

Macht der rijken

We schrijven het jaar 1816 als voor de kust van West-Afrika het passagiersschip La Méduse vergaat. De Franse schilder Theodore Géricault schildert twee jaar later zijn beroemdste werk: Het vlot van de Medusa. Daarop is een vreselijk tafereel te zien. Mensen die vechten voor hun leven, varen samen met lijken op een vlot naar de horizon. Een aantal van hen redt het en zij vertellen met het schilderij hun verhaal. Het verhaal van een slecht functionerende kapitein, maar vooral het verhaal van een regering die mensen bewust niet liet redden, omdat die geen geld of aanzien hadden. Daar ging het mis. De mensen op het vlot hadden nooit mogen overleven. In heel Europa riep het schilderij controverse op. Een strijd tussen de adel en het volk over de macht van de rijken.

Strijd tegen het regime

De Arabische Lente. De beelden van het overvolle Tahrirplein in Caïro staan nog vers in ons geheugen. Een revolutie van het volk. Maar een revolutie die toch vooral zijn weg vond in de kunst. Caïro kreeg te maken met een nieuwe vorm van kunst: graffiti. De straten van de Egyptische hoofdstad kregen een extra stem, de anonieme stem van de kunst. Onder andere Ahmed Bassiouni maakte kunst op het Tahrirplein. Performances en theater. Hij werd vermoord op de vierde dag van de opstand, op 28 januari 2011. Sindsdien is er veel gebeurd. De kunst is een belangrijk middel in de strijd tegen het regime. En nu Egypte midden in een nieuwe opstand zit, is het weer de kunst die het voortouw neemt.

Schande voor de stad

Rotterdam, 2001. De Amerikaanse kunstenaar Paul McCarthy krijgt opdracht van de gemeente om een mooi beeld te maken voor een prominente plek in de stad. Het beeld Santa Claus moet bij concertzaal De Doelen in het centrum van Rotterdam komen. Het heeft er uiteindelijk nooit gestaan, want heel Rotterdam was tegen. Het beeld was een schande voor de stad, vond de bevolking. Dat had alles te maken met de bijnaam die het beeld al vrij snel kreeg. De ‘kabouter’ werd daarop cadeau gegeven aan de gemeente Barendrecht, maar die bedankte voor de eer. Vervolgens maakte Santa vele omzwervingen en stond hij een aantal jaren op de binnenplaats van museum Boijmans van Beuningen. Toen het beeld ook daar weg moest vanwege een verbouwing, zwierf het weer rond. Ook de ondernemers aan de ‘koopgoot’ wilden het beeld niet in hun buurt hebben. Pas sinds 2008 heeft het een vaste plek in de stad. En dat allemaal voor een kerstman met de niets-verhullende bijnaam Kabouter Buttplug.

Volgende week deel 2.

Bron: Doopsgezind NL. September 2014.

Photo Credit: F. Eveleens via Wikipedia

Kalle Brüsewitz
Kalle Brüsewitz (soulchecker.nl) is afgestudeerd in de theaterwetenschappen en kunsteducatie en is werkzaam als freelancer op het gebied van journalistiek en kunsteducatie. Hij noemt zich SoulChecker en zoekt naar dat waar mensen zich geraakt door voelen; in kunst, politiek en religie. Ook werkt hij als coördinator in een Aanloopcentrum voor iedereen die behoefte heeft aan koffie en een praatje.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *