Nieuwe vormen van christen-zijn in de steden

Tijdens het onderzoek voor ons boek ‘Heilig. Gewoon nu’ kwamen Sigrid Coenradie en ik regelmatig terecht bij levendige, los of strak georganiseerde, christelijke leefgemeenschappen die een bepaalde vorm van maatschappelijke zorg op zich namen. Juist in de grote steden bloeit dit fenomeen. 

Sommige van deze groepen bestaan al vrij lang, maar de tijd lijkt rijp te zijn voor een flinke nieuwe impuls. Her en der op het internet gonst het van de plannen. Religieus pionier Johan ter Beek (1969), docent Levensbeschouwelijke Vorming, en publicist over allerlei vormen van geloofs- en kerkvernieuwing, is één van degenen die hier graag over denkt en schrijft. Hij spreekt van ‘stadskloosters’. Onderstaande bijdrage is overgenomen van zijn site www.dezevenderegel.nl

Het is onze droom om in de nabije toekomst een aantal ‘Stadskloosters’ op te zetten in enkele grote Nederlandse steden. Een Stadsklooster is een (leef)gemeenschap van christenen die zorg dragen voor een presentie van de kerk in een stad (en haar regio!). Zo kunnen ze gasten verwelkomen, getijdengebeden verzorgen, cursussen en trainingen aanbieden, een kloostertuin met duurzame producten beheren. Een Stadsklooster kan een solide uitvalsbasis zijn voor het moderne, fluïde christendom. Door haar presentie kan ze innovatieve prikkels uitzenden naar christenen in de stad en regio en ze kan een zegen zijn voor de omgeving of wijk.

Fluïde netwerken, kringen, groepen of cellen zullen de plaats van kerken innemen. Daardoor ontstaat er een nieuwe behoefte aan een centrum dat het netwerk kan ondersteunen en de activiteiten kan integreren. Een Stadsklooster kan in deze behoefte voorzien. Het zou mooi zijn als er de komende jaren enkele Stadskloosters zullen ontstaan in grote steden zoals bijvoorbeeld Utrecht, Rotterdam, Amsterdam, Zwolle en Groningen.

Waarom een Stadsklooster?

Er zijn enkele belangrijke redenen tot het stichten van een Stadsklooster.

1)Theologie

De nieuwste theologische inzichten koppelen het christelijke geloof nadrukkelijk met de roeping van Israel als volk, als alternatieve samenleving. In het ‘oude perspectief’ is Jezus het antwoord op de individuele zonden en de kerk de bemiddelaar van dit heil. Prediking en evangelisatie zijn de belangrijkste tools in dit voornamelijk individuele en verticale geloof.

Vanuit het ‘nieuwe perspectief’ is de roeping van het volk Gods antwoord op het kwaad in de wereld. De Messias is op zijn beurt de redder van het volk en legt op unieke wijze een basis voor het leven van het volk na haar verlossing. In dit nieuwe model is de presentie van het volk op basis van het leven van de Messias de essentie van kerk-zijn.

Oude vormen van kerk-zijn kunnen moeilijk aan deze nieuwe roeping voldoen. Groepen en kloosters kunnen dit beter. Ze belichamen het volk van God als alternatieve mensheid.

2) Geloof als lifestyle

Veel jonge mensen voelen intuïtief aan dat geloof het hele leven beslaat. Geloof heeft alles te maken met gastvrijheid, zorg voor kwetsbaren, duurzaamheid, gebed, recht, etc. De kerk draaide vroeger om de bemiddeling van het eeuwig heil. Nu gaat het om de navolging van Jezus, als gemeenschap, op alle terreinen van het leven. Een voorbeeld van ‘geloof als lifestyle’ is De Zevende Regel, een nieuwe monastieke leefregel. De Zevende Regel kent als hart Gods verhaal over Gods volk en haar Messias, Jezus Christus. Om dit hart is er aandacht voor gemeenschapsleven, doen van recht, zorg voor kwetsbaren, leven in ritme met natuur en liturgie, gebed en verwondering en aandacht voor schepping en natuur. Een stadsklooster kan een fysieke locatie zijn om jonge mensen te trainen op deze levensgebieden. 

3) Toekomst van de kerk

Kleine groepen, cellen en netwerken zijn tegen wil en dank de toekomst van de kerk. Het parochiale model van de kerk-in-de-wijk is allang niet meer haalbaar vanwege de krimp van het ledental. Het bevorderen van regionale megakerken lijkt voor de hand te liggen, maar gaat vaak uit van het oude model: kerk als zender, kerkganger als consument/ontvanger.

De kleine groep blijft dichtbij de buurt, de werkvloer of het netwerk staan. Toch kan een kleine, fluïde groep kwetsbaar zijn of kwaliteit missen. Het Stadsklooster kan voorzien in de behoefte die ontstaat door het gat dat kerken laten vallen ten opzichte van groepen.

Alle ‘zwakke’ kanten van een groep vinden hun ‘sterke’ tegenpool in het Stadsklooster: presentie, gezamenlijke vieringen en getijdengebeden, training en onderwijs, opvang en gastvrijheid. Het klooster is regionaal en aanwezig op de knooppunten van de kleine groepen.

4) Verschillen overbruggen

Een van de grootste uitdagingen van de kerk ligt in het overbruggen van het verschil tussen jong en oud, hoog en laag opgeleid. De dynamiek van de jeugd mist vaak de wijsheid en ervaring van de oudere generatie. Jongeren zijn misschien wel hip en bij de tijd, maar ouderen of kinderen brengen hun eigen stijl mee in een gemeenschap.

Hoger opgeleiden bewegen zich makkelijk in netwerken, kunnen omgaan met complexiteit en zien globale problematiek als een uitdaging. Ze hebben het wel vaak erg druk en dreigen steeds meer individualistisch te worden. Lager opgeleiden worden bang van globale problemen en keren zich naar binnen. Angst kan leiden tot afkeer van allochtonen of hoger opgeleiden. De problemen worden door angst natuurlijk niet kleiner.

Het Stadsklooster kan verschillende structuren bieden om oud en jong, hoog en laag opgeleid bij elkaar te krijgen. Acties, nieuwe liturgie, ritme, gastvrijheid en maaltijden kunnen mensen verbinden.

 

Verschillende soorten Stadskloosters

Om praktische redenen zullen er verschillende soorten Stadskloosters kunnen komen. Hieronder geef ik een aantal mogelijkheden:

 

  • Stadsklooster vanuit een leefgemeenschap. Mogelijkheden: getijdengebed, vieringen, opvang, retraite, kloostertuin, eventueel trainingen, lezingen en uitvalsbasis actie. Vaste online-offline community.
  • Kerkgebouw als basis voor ‘Stadsklooster’- activiteiten. Online community of buurtgemeenschap kan samenkomen in kerk. Virtueel Stadsklooster met fysieke ontmoetingsplaats. Vieringen, trainingen en lezingen.
  • Buurt- of wijkcommunity. Verschillende mensen die zich committeren met een leefregel of toewijding aan de buurt. Kamer voor gebed. Online community.
  • Bestaande leefgemeenschappen of communities (zoals Timon of L’Abri) kunnen zich in te toekomst aansluiten bij een soort ‘Stadsklooster’- beweging.

bron: AdRem april 2012

Bert Dicou
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *