Niets aan de hand (in Nederland)

Loopt onze veiligheid in Nederland ernstig gevaar? Nee. Vaak laten we ons meesleuren door mediaberichten maar er is eigenlijk niets aan de hand. Dus we mogen opgelucht ademhalen? Jawel, maar buiten Nederland gebeuren er nare dingen. Een gemengde oogst aan gevoelens na optredens van Maarten van Rossem en Judit Neurink tijdens de Nacht van de Dictatuur.

Een dictatuur bestellen

Hoe zorg je er voor dat een land door een dictatuur geregeerd wordt? Dat is de vraag die bij het optreden van Maarten van Rossem centraal staat. Hij kijkt daarbij naar landen die “van de democratie hebben mogen ruiken” maar nu weer dreigen te vallen in dictatuur: Rusland onder Putin, Turkije onder Erdogan en Hongarije onder Orbán. Wat valt er in deze landen op? De leiders weten op populistische sentimenten in te spelen. Het vereist een retoriek die wij ons hier niet voor kunnen stellen. Erdogan doet uitspraken als “Ik ben Turkije”. Van Rossem schetst het contrast: “Ziet u al voor zich dat Marc Rutte roept: ‘Ik ben Nederland’?”. Nee, de aanwezigen kunnen zich dat maar moeilijk voorstellen.

Dergelijke taal van charismatische leiders die zich opwerpen als spreekbuis van een volledig volk gaat meestal gepaard met iets anders: hameren op een maatschappelijke dreiging. Van Rossem staat uitgebreid stil bij Pim Fortuyn, opruier van volkssentiment hier in Nederland destijds. Uit het niets sprak Fortuyn opeens over een dreiging die niemand had gezien. Hij creëerde zo een nieuw raamwerk., Van Rossem illustreert zijn woorden door met zijn vingers een vierkant in de lucht te tekenen. Maar dat is het volgens Van Rossem ook: lucht. De dreiging die uitgaat van migrantenarbeiders die hier zijn blijven wonen, volgens Fortuyn het grote probleem, is nihil. Van Rossem vraagt of sinds Fortuyn deze gevoelde dreiging werkelijkheid is gebleken in het leven van de aanwezigen in de zaal. Nee, de aanwezigen moeten toegeven dat er eigenlijk niets gebeurd is.

Van Rossem schetst het mechanisme: een charismatisch leider staat op, de media leggen hem in de watten omdat hij goed overkomt, en hij profileert zich als anti-establishment. Deze leider verzint een probleem dat mensen aanspreekt – een zondebok aanwijzen werkt altijd goed – en belooft dit probleem op te lossen. Van Rossem ziet het overigens in Nederland in zijn levensdagen niet meer gebeuren. Wilders is volgens hem inmiddels een marginaal fenomeen.

01nvdd

De hel die ISIS heet

Na het optreden van Van Rossem zou je eigenlijk met een gerust hart naar huis kunnen gaan. Alle dreiging is immers gerelativeerd en als er al sprake van dreiging is, dan is het stemmingmakerij van de volksmenner die voor dreigingen waarschuwt. Goed om je te realiseren in een tijd dat Wilders met termen als “islamitische tsunami” en “testosteronbommen” stunt. Niet op gekken stemmen en het komt wel goed met Nederland. Maar dan volgt op deze Nacht van de Dictatuur een interview met correspondent in het Midden-Oosten voor Trouw en auteur van het boek De Oorlog van Isis Judit Neurink. Dat stemt toch weer droevig.

Ze woont op vijftig kilometer afstand van een gebied dat in handen is van ISIS. De interviewer kijkt haar wat onbegrijpend en bezorgd aan als hij dat hoort. “Het went,” vertelt ze hem. De verhalen die ze over ISIS vertelt zijn vreselijk. Ze beschrijft een plek waar kinderen alleen nog maar les krijgen over een zeer sektarische interpretatie van de islam. Van vormend onderwijs is behalve wat elementaire rekenkunde haast geen sprake. “Hoe kunnen daar nog dokters uit voortkomen?” vraagt Neurink zich over deze generatie af. De kinderen leren al vroeg geweld. Bij ons bekend door de beelden van kinderen die poppen onthoofden. Als je dat leert op zo’n jonge leeftijd, hoe kom je daar dan ooit weer vanaf?

Vrouwen hebben het onder het heerschap van ISIS niet goed. Neurink vertelt over het slavenbestaan van veel vrouwen. Ze beschrijft tegelijkertijd hoe “loverboys” van ISIS meisjes uit Europa ronselen. De ronselaars beloven deze vrouwen een fantastisch leven, maar uiteindelijk komen ze in de slavernij terecht. Het gaat soms om intelligente, hoog opgeleide vrouwen. “Dat verbaast mij nog steeds” geeft ze toe. Vrouwen en kinderen die wonen in veroverde gebieden en geen lid zijn van ISIS eindigen volgens Neurink vaak in de – niet zelden seksuele – slavernij.

00nvdd

Gemengde gevoelens

De toekomst ziet er niet best uit voor het bezette gebied in Syrië en Irak, dat ze ook consequent ISIS (Islamitische Staat van Irak en Syrë) bljift noemen en niet IS, om het zo niet als een autonome staat te erkennen. Dat het ooit een erkende staat wordt, sluit ze overigens niet uit. Ze laat bovendien de ambitie zien van ISIS op een kaart. Van Marokko tot aan India en zelfs de noordelijke kust van de middellandse zee wil ISIS opeisen. De strijdlust is sterk. De verbanden tussen ISIS en andere partijen is inmiddels zo gecompliceerd geraakt. De Syrische president Bashar al-Assad ziet zich bijvoorbeeld soms gedwongen olie van ISIS te kopen, waardoor de situatie uitzichtloos lijkt. Neurink zegt zelf ook niet te weten hoe het binnen afzienbare tijd goed kan komen met deze regio.

De avond in de Rotterdamse Arminiuskerk is ten einde en we verlaten deze met een veilig gevoel en stappen zelfverzekerd in de trein, maar tegelijkertijd heest een droevig gevoel over wat er van de levens van velen in de ISIS regio terecht moet komen.

Beeld: Erwin Heyl Fotografie

Lucas van Heerikhuizen
Lucas van Heerikhuizen is afgestudeerd als master in de godsdienstwetenschappen. Momenteel is hij werkzaam als webdeveloper en WordPress docent. Tevens is hij actief als redacteur voor Zinweb.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *