Nederland Kantelt: Het denken van Jan Rotmans

Jan Rotmans vindt het nodig dat we snel nieuwe politieke keuzes maken. Dat doet pijn maar is noodzakelijk. “Je kan ook niet een beetje zwanger zijn.”

Het probleem is macht

Tijdens zijn optreden bij de Week van de Energie in Pakhuis de Zwijger stelt Rotmans dat we ideeën genoeg hebben. Dat is volgens hem het probleem niet. Het probleem is dat wij het nu moeten gaan doen. En dat is niet altijd gemakkelijk. Innovatie is volgens hem namelijk geen inhoudelijk probleem maar een machtsprobleem.

Er is een oude garde – deze groep krijgt tijdens zijn presentatie over energie ironisch de naam fossiele groep. Deze groep heeft nu de macht en wil die niet opgeven. Weerstand is het probleem. Waar uit zich deze weerstand in? Bijvoorbeeld regelgeving. In het geval van duurzaamheid blokkeren tal van regels een omwenteling de weg. De regels zijn gericht op de fossiele brandstof.

Een ander voorbeeld dat Rotmans geeft is dat van de vergunningen. Een slim clubje weet van lijnzaad verf te maken. Gigant Akzo Nobel vecht dit aan omdat deze producenten hier geen vergunning voor zouden hebben. Met het initiatief is tegelijkertijd niets mis. Een ander voorbeeld dat Rotmans noemt is dat van afvalverwerking. Regelgeving beschouwt afval nu niet als potentiële bron van energie. Dat zit het uitwerken er van in de weg.

Net als de pinguïns

Hoe is de situatie aan te passen? Rotmans laat tijdens zijn presentatie een video zijn van de pinguïns. Die lopen eerst allemaal braaf achter elkaar aan. Dan roept er eentje dat hij een betere route weet. Niemand gelooft hem, en die ene gaat zelf maar een beetje lopen. Op een gegeven moment gaat er eentje met hem mee. Daarna nog een en daarna volgen er alweer meer. Uiteindelijk is er een nieuwe koers.

Het is een beeld dat Rotmans nader duidt. “De meeste omwentelingen ontstaan klein”, stelt hij. Hij vervolgt: “Eén heb je nodig, een koploper. Twee heb je nodig, een verbinder en ook een kantelaar, die dat bijeen houdt. We hebben die mensen in de samenleving, we hebben het mobiliserend vermogen. Het zit in de samenleving. Het zit in ons, het is mensenwerk.” Rotmans benadruk dat inhoud daaraan ondergeschikt is: “It’s the process, stupid!”

Het gevaar van chaos

Rotmans stelt transitie, dat wat hij bestudeerd heeft, voor als noodzakelijk maar niet als gemakkelijk. Een oude groep zal er macht voor op moeten geven en dat roept altijd weerstand op. Transitie brengt chaos en strijd met zich mee. Rotmans benadrukt dat het daarom nodig is dat de nieuwe garde, jonge hoogopgeleide pioniers met social media, zich verenigen. Hij merkt daarbij op dat veel mensen met dezelfde dingen bezig zijn maar elkaar niet kennen.

Hij stelt het voor als silo’s: in het onderwijs, in de energiebranche, in de zorg en in de bouw is er van alles gaande. Vaak berust het op dezelfde principes maar men ziet het niet van elkaar omdat men in de eigen silo blijft. Rotmans wil met zijn Nederland Kantelt initiatief een platform bieden dat dit isolement kan overbruggen. Hij wil dat mensen elkaar vertellen over elkaars innovatieve projecten.

Rotmans durft op een gegeven moment zelfs te spreken van een Groot Verhaal. Iets dat uit de gratie is, maar wat kan inspireren. Het Grote Verhaal gaat tijdens deze presentatie over energie, maar het gaat eigenlijk over meer: het gaat over een nieuwe maatschappelijke inrichting. Hij wil daarom een beweging op gang brengen van uiteindelijk 2,5 miljoen mensen. Dan is er sprake van politieke slagkracht en kan er een omwenteling plaatsvinden.

Bezoek de site van Jan Rotmans.

Bekijk hieronder de volledige presentatie van Jan Rotmans tijdens de Week van de Energie (2014) in Pakhuis de Zwijger:

Lucas van Heerikhuizen
Lucas van Heerikhuizen is afgestudeerd als master in de godsdienstwetenschappen. Momenteel is hij werkzaam als webdeveloper en WordPress docent. Tevens is hij actief als redacteur voor Zinweb.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *