Leegte vullen met leegte

Does it spark joy? In één klapt zette Marie Kondo met dit credo uit haar boek Opgeruimd! minimalisme op de kaart. Hoe kan het dat ontspullen zo razend populair is?

Geeft het vreugde? Wanneer je de werkwijze van de Japanse opruimconsulente Marie Kondo toepast, is dit de hamvraag die je jezelf stelt bij het opruimen. Als je er blij van wordt mag je het houden, zo niet dan gooi of geef je het weg. Kondo wist met haar KonMari-methode de inboedel van vele huizen te minimaliseren en de media stonden het afgelopen jaar bol van artikelen over haar boek. Opvallend aan haar tactiek is dat je niet per kamer opruimt maar per categorie, dat je elk item door je handen laat gaan en je nagaat of je er blij van wordt, dat je respect toont voor je eigendommen door ze te bedanken en dat je spullen op een vaste plek en specifieke manier opbergt. De bedoeling is tenslotte dat je een opruimtaak in één keer afmaakt. En dit alles alleen en in stilte.

Lenteschoonmaak

Opruimen is misschien wel de meest verafschuwde huishoudelijke taak. Het is daarom fascinerend dat Kondo zoveel aanhangers heeft gekregen. Haar boek Opgeruimd! is ongelofelijk populair. In Nederland zijn meer dan 50.000 exemplaren verkocht, wereldwijd gingen ruim vier miljoen boeken over de toonbank. Bloggers die recensies schreven en beweren nooit meer anders te willen omdat haar methode echt werkt. Fans die op sociale media zeggen dat het hun leven voorgoed heeft veranderd. Kondo beschrijft in haar boek dat sommigen zelfs hebben besloten van hun partner te scheiden omdat hun leven er dankzij een opgeruimd huis anders uitziet. Blijkbaar verandert er dus niet alleen iets op materieel vlak, maar ook op geestelijk niveau. Als activiteit op zich is er weinig bijzonders aan haar methode. Velen hielden voor ze haar boek uitbracht al een grote jaarlijkse lenteschoonmaak. Het is met name de achterliggende gedachte die zo aanspreekt. Hoe wil je leven? En wat vind je je nu eigenlijk echt belangrijk?

We leven in een consumptiemaatschappij, worden gebombardeerd met reclames en spullen gaan niet lang mee. Bewust. Zodat je binnen korte tijd weer naar de winkel moet. Voor velen is winkelen een wekelijkse hobby. Soms om een bepaalde leegte te vullen. Om iedere keer weer bewust of onbewust tot de conclusie te komen dat het begeerlijke gevoel van iets nieuws bezitten snel verdwijnt. En vervolgens dus weer te gaan winkelen om die kick te ervaren. Toen kwam in 2008 de recessie. De broekriem moest worden aangehaald. Shoppen om het shoppen kon niet meer en de vraag wat is nu echt belangrijk kwam daarbij om de hoek kijken. Ook duurzaamheid, groen en ecobewust leven kregen voor het eerst sinds de jaren negentig weer een opleving. Niet steeds nieuwe spullen kopen bespaart een hoop geld en is goed voor het milieu. Opgeruimd!, dat enkele jaren later verscheen, paste dus goed in de tijdsgeest.

Diehard minimalisten

Minimalisme is verre van nieuw. De manier van leven, waarin aardse materie wordt losgelaten komt onder meer terug in het Japanse Zenboeddhisme. Deze stroming legt de nadruk op Zazen, een mediatievorm waarin je inzicht krijgt in je ware aard. Dit houdt in dat er geen onveranderlijke ik is en dat je in essentie leegt bent. Verlicht raken is daarbij geen doel op zich, maar gaat om de vraag hoe je dit dagelijks vormgeeft en het zelfloze bestaan iedere dag toepast.

Ondanks dat het Zenboeddhisme als levensbeschouwing door de eeuwen heen vaak aan banden is gelegd, is deze levensstijl waarin soberheid en leegte centraal staan, duidelijk verweven in de Japanse cultuur. En komt het onder meer tot uiting in interieur, aanleg van tuinen, kleding en productdesign. In Japan en China woont een deel van de stadsbevolking bovendien klein, iedere dag wordt de futon in de woonkamer uitgerold om te slapen en ’s ochtends weer ingeklapt. Het is gewoonweg niet mogelijk in een volgepropt huis te wonen. Ook voor Westerse kleinbehuisde stadsmensen kan het daarom een verademing zijn te declutteren.

Het scheelt daarnaast tijd niet steeds prullen af te moeten stoffen of te moeten zoeken naar dat ene ding dat voor de honderdste keer kwijt is. Volgens mensen die minimalistisch leven houd je daardoor zeeën van tijd over. Je shopt alleen als je iets echt nodig hebt, hoeft minder vaak op te ruimen, hebt overzicht in je leven en tijd over om te doen wat je echt belangrijk vindt.

Diehard minimalisten vinden dat mensen die alleen hun kledingkast of huis een keer á la Kondo goed uitmesten geen echte minimalisten zijn, de levenswijze gaat volgens hen veel verder. Zij kiezen naast een minimale inboedel bijvoorbeeld voor een voedzaam, maar simpel, natuurlijk voedingspatroon, zorgen ervoor dat het huishoudboekje op orde is zodat ze daar geen stress over hebben, verhuizen soms bewust naar een kleiner huis omdat ze niet méér willen maar juist minder en kiezen vaak voor een langzame, aandachtige levensstijl met meditatie en lange wandelingen in de natuur in plaats van multitasking en een jachtig leven met veel schermtijd.

Paradox

Wat zij lijken te vergeten is dat Boeddhisme niet dogmatisch is. Ook voor minimalistisch leven zijn geen vuistregels, je mag het invullen zoals jij dat wilt. Voor de één is dat een meer dan gemiddelde sobere levensstijl, de ander houdt het bij grondig ontspullen. Wat aanhangers van de less is more-leefwijze verbindt is dat ze allemaal op zoek zijn naar een stukje zingeving. Ze zoeken een ideologie die hen aanspreekt, waarmee ze misschien iets goeds kunnen doen voor de omgeving, maar die hen ook zelf een goed gevoel geeft. Ook dat is iets dat goed bij de huidige tijd past. We willen iets over hebben voor de wereld, maar het moet wel leuk blijven anders houd je het niet vol. It has to spark some joy! Leegte vullen met een, paradoxaal genoeg, andere vorm van leegte. Maar blijkbaar één die wel heel prettig voelt.

 

 

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *