Mijn broeders hoeder?

Seculiere tijd continueert bijbelse traditie
Vraag iemand hoe het gaat met een goede kennis die achteraf verwaarloosd blijkt te zijn geweest, en je krijgt gegarandeerd als antwoord: ben ik mijn broeders hoeder?

Het verongelijkte antwoord van Kaïn, die zijn broer net omgebracht heeft, aan God, die hem vraagt waar zijn broer Abel is gebleven. In feite is de rest van de bijbel een poging om dit antwoord te vervangen door een ander, namelijk: jazeker, ik bén mijn broeders hoeder! Maar daarmee is nog niet bepaald hoe de mens zich als waardige mens moet gedragen. Want wie is mijn broeder? Iedereen? Niemand?

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan, hier door Rembrandt afgebeeld, laat zien dat deze nieuwe vraag – wie is mijn broeder? – een verkeerde vraag is. Want het zijn niet degenen die bepalen wie mijn broeder of zuster is, maar de compassie die ik ervaar ten opzichte van iemand anders, al heb ik die van mijn leven nooit eerder ontmoet. Daarom vraagt Jezus zijn toehoorders: wie is de naaste geworden van de man die daar lag?
Ik word de naaste van iemand door mijzelf in zijn of haar situatie te verplaatsen. Dan ga ik in de schoenen van de ander staan alsof het mijn eigen schoeisel is. Dan vertoeven wij, ongeacht de omstandigheden, op voet van radicale gelijkheid en ontstaat ware compassie.

Gulden Regel
Compassie is één van de kernbegrippen uit onze cultuur. Het stoelt op een universeel verbreide leefregel, de Gulden Regel: wat jij niet wilt dat jou geschiedt, doe dat ook een ander niet, of, in de positieve versie: behandel de ander zoals je zelf behandeld zou willen worden. De Gulden Regel komt voor in de Chinese filosofie, in de Indiase mythologie, in alle grote godsdiensten en levensbeschouwingen. Het veronderstelt dat ik, kijkend naar de Ander, naar een andere versie van mijzelf kijk. Zijn situatie zou de mijne kunnen zijn. Ik dien hem dus te behandelen zoals ik, in die situatie, behandeld zou willen worden. Dat heet compassie. Compassie is dus niet hetzelfde als medelijden, waarbij een verschil tussen personen wordt verondersteld. De sterke helpt de zwakke uit medelijden. In een beweging van boven naar beneden, als het ware.
Medelijden hebben met mensen van wie de leefwijze of de leefkeuzes voor mij moeilijk te begrijpen zijn, gedetineerden, verslaafden of thuislozen bijvoorbeeld, is al niet altijd makkelijk op te brengen. Veel moeilijker nog is te beseffen dat ik in hun schoenen zou kunnen staan, dat zij niet anders zijn dan ik, dat wij gelijken, dat wij broeders zijn. Compassie betekent dat ik de naaste word van de Ander, de hoeder van mijn broeder.

Kernbegrip cultuur
Compassie is een kernbegrip van onze cultuur, staat in Catechismus van de compassie. En rondom dat begrip cirkelen andere kernbegrippen waarop onze samenleving op gebaseerd is: gelijkheid, verbondenheid, vrijheid, gerechtigheid, en enkele andere. Deels gebaseerd op de bijbelse traditie vormen deze begrippen een coherent geheel, cirkelend rondom de Gulden Regel van de compassie. Onze geseculariseerde cultuur ademt diezelfde begrippen in en uit, al zijn ze niet altijd onmiddellijk herkenbaar. Maar ze zijn er wel, tastbaar aanwezig. De seculiere tijd waarin wij leven, stoelt stevig op de bijbelse traditie, continueert haar op een glansrijke manier. Vanuit de kerken gezien is er alle reden tot vreugde en optimisme.

Bron: Doopsgezind NL no. 24

Christiane Berkvens - Stevelinck
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *