Laatste nieuws uit Vezelay (3)

Ivo de Jong heeft van zijn ‘kerkjes’ in Velp en Lunteren twee maand studieverlof gekregen. Zinweb vroeg hem te schrijven uit en over Vezelay. Hij logeert daar in één van de twee huizen van Koert van der Velde (Flirten met God).

Behalve Rooms, blijkt Vezelay ook bron van protestantse vrijzinnigheid. Het huis staat leeg, en reeds jaren te koop, hier is hij op 24 juni 1519 geboren: Theodore de Beze, beter bekend als Beza, rechterhand en opvolger van Calvijn. Leermeester van…? De zoon van Herman..?
Juist: Ons aller remonstrant (Herm-) Arminius. Hem heeft Beza de liefde voor de Bijbel geleerd, en VezelaBeza was een groot fan van Jacob Hermans. Totdat..!

Want Beza was determinist. Hij geloofde, als de meesten, dat God tevoren (bijvoorbeeld) kon weten, dat ik in 2012 in dit artikel zijn geboortehuis zou aanprijzen. Dat God wist, wie later in de hemel van Frankrijk zou mogen verblijven. Alles ligt vast! Les jeux sont faits. Dominee Hermans, Arminius, was daar zo zeker niet van. 

In onze lage landen hebben de Allesweters het onder leiding van Gomarus gewonnen (weer een uitslag die al tevoren vast stond). Maar zij die geloofden, dat God zich wil laten verrassen, zoals Arminius, Oldenbarneveld, Hugo de Groot en Spinoza: zij hebben tenslotte de meerderheid gekregen.

Goddank, zou je bijna zeggen. 

Dit alles vrolijk en triomfantelijk overwegende, wandel ik de kerk uit, het onbewoonde huis langs, het dal in – naar mijn eigen huis aan de rivier. “Inch’ Allah”, hoor ik mezelf fluiten, het liedje van Adamo. Ook dat was vast te verwachten. 

Dit is een wel zeer merkwaardig stukje geworden. Want zie, mijn weg naar Vezelay liep via het museum in Frankfurt, en de Wereldraad te Geneve. Bewijs: in Frankfurt schoot ik met mijn iPhone een foto van mezelf met Luther en Melanchton; in Geneve heb ik het reformatorisch museum bezocht, en daar de prent van Beza bewonderd.

Daar hem je hem.
En nu, ineens – loop ik langs het huis van Theodore De Beze.
Wist ik dat tevoren?
Dit land zit blijkbaar vol vreemde streken.
En alles komt mooi  samen.
Inch’ Allah..?
Kom nou..? Ga weg..?!  
Mensen willen bedrogen worden.

Deze wijze woorden overigens kwamen uit de mond van een boerenknecht, als antwoord op mijn vraag of het waar was wat ze zeiden: Dat bij de Jehova’s zat. “Ach dominee weet je: de mensen willen bedrogen worden”.

Meer heeft hij niet gezegd, en twintig jaar later vraag ik me nog steeds af of hij over mij, over de Jehova’s, over zichzelf in het bijzonder dan wel over de mensheid in het algemeen sprak. Dat laatste, denk ik; maar

Joost mag het weten..

Foto: Vlnr: Knox, Calvijn, onze Beza en Farel; variatie op de Reformatorische muur in Geneve.

Ivo de Jong
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *