Laat ik me vergeven, durf ik thuis te komen?

In deze derde aflevering in de serie “Bezinnen op struikelen, hunkeren en thuiskomen” gaat Karin Melis in op wat de betekenis van het toelaten van vergeving van de ander. De vader kan de zoon vergeven, maar kan de zoon dat accepteren?

Eigen fouten?

De vader vergeeft zijn zoon. En deze nazaat heeft wat op zijn geweten. Hij heeft, terwijl zijn vader nog in leven was, zijn erfdeel opgeëist om het daarna te verkwanselen. Vervolgens is hij door vrienden en vriendinnen verlaten. Hij had immers toch geen cent meer te makken. De zoon verloor zijn aanzien. En niet zo’n beetje ook. Tot de bedelstaf vervallen, mocht hij tussen de varkens de nacht doorbrengen. Hoe diep kun je zinken. En dat allemaal door eigen toedoen. 

Toch? Het moet de sloeber hebben toegeschenen dat er voor hem geen plek meer op de wereld was. Er zat werkelijk niets anders op om terug te keren naar huis. Als slaaf, want zijn zoonschap had hij grondig verspeeld. Dat was hij niet meer waard.

Kiezen voor het leven

Maar zie. In plaats van een preek of walging die hem weer terug de wereld in had kunnen spuwen, wordt de zoon omarmd door zijn vader. En in dat ene gebaar worden alle oordelen van en over de zoon weg genomen. De vader is overmand door vreugde bij het zien van de vrucht van zijn lendenen zoals dat zo mooi heet. De vader kiest voor het leven. Niet voor de dood. Hij vergeeft in een enkele beweging van vrijheid. Hij vergeeft want hij laat liefde het laatste woord zijn.

En we zien hoe de zoon zijn aangezicht verbergt aan de borst van zijn vader. Blijdschap, verdriet en wie weet ongeloof moeten hem hebben overvallen. Waar had hij dit aan verdiend. God zij gedankt, verdienen kunnen en doen we niets.

Eeuwig?

Maar dan. Deze omhelzing duurt natuurlijk niet eeuwig. Wel in het schilderij van Rembrandt. Maar dan toch zeker niet in de werkelijkheid die maar voortduurt en voortstuwt. Daarin wordt de omarming op een goed moment los gemaakt. En wat zal de vader dan doen? Houdt hij zijn zoon op afstand zoals ouders plegen te doen en zegt hij dan: ‘Mijn jongen, laat me eens naar je kijken?’ Nee, dat denk ik niet. De vader neemt de jongeman aan zijn zijde, arm om diens schouders zodat zijn zoon hem niet recht in de ogen hoeft te zien. 

Schaamte

Schaamte is een dier dat langzaam en graag ongezien wil wegkruipen. Niet te opzichtig. Dat zeker niet. Hoe voelt de zoon zich de volgende dag nadat ze de avond daarvoor hebben feestgevierd met overvloedige wijn en weldadig eten? Blijft de kracht van de vergeving die in staat is een nieuwe orde te scheppen? Of blijft de wroeging ondanks de vaderlijke omhelzing? Wordt de zoon bij het wakker worden opgevreten door schuld en een verlangen tot boetedoening. Juist omdat de vader zo kwetsbaar was in zijn generositeit? Of, als je wat cynisch bent ingesteld, zo kwetsbaar in zijn grenzeloze naïviteit?

Hoor maar hoe dat klinkt: ‘Nadat die jongen zijn vader zo ongelukkig heeft gemaakt. Moet je kijken wat die gek doet. Hij onthaalt zijn zoon alsof hij een vorst is. Alsof hij al die tijd smachtend op die dwaas heeft zitten te wachten!’ Het is deze wijze van redeneren die van vergeving werelds dwaasheid maakt, die de zoon kan nekken bij het ontwaken op die eerste ochtend na de vergevende handen van zijn vader op zijn rug. De woorden die kunnen zomaar zijn oren binnenkomen: ‘Zie mij. Wat ik mijn vader heb aangedaan. Ik ben zijn vergeving niet waard.’

Toelaten

Vergeven is een ding. Vergeving toelaten is een heel andere zaak. Dit betekent dat ik mezelf moet losmaken van mijn schuld. Zoals Martin Buber dat zo mooi zegt en ik parafraseer: ‘Schiet op joh. Of je nu linksom draait of rechtsom: drek blijft het.’ Of zoals gezegd is in Jesaja 43: 18-19: Blijf niet staren op wat vroeger was, Sta niet stil bij het verleden. Ik, zegt Hij, ben iets nieuws begonnen. Het is al begonnen, merk je het niet. (vert. Huub Oosterhuis)

Maar dit losmaken van wat ik als schuld ervaar, het is nog geen sine cure. Daarover volgende week meer.

Zie ook: VIJF AVONDEN REIZEN onder begeleiding van Karin Melis
HET LEVEN ALS OMWEG:  HOE KOM IK THUIS?
http://karinmelis.nl/project/hoe-kom-ik-thuis/

Karin Melis
Karin Melis (karinmelis.nl) is filosoof, docent, publicist en gesprekspartner. Ze is in de eerste plaats een toehoorder: pogend te delen wat ze ontvangen heeft en te horen wat anderen haar te zeggen hebben. Altijd verkennend, immer onderzoekend.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *