Kwetsbaarheid en bezield leven

Als ik naar mijn werk loop door winkelcentrum Hoog Catharijne in Utrecht passeer ik een AKO boekwinkel. Iedere week constateer ik met verbazing dat het boek ‘De moed van imperfectie’ van Brené Brown nog steeds in de top tien van best verkochte boeken staat. Al meer dan een jaar. Op Facebook circuleert een filmpje uit 2010 waarin zij een TEDxHouston-lezing over de ‘kracht van kwetsbaarheid’ uitspreekt:

Brown is daarin relativerend, uitermate eerlijk en vreselijk grappig. Dat filmpje is al bijna twintig miljoen keer bekeken. Ik zag het filmpje, las haar boek en begrijp haar populariteit in een wereld waarin kwetsbaarheid niet ‘sexy’ is. Wie is deze vrouw? Waarom slaat zij bij het grote publiek zo aan?

Verhalenvanger

Brené Brown (1965) is onderzoeks-hoogleraar Maatschappelijk Werk aan de Universiteit van Houston in de VS. Zij is auteur van diverse boeken en blogger. Zij noemt zichzelf ‘verhalenvanger – onderzoeker’. Tienduizend verhalen heeft zij vanaf het jaar 2000 verzameld en geanalyseerd via formele interviews en doordat mensen hun verhalen spontaan naar haar opstuurden.

Haar onderzoek naar bezield leven – leven volgens het gevoel dat je de moeite waard bent, zoals zij zegt – begon met vragen naar hoe menselijke verbondenheid er uit ziet en naar hoe die verbondenheid dan werkt. In veel van de verhalen die zij verzamelde speelde schaamte een grote rol, een verschijnsel dat bij uitstek verbondenheid ondermijnt. De ‘korte omweg’ die zij over dit begrip maakte, duurde uiteindelijk acht jaar.

In haar internetlezing geeft ze aan dat schaamte ten diepste de vrees is voor het verbreken van verbinding, de angst geen liefde waard te zijn. Het tegendeel dus van acceptatie en eigenwaarde. Schaamte ligt ook aan perfectionisme ten grondslag. Volgens Brown is perfectionisme namelijk geen vorm van zelfverbetering, maar een mechanisme om je goedgekeurd en geaccepteerd te voelen. De gevolgen van het niet bereiken van je hooggestemde doelen zijn dan natuurlijk desastreus.

Moed, compassie, verbondenheid

Kwel jezelf niet met zelfkritiek

In haar boek ‘De moed van imperfectie’ stelt zij zich de vervolgvraag: Wat hebben mensen nodig om met hart en ziel te kunnen leven? Zij definieert drie gereedschappen die tijdens deze reis nodig zijn: moed, compassie en verbondenheid. Het Engelse woord voor moed, courage, stamt van het Latijnse woord cor, wat hart betekent. Van oorsprong betekent het woord dus, zeggen ‘wat je op je hart hebt’.

Heldenmoed is prachtig en heeft te maken met je leven op het spel zetten. Wij mensen moeten meer ‘doodgewone’ moed tonen, zegt Brown, dat betekent dat wij onze kwetsbaarheid op het spel moeten zetten. Zeggen dat je iets niet kunt bijvoorbeeld, dat je niet perfect bent, dat je angstig bent, dat je je schaamt. Doodeng voor de meeste mensen. Compassie lijkt makkelijk, maar is het niet, zegt Brown. Mededogen beoefenen vereist moed. Immers, als we mededogen beoefenen moeten we er op voorbereid zijn dat we onze eigen angst voor lijden tegen komen. Daarom is compassie geen automatische reactie op het lijden van anderen, maar is juist zelfbescherming onze eerste reflex.

Zelfcompassie is voor een bezield leven uitermate belangrijk. Kwel jezelf niet met zelfkritiek, zegt ze, en erken je eigen menselijkheid. Tekortschieten is een onvermijdelijk onderdeel van de menselijke ervaring. Ten slotte: verbondenheid, door haar gedefinieerd als de energie die overspringt tussen mensen wanneer ze zich gezien, gehoord en gewaardeerd voelen, wanneer ze kunnen geven en ontvangen zonder te oordelen en beoordeeld te worden, en wanneer ze steun en kracht aan de relatie ontlenen. Het is een essentieel onderdeel van een bezield leven, maar kan alleen tot stand komen als we onszelf accepteren.

Zachte krachten

‘De moed van imperfectie’ is een soort zelfhulpboek waarvan het grootste deel bestaat uit tien ‘wegwijzers’ voor een bezield leven. We vinden hoofdstukken als ‘Kies voor authenticiteit. Laat de angst voor wat anderen van je vinden los’ en ‘Cultiveer dankbaarheid en geluk’. Maar ook hoofdstukken over creativiteit, ‘spelen en rusten’, ‘kalmte en stilte in je leven’ en ‘lach, zing en dans’

Het boek is voor het grote publiek geschreven, het is vrij Amerikaans zou ik zeggen en ik moest wennen aan haar verhalende stijl. Maar ja, dat past wel bij een ‘verhalenvanger’. Het goede vind ik dat zij niet betuttelt, maar de lezer de ogen opent en richting geeft. Bijzonder is dat zij zichzelf niet buiten schot laat. In alle openheid beschrijft zij hoe zij eens op papier zette wat niet bij een bezield leven hoort: perfectionisme, behoefte aan zekerheid, uitputting, het gevoel niemand nodig hebben, vergelijken, aanpassen, oordelen en een gevoel van schaarste.

Zij realiseerde zich in een flits dat die termen allemaal op haar zelf van toepassing waren. Het ‘straatgevecht’ bij een therapeut dat een jaar duurde leverde dit boek op. Een boek vol ‘vrouwelijke’ thema’s, zou ik zeggen, over de zachte krachten van het leven. Ook heel geschikt voor mannen dus.

Dit artikel, met als oorspronkelijke titel “Kwetsbaarheid als voorwaarde voor bezield leven” is geschreven door Michel Peters, coördinator communicatie bij de Remonstranten.

AdRem
Dit artikel verscheen eerder in AdRem. AdRem is het maandblad van de Remonstranten.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *