Kunst: Turner

Turner is alles. De hemel, de aarde, het water en het vuur. Turner in een zoektocht naar het sublieme, de ultieme emotie die schoonheid teweeg kan brengen. Turner is de basis en de inspiratie. Dat is wat de gezamenlijke Turnertentoonstelling van Museum de Fundatie in Zwolle en het Rijksmuseum Twenthe in Enschede laat zien. Turner is nog steeds populair. Door Kalle Brüsewitz.

Elementen

Gekozen is om Turner en de omliggende werken in te delen aan de hand van de vier elementen. Een niet perse originele indeling, maar wel eentje die het eenvoudiger maakt om Turner en de overige tentoongestelde werken op één lijn te krijgen. Daarom werkt het wel. Ook is duidelijk dat Turner op deze manier op een heel andere manier besproken kan worden dan doorgaand het geval is. Anders dan het hebben over Turner’s virtuoze weergave van licht in vrijwel elk schilderij kan er nu dialoog ontstaan tussen verschillende werken, van modern tot klassiek. Wel valt er te twisten over de onderverdeling van de Turner’s. Een schilderij van een prachtige zonsondergang met op de voorgrond vissers zou natuurlijk net zo goed bij ‘lucht’ ondergebracht kunnen worden.

Water

Museum De Fundatie geeft ruimte aan de elementen vuur en water. De intense waterpartijen van Turner worden gezet naast werken van andere kunstenaars zoals Courbet en de Nederlandse schilder Kees van Bohemen. Er zit bijna 200 jaar tussen de werken, maar het laat zien hoe Turner anderen lijkt geïnspireerd te hebben. En of het echt zo is is lastig te achterhalen. in ieder geval zie je dat Turner met zijn zoektocht naar het sublieme de ultieme schoonheid probeert te vangen door bijna impressionistisch te werk te gaan. Dat impressionisme komt dicht bij het bijna abstracte werk van Van Bohemen. Het is daarom toch echt wel interessant om de werken naast elkaar te zien.

W.M. Turner - Stormy Sea With Blazing Wreck

W.M. Turner – Stormy Sea With Blazing Wreck

Gustave Courbet - The Wave

Gustave Courbet – The Wave

Kees van Bohemen - Sea Shore

Kees van Bohemen – Sea Shore

Vuur

Aan de andere kant van de trap hangen werken met het thema vuur. Ook daar het zelfde concept. Werken van Turner afgewisseld met werken van voor en na hem. Hier is nog een ander interessant aspect opgenomen. Een kunstwerk van een Japanse kunstenaar die werken van Turner heeft verwerkt tot nieuwe kunst. Turner’s serie over de brand in het Houses of Parliament is door de Japanse kunstenaar Hiroyuki Masuyama verwerkt tot een digitale fotocollage. Deze hangt naast een aantal aquarellen die Turner maakte als voorstudies voor de echte werken. Waar je bij veel in de tentoonstelling nog rekening moet houden met het feit dat de overeenkomsten tussen Turner en later werk onder andere berusten op interpretatie van de samensteller van de tentoonstelling is dat bij het werk van Masuyama niet mogelijk. De directe link is er gewoon. Dat is krachtig.

Hiroyuki Masuyama - JWM Turner-Burning Houses Of Parliament (nr. 3-4-5-6-7-8)

Hiroyuki Masuyama – JWM Turner-Burning Houses Of Parliament (nr. 3-4-5-6-7-8)

W.M. Turner - Burning House Of Parliament (nr. 5)

W.M. Turner – Burning House Of Parliament (nr. 5)

Half

Het grootste nadeel van de tentoonstelling is eigenlijk dat de hoeveelheid echte grote Turner-werken redelijk beperkt is. Dat is begrijpelijk en jammer tegelijkertijd. Toch werkt het invullen van de tentoonstelling op deze manier erg goed. De kracht van een museum als De Fundatie komt goed naar voren. Er is voor iedereen iets en vooral het feit dat de kunstgeschiedenis nooit op zichzelf staat komt duidelijk uit de verf. Ik vind het persoonlijk jammer dat de tentoonstelling in twee delen is. De wisselwerking tussen de verschillende werken moet ook buiten de vier elementen te zien zijn. Je moet terug kunnen lopen, opnieuw kunnen kijken en de invloeden in je op kunnen nemen. Je moet ook open kunnen staan voor nieuwe inzichten als je in de volgende zaal bent en kunnen zien hoe water en vuur aarde en lucht complementeren. Jammer dat het tweede deel van tentoonstelling 100 kilometer verderop is. Hierdoor blijft de enige gemene deler binnen de tentoonstelling Turner zelf en komt de rest heel lastig samen. Maar al met al is Turner natuurlijk een fantastische gemene deler.

‘Gevaar & Schoonheid – Turner en de traditie van het sublieme’ is nog te zien tot zondag 3 januari in Museum de Fundatie in Zwolle en Rijksmuseum Twenthe in Enschede.

Lees mijn eerder column over Turner hier.

Illustratie: W.M. Turner – Calais Sands At Low Water. Poissards Collecting Bait.

Kalle Brüsewitz
Kalle Brüsewitz (soulchecker.nl) is afgestudeerd in de theaterwetenschappen en kunsteducatie en is werkzaam als freelancer op het gebied van journalistiek en kunsteducatie. Hij noemt zich SoulChecker en zoekt naar dat waar mensen zich geraakt door voelen; in kunst, politiek en religie. Ook werkt hij als coördinator in een Aanloopcentrum voor iedereen die behoefte heeft aan koffie en een praatje.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *