Kunst is slechts een idee (3)

Kunst is dat wat in een museum staat. Kunst is een object; een schilderij, een sculptuur, een boek. Dit kunstwerk komt voort uit de menselijk geest en is gemaakt door de mens. De mens is nou eenmaal het enige wezen met echte emotie heeft en die emotie kan uiten. Kunst is een duidelijk omlijnd gegeven. Maar wat nou als een robot kunst gaat maken? Wie is dan de kunstenaar? Vandaag Plato en de Croce-Collingwood theorie.

Becker

Niet AARON of Harold Cohen is de kunstenaar, maar het kunstwerk is de uitkomst van een proces, waarin iedereen een gelijkwaardige rol heeft. Dat is de kern van de ‘artworld’ theorie van socioloog Howard Becker die ik behandelde in deel 2 van deze blog. De vraag blijft of een robot een kunstenaar kan zijn en wat kunst precies is. Becker gelooft in het feit dat kunst een object nodig heeft. Toch zijn er theorieën die dat ontkennen. Dat begint bij Plato.

Plato

Plato heeft het niet op kunst. Zijn bekendste theorie is die van de ideeënwereld. De hele wereld zit besloten in een idee. Een stoel die we zien is een perceptie van de idee stoel. En zo gaat het met alles. In deze wereld is kunst nog een stapje lager. Kunst is namelijk weer een aftreksel van de echte wereld, die weer een aftreksel is van de ideeënwereld. Kunst bevindt zich daarom op een derde niveau. Hiervoor is een object niet nodig. Het object is er namelijk niet echt. Het object is de perceptie van degene die het ziet. Een stoel is een perceptie van de idee stoel en een artefact van een stoel is een aftreksel van de perceptie van de idee stoel.

Croce-Collingwood

De ultieme theorie aangaande dit punt is die van de Italiaanse filosoof Benedetto Croce en zijn volgeling, de Engelse filosoof Robin Collingwood. Hun theorie stelt dat esthetiek hetzelfde is als linguïstiek, omdat beide dezelfde fouten en waarheden hebben. Taal als kunst zijn zowel expressief als imaginair. “Taal is kunst”, zo stellen ze. Een muziekstuk is niet de verzameling geluiden, maar de melodie in het hoofd van de componist. De geluiden die het publiek hoort is uiteindelijk te interpretatie en reconstructie van die melodie door iedereen in het publiek afzonderlijk, die op die manier proberen te begrijpen wat de componist voor kunstwerk in zijn of haar hoofd had. Het kunstwerk is uiteindelijk maar een perceptie van een idee. Het fysieke object is al een aftreksel van het daadwerkelijke kunstwerk, zo stellen Croce en Collingwood.

AARON

In de theorie van Croce en Collingwood is AARON onderdeel van het kunstwerk. De idee van het kunstwerk zit in het hoofd van Harold Cohen, niet in het hoofd van AARON. Deze theorie maakt dat AARON onderdeel is van het kunstwerk. Het is zelfs zo dat het ontwikkelen en maken van AARON eigenlijk al geen onderdeel meer is van het kunstwerk, omdat dat kunstwerk slechts in het hoofd van Cohen zit. En in dat hoofd is AARON onderdeel van het eindproduct, van het kunstwerk.

Kunst is slechts een idee

Of kunst slechts een idee is is aan iedereen afzonderlijk. Er zijn interessante theorieën over, dat is nu wel duidelijk. AARON kan gereduceerd worden tot slechts een slap aftreksel van het kunstwerk. Tegelijkertijd kan AARON kunstenaar zijn. Uiteindelijk is er één meest gangbare theorie als het gaat over de vraag wat kunst precies is: alles wat bedoeld is als kunst is kunst. Dus in dat opzicht is alles wat bedoelt is als kunstenaar ook een kunstenaar. AARON is dus kunstenaar. Robots kunnen kunst maken.

Lees deel 1 van deze blog hier

Lees deel 2 van deze blog hier

Lees meer over robotkunst hier

Photo Credit: daniela marialinda arciprete via Compfight cc

Kalle Brüsewitz
Kalle Brüsewitz (soulchecker.nl) is afgestudeerd in de theaterwetenschappen en kunsteducatie en is werkzaam als freelancer op het gebied van journalistiek en kunsteducatie. Hij noemt zich SoulChecker en zoekt naar dat waar mensen zich geraakt door voelen; in kunst, politiek en religie. Ook werkt hij als coördinator in een Aanloopcentrum voor iedereen die behoefte heeft aan koffie en een praatje.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *