Kunst als gewenste beleving

In de Correspondent is in een artikel te lezen over de toekomst van musea. Wat kan die toekomst van de musea betekenen voor hoe wij tegen kunst aankijken?

Wat gaat er veranderen?

De veranderingen die worden opgesomd zijn begrijpelijk en interessant. Alles moet voor het publiek toegankelijker worden. Geen collecties meer die stof staan te vangen, dat is zonde van de ruimte. Je moet er als bezoeker bij kunnen. Alles wordt ook steeds digitaler en (door)zoekbaarder. Veel zal zich online afspelen, weg van het museum zelf.

Het museum beperkt zich misschien zelf niet eens meer tot een afgebakende ruimte. Voorwerpen die als kunst getagged worden kunnen ook gebruiksvoorwerpen zijn, zoals een vliegtuig. Verder zal de rol van het publiek steeds belangrijker worden. Van privé-collecties tot crowdfunding tot mensen die metadata (data waardoor digitale vindbaarheid beter wordt) willen toevoegen, de inbreng van het publiek is onmisbaar.

Abstractie als origineel

Ondanks de digitalisering wordt het fysieke object nog niet meteen opgegeven, dat blijft nog wel eventjes. Er wordt bijvoorbeeld gesproken van objecten afkomstig uit de natuur, in musea die zich ook op de natuur richten. Die kunnen later onvoorziene inzichten opleveren die met slechts een gedigitaliseerde versie er van niet te verkrijgen zijn. Ook de videobanden van gedigitaliseerd archief blijven nog even, maar als back-up.

Dat zegt wat. Er staat ook wel te lezen dat op een gegeven moment 3D opnames van werken gemaakt kunnen worden. Daarna is eigenlijk het origineel overbodig geworden. Weg er mee, het neemt alleen maar ruimte in beslag. Als je het echt zo nodig wilt zien in het echt, dan print je het wel weer uit. Wat zegt dat eigenlijk over het kunstwerk?

De print technologie heeft, volgens Walter Benjamin, de noodzaak om het kunstwerk tot één tijd en plaats te beperken opgeheven. De digitale technologie gaat verder. Die stelt dat na de reproductie het origineel opgeheven kan worden. Je hebt het niet meer nodig. Misschien is het gebruik maken van een medium om kunst mee te maken wel iets dat ouderwets gaat worden. Een print van een ontwerp is een afgeleide en niet meer het kunstwerk zelf.

Kunstwerk draait om de beleving

Wat nu als het kunstwerk echt overbodig wordt? Wat nu als de abstractie niet meer volgt op de bron, maar de fysieke uitingsvorm volgt op de abstractie? Er is dan alle ruimte om de ervaring van leden uit het publiek centraal te stellen. Die kant gaat het toch al op. Kunstwerken moeten een verhaal kennen. Een bezoek aan een museum wordt een reis. De kunstwerken worden slechts ornamenten aan de reiskerstboom.

Het markeert wel een complete verandering. Vroeger was het zo dat je zelf blij mocht zijn in dezelfde ruimte te mogen staan als een meesterwerk. Dat meesterwerk werd door reproductie gemakkelijker te bekijken door grotere groepen mensen. Nu is zelfs het ding zelf te reproduceren en dus als origineel te beleven. In zo’n situatie draait het kunstwerk om de beleving en niet andersom.

What’s in it for me? Dat is de vraag die de bezoeker kan stellen. De bezoeker streeft een bepaalde beleving na. Het kunstwerk wordt slechts een medium om die beleving al dan niet dichter bij te brengen. Het wordt slaaf van de beleving. Werkt het ook niet? Dan vliegt het kunstwerk eruit. Anders gaat het minder met de steun van het publiek. Het is een nieuwe situatie, waar het kunstwerk om de beleving van het publiek draait.

Lees het stuk Het museum van de toekomst is altijd open (en voor iedereen) op de site van De Correspondent

Afbeelding: Mondriaan shoes by Kimbolie12

Lucas van Heerikhuizen
Lucas van Heerikhuizen is afgestudeerd als master in de godsdienstwetenschappen. Momenteel is hij werkzaam als webdeveloper en WordPress docent. Tevens is hij actief als redacteur voor Zinweb.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *