Kunnen wij elkaar verstaan?

Het is niet zo eenvoudig om elkaar te begrijpen. Facebook, twitter, blogs, interactieve televisie, smartphones; we zijn omringd door taal en communicatie. Temidden van deze overvloed kunnen we ons afvragen: begrijpen we elkaar nog wel? Hoe zorgen we ervoor dat we elkaar kunnen blijven verstaan? Een artikel van filosofe Nicole des Bouvrie.

Onze opvoeding, de samenleving, ons wereldbeeld, paradigma, ons geloof; tesamen bepalen ze hoe we de wereld zien. Want zien is enkel een vorm van interpreteren. Maar beïnvloedt de taal die we spreken ook hoe we de wereld zien? Dat ik Nederlands spreek en schrijf maakt dat ik met elk woord ook de geschiedenis van dat woord meeneem. Niet enkel mijn eigen persoonlijke geschiedenis, maar ook een gezamelijke gedeelde geschiedenis. Kan ik buiten deze Nederlandse wereld kijken? Of ben ik gevangen in mijn talige bestaan?

Wetenschappers spreken dit tegen. De Sapir-Whorf hypothese (die zegt dat de taal die je spreekt de manier waarop je de wereld ziet beïnvloedt) werd al vele malen verworpen. Maar wat betekent het als deze hypothese niet waar blijkt te zijn? Bepaalt de manier waarop we naar de wereld kijken, de taal waarin we denken niet meer onze identiteit? Zijn we dan opeens allemaal hetzelfde geworden?  

Belang van open dialoog

Nee, we zien de wereld allemaal op onze eigen manier. Dat is waarom communicatie zo belangrijk is en ingewikkeld kan zijn. Kijk maar naar het voorbeeld van religieuze dialoog. De manier waarop we religie en het religieuze ervaren is ook een manier waarop we de wereld begrijpen. Wanneer we enkel bekend zijn met ons eigen kleine wereldje, of dit nu op een religie, een bepaalde manier van opvoeden, een wetenschap of een taal gebaseerd is, wordt de manier waarop we de wereld begrijpen ook verkleind. En ondanks dat officieel de Saphir-Whorf hypothese verworpen lijkt te zijn, bepaalt onze religieuze overtuiging weldegelijk hoe we naar de wereld kijken. Onze (religieuze) taal verrijkt én beperkt ons, maakt ons tot een bepaald persoon.

Wanneer we anderen willen verstaan, elk met hun eigen geschiedenis, religie en taal, dan is de eerste stap leren loslaten. Niet van wie we zijn, maar het idee dat we de absolute waarheid in pacht hebben loslaten. Dialoog is enkel mogelijk als we openstaan voor andere geschiedenissen, andere betekenissen voor woorden die we zelf misschien wel dagelijks gebruiken. 

In deel 2 een praktisch voorbeeld van de vele manieren van verstaan aan de hand van het woord ‘waarheid’ in verschillende religies, culturen, denkbeelden en tijden.

Afbeelding: Greg Gladman via Compfight cc.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *