Kick Bras over Zaden van Contemplatie

Bij het Zinweb Café op 18 februari gaf Kick Bras een presentatie over Thomas Merton en zijn boek Zaden van Contemplatie. Het is een onlangs verschenen vertaling van het boek New Seeds of Contemplation.

Thomas Merton’s vroege leven

Bras vertelt over het leven van Thomas Merton, dat begint in 1915 in zijn geboorteland Frankrijk maar daar zeker niet blijft. Met zijn vader “leed hij een beetje een zwervend bestaan”, aldus Bras. Uiteindelijk komt hij als achttienjarige wees terecht in de Verenigde Staten, het geboorteland van zijn moeder.

Daar besluit hij Engelse taal en letterkunde te gaan studeren. Hij komt daar tot overtuigde bekering tot het katholicisme. Uiteindelijk besluit hij ook het kloosterleven te omarmen, in een trappistenklooster in Kentucky, in 1941, als zevenentwintigjarige jongen.

Louteringsberg

Hij schrijft op zijn vierendertigste daar zijn autobiografie, in het Nederlands vertaald onder de titel Louteringsberg. Dit wordt een enorm succes en “Thomas Merton was op slag beroemd”. Het boek wordt geroemd om zijn frisheid en eerlijkheid. “Hij maakt van zijn hart geen moordkuil. Het is een heel authentiek bekeringsverhaal”, beschrijft Bras.

Zijn roem zorgt er voor dat Merton meer in contact komt met andere bekende mensen, schrijvers en dichters, van over de hele wereld. “Daardoor verweidt zijn blik ook enorm”, beschrijft Bras, “Hij werd doordat hij correspondeerde een bruggenbouwer naar andere culturen”.

Betrokkenheid en stilte

In de jaren zestig wordt Merton bovendien “een soort geestelijk vader van de opkomende katholieke vredesbeweging in de VS”. Het maakt zo van Merton “een man die niet alleen contemplatief leeft, maar ook midden in de wereld staat en daar probeert en verbinding probeert te leggen tussen contemplatie en actie, tussen commitment, je toewijden aan de zaak van vrede en gerechtigheid, en de eenzaamheid”.

De spanning tussen het verlangen van Merton naar stilte en eenzaamheid en zijn betrokkenheid op de wereld blijkt een constant thema. Hij komt bedrogen uit in het klooster, waar hij stilte zocht maar die niet kon vinden. Later ook wordt hem weinig rust gegund, door fans die hem belagen. Hij mag momenten van rust kennen. Zijn leven wordt echter gekenmerkt door een zoektocht naar rust, eerder dan constant rust te mogen ervaren.

Terug naar de wereld

Het boek Zaden van Contemplatie is een vertaling van het boek New Seeds of Contemplation, een herschrijving van zijn book Seeds of Contemplation. “Dat is wel echt een ander boek geworden haast”, vertelt Bras. Merton legt het verschil zelf uit in zijn voorwoord: “Toen dit boek voor het eerst werd geschreven had de auteur geen ervaring om in te gaan op de noden en problemen van andere mensen. Het boek werd in een soort isolement geschreven waarin de auteur alleen was met zijn eigen ervaring van het contemplatieve leven”.

Bras beschrijft een ervaring van Merton in 1958 als “een tweede bekering, terug naar de wereld”. Merton stond op een kruising in Louisville, Kentucky, waar hij zich “ineens één voelde met al die andere mensen daar op straat en ik realiseerde me: ik ben niet een ander, ik ben goddank gewoon één van het menselijk geslacht”. Die toon blijkt, aldus Bras, veel meer uit New Seeds of Contemplation dan uit het eerste Seeds of Contemplation.

Wat contemplatie is

Bras zet krachtig uiteen wat Merton volgens hem onder contemplatie verstaat:

“Het volle leven. Maar dan in zijn meeste intensiteit beleefd. Intellectueel, affectief, maar ook in de daadkracht, het leven in zijn volle potentie ontwikkeld. Contemplatie betekent dat je op een wakkere manier leeft. Normaal slapen we eigenlijk, we moeten ontwaken. Verlichting is een vorm van wakker worden. Bij Merton is dat in diepste zin open gaan voor de aanwezigheid van de eeuwige in alle dagelijkse dingen: in de mensen, in de dieren, in de natuur, in het werk wat je doet. Contemplatie is niet alleen iets voor kloosterlingen. Het plaatst je midden in de wereld, maar dan wel op een aandachtige manier. Je leeft aandachtig. Je hebt je hart geopend voor de diepte van de dingen, voor de waarde van de dingen en ten diepste voor die bron van leven die in dat alles aanwezig is”.

Kick Bras en Vacare

Bras kan zelf mooi de noten zingen die Merton geschreven heeft. Uit de toon van Bras spreekt ook een zekere openheid, wakkerheid en helderheid. Of het contemplatie is of niet, het is in ieder geval een oprecht enthousiasme voor het denken van Merton, daar twijfelt niemand in het gezelschap aan. Later ook geeft Bras zeer openhartig antwoord op een vraag uit het publiek, waar iemand naar zijn eigen ervaringen vraagt.

Bras is zo een voorbeeld van hoe men in het voetspoor van Merton kan optreden: eerlijk en opgewekt. Het nodigt ook zeker uit om meer te weten te komen over de initiatieven waar Bras zich met Vacare voor inzet, een initiatief van de Protestantse Kerk, dat een platform voor meditatief leven wil bieden. Het is een initiatief dat juist op dit moment volgens Bras “velden wit om te oogsten” aansnijdt in de maatschappij. Het verlangen naar rust en diepgang dat nu maatschappelijk speelt kan in Vacare antwoord vinden.

Lees de boekrecensie van Zaden van Contemplatie op Zinweb
Lees meer over Thomas Merton op de site van de Vrienden van Thomas Merton
Lees meer over Kick Bras of stuur Kick Bras een e-mail
Lees meer over Vacare

Lucas van Heerikhuizen
Lucas van Heerikhuizen is afgestudeerd als master in de godsdienstwetenschappen. Momenteel is hij werkzaam als webdeveloper en WordPress docent. Tevens is hij actief als redacteur voor Zinweb.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *