Keuzes maken – Gattaca en Interstellar (deel 2)

De manier waarop we over onszelf denken, wat het betekent om mens te zijn, is afhankelijk (of deels afhankelijk) van de tijd waarin we leven. Films zijn soms een mooie tijdsopname van zo’n denkbeeld. Vandaag deel twee in een serie over hoe we omgaan met keuzes maken. In deel 1 werd stilgestaan bij de film Gattaca (1997). Vandaag: Interstellar (2014). Door Nicole des Bouvrie.

Interstellar

De film Interstellar (2014) zal waarschijnlijk heel wat prijzen in de wacht gaan slepen, gezien zijn populariteit en brede draagvlak. En dat voor een film die toch redelijk technisch en zeer intelligent in elkaar zit. Maar meer nog dan dat: er ligt een moralistische toon aan ten grondslag die we vandaag de dag graag willen horen.

Interstellar gaat over onze planeet die letterlijk dood aan het gaan is. Er moet een oplossing gevonden worden, wil de mensheid niet tesamen met de planeet ten gronde gaan. Eén man wordt benaderd en moet de moeilijke keuze maken tussen zorgen voor zijn kinderen of proberen de wereld te redden. Continue staat zelfopoffering voor het grote goed centraal. 

Keuze in Interstellar

Net als in Gattaca wordt er in Interstellar vanuit gegaan iemand nu eenmaal bepaalde eigenschappen en mogelijkheden bezit. Die aangeborenheid staat niet ter discussie in Interstellar. De dochter van de grote wetenschapper volgt natuurlijk in zijn voetsporen met het onderzoek naar een methode om de wereld te redden. Dat staat tegenwoordig, als we Interstellar als een beeld van onze tijd mogen accepteren, blijkbaar buiten kijf. 

Wat wél open staat, is of we onze verantwoordelijkheid ook echt nemen. Die keuze is geen eenvoudige en het is begrijpelijk als we voor onze kinderen zorgen in plaats van de wereld te redden. Toch? Nee, blijkbaar niet, als we meegaan in de keuze van de filmmakers met welk personage we mee leven en welke niet. 

Existentialisme in 2014?

Tegenwoordig heeft existentialisme bijna geen rol meer te vervullen. De vrijheid die we hebben om ons leven in te vullen wordt overschaduwd door een sociale druk van verantwoordelijkheid. Niet omdat we ons eigen leven zo goed mogelijk moeten invullen, maar omdat we een rol vervullen in de samenleving, in de overleving van ons mensenras. Waar in Gattaca het individu nog centraal stond, staat het gezamelijke tegenwoordig centraal. Logisch waarschijnlijk, in een samenleving waarin nauwelijks nog begrepen kan worden waarom we oorlog voeren in bepaalde landen, behalve vanuit oogpunt dat we het doen voor de bescherming van ons volk. 

Terroristen zijn geen individuen die vanuit hun eigen denkpunt handelen, maar een groep personen die zich tegen ‘ons’ keren. Personen die vanuit persoonlijke overtuiging zich willen vestigen in Syrië omdat die vorm van samenleven hen aanstaat wordt al voordat ze vertrekken door de Nederlandse regering opgepakt. 

Samen in plaats van alleen

Toch is het ook een mooie ontwikkeling. Niet meer ieder voor zich, maar het durven te kiezen voor het grotere geheel. Laten we echter waken voor het misbruiken van deze ontwikkeling door regering of andere groepering die hierdoor mensen ‘vrijwillig’ achter hen kan laten scharen zonder dat nog rekening gehouden hoeft te worden met individuele verschillen en denkbeelden. 

Afbeelding: jmt-29 via Compfight cc.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *