John Cleese over creativiteit

John Cleese is bij de meesten bekend als een Britse komiek, bekend van series als Monty Python en Fawlty Towers. In de aflevering van College Tour laat hij een misschien minder bekende haast spiritueel aandoende kant zien.

Het onbewuste

Cleese geeft een lang antwoord op een vraag uit het publiek. De jongen die de vraag stelt is duidelijk op de hoogte van het denken van Cleese over creativiteit. Het belangrijkste gegeven is volgens Cleese dat alle creativiteit voortkomt uit het onbewuste.

Hij stelt hierbij een contrast voor tussen het logische denken en een meer speelse, ontspannen toestand van denken. Zonder werkelijk ontspannen te zijn kun je niet goed de impulsen (“promptings”) van het onbewuste horen. Daar is volgens Cleese de nodige rust voor nodig.

Het probleem van rust

Cleese merkt in dit verband ook een gebrek aan creativiteit in de vorm van nieuwe en innovatieve ideëen op. Mensen krijgen niet genoeg rust om in een ontspannen toestand dit soort gedachten te kunnen krijgen. De overdaad aan e-mails en impulsen op mobiele toestellen worden als gif (“absolutely poisonous”) voor waarachtige creativiteit voorgesteld. Onderbrekingen en angsten kunnen creativiteit volgens Cleese de das om doen.

Je moet dan ook bewust een plek opzoeken die de nodige rust verschaft. Een “cocon” van rust haast moet je hebben: een kamer met alle deuren dicht of een mooi rustig plekje in het park. Dit zijn plekken waar creatieve ideëen kunnen komen. Cleese schrijft zelfs een aanlooptijd voor van twintig minuten. In die twintig minuten schieten je slechts gedachten te binnen aan dingen die je nog moet doen. Gewoon even laten komen, stelt Cleese.

Dan komt het denken tot rust, net als in meditatie, en kun je pas over een onderwerp na gaan denken. Niet te intens, maar meer op een spelende manier. Metaforen als gedachten rond laten rollen of dansen met gedachten komen misschien naar boven. Stilte en niet onderbroken worden zijn absoluut de sleutel volgens Cleese.

De kracht van lachen

Cleese vertelt zelfs nog dat hij ooit de Dalai Lama interviewde en hem vroeg waarom buddhisten altijd zo giechelen. De Dalai Lama gaf als antwoord: Wanneer mensen lachen kunnen ze van gedachten veranderen. Het vat mooi samen waarom creativiteit en humor voor Cleese zo samen zouden kunnen hangen. Het vergt creativiteit om op een andere manier over dingen na te denken. Creativiteit is nodig om te kunnen lachen om de manier waarop dingen worden voorgesteld.

Soms weten we niet waarom we iets grappig vinden, we moeten gewoon lachen. Het doet een beroep op iets onbewust waar we ons later pas weer bewust van kunnen worden. Het is interessant om Cleese zo over creativiteit en het onbewuste te horen spreken. Het kan de samenhang tussen (soms zeer harde) humor en een zekere spirituele interesse goed aantonen. Goede humor, goede creativiteit, kan zo verrassen, kan soms zelfs confronteren.

Bekijk hieronder de aflevering van College Tour met John Cleese van de NPO terug (stuk over creativiteit begint op ongeveer 50:00).

Lucas van Heerikhuizen
Lucas van Heerikhuizen is afgestudeerd als master in de godsdienstwetenschappen. Momenteel is hij werkzaam als webdeveloper en WordPress docent. Tevens is hij actief als redacteur voor Zinweb.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *