Jansje: Winkel en kerk verbonden

In hartje Haarlem bevindt zich de Wereld van Jansje, een cadeauwinkel met lunchroom waar verstandelijk beperkt personeel werkt. De doopsgezinde kerk zit letterlijk verscholen achter de drukbezochte winkel. Via een meestal openstaande deur in de lunchroom achterin, loop je de vermaning binnen. Dit is niet toevallig, Jansje is een project van de doopsgezinde gemeente Haarlem. De winkel en kerk zijn letterlijk en figuurlijk verbonden.

Vijf jaar geleden openden de doopsgezinde gemeente Haarlem samen met zorginstelling De Hartekamp Groep de deuren van Jansje. Al snel bleek de winkel die fairtrade designproducten, of ‘fairdesign‘ zoals de winkel het zelf noemt, verkoopt een groot succes en werd het onder andere twee keer verkozen tot ‘beste winkel’ van Haarlem en een na beste winkel van Nederland.

Levend voorbeeld van de verbinding tussen Jansje en de doopsgezinde Gemeente Haarlem is Willemien Ruigrok. Zij is al sinds de oprichting betrokken als bestuurslid bij de cadeauwinkel en lunchroom. Tegenwoordig is zij ook voorzitter van de kerkenraad van de Doopsgezinde gemeente Haarlem. Afgelopen jaren zag jij Jansje groot worden. “Het is ons kindje, maar het kind kan tegewoordig zelfstandig lopen.”

Hoe zou u als voorzitter van de kerkenraad omschrijven wat Jansje is en waarom jullie als gemeente dit project hebben?
“We geven daar mensen met een beperking werk en zorgen dat een heleboel mensen leuke cadeautjes kunnen kopen en lekker kunnen eten. En met de producten die wij verkopen, hebben een heleboel gezinnen in de derde wereld een inkomen. Bijvoorbeeld: op Bali zijn heel veel lege olievaten, die worden op verzoek van Jansje door de bevolking daar geschilderd en naar Nederland vervoerd en in Haarlem verkocht. Alle producten in Jansje zijn op die manier geproduceerd. Dit is eigenlijk praktisch christendom bedrijven: niet aan zending doen of iets dergelijks, maar gewoon mensen helpen die het minder hebben dan jij.” 

Doopsgezinden zeggen vaak: ‘daden gaan woorden te boven’. In hoeverre is deze uitspraak van toepassing op de gemeente Haarlem én Jansje?
“We hebben als gemeente heel veel geld in dit project gestoken en krijgen daar geen rente op. Het is maar de vraag of dat geld ooit terugkomt. Er wordt ook heel veel energie ingestoken door betrokkenen. We hebben bijvoorbeeld ‘De gang’ die Jansje en de kerk verbindt en waar altijd een fototentoonstelling is. Ongeveer zestig vrijwilligers letten op, in deze gang. En als er mensen komen kijken naar de tentoonstelling verwijzen ze mensen ze door naar de kerk en naar Jansje. We hebben in onze kerk altijd een theatrale rondleiding en die begon heel lang in Jansje. Ik hoor ook van heel veel zusters en broeders, dat ze allemaal met hun kennissen en buitenlandse gasten naar de winkel gaan om het te laten zien. We proberen dus mensen actief naar de winkel te lokken, en hopen daarmee omzet te genereren.” 

Dus er wordt meer gedaan door gemeenteleden dan een kopje koffie drinken na de dienst in de lunchroom en via de collecte en giften wat geld schenken?
“De gemeente is echt actief bezig met Jansje en dat is haast onvermijdelijk.” 

In hoeverre was Jansje zo succesvol geweest als het niet aan de kerk vast zat, maar het zich drie straten verderop bevond?
Heel resoluut: “Dat had niet gewerkt. De combinatie van de kerk, de fotogalerie(‘De gang’ red.) en Jansje en het feit dat daar overal zoveel mensen uit de kerk rondlopen, maakt het een organisch geheel dat werkt. “

Wat geeft Jansje aan de mensen van de gemeente?
“Vrolijkheid, dat is helder. Het geeft mensen voldoening, dat zij dit mede tot stand hebben kunnen brengen. Dat je als christen middels Jansje werkt aan datgene wat je in de wereld moet doen. En een van de belangrijkere dingen voor christenen is ontmoeting: met elkaar eten en met elkaar om de tafel zitten. Elke dag ontmoeten mensen elkaar daar. Gemeenteleden uit de kerk zien daar hun vrienden. Het is een logische plaats voor ontmoeting. Ik kan daar niet rustig zitten, altijd komen er mensen naar mij toe om iets te vragen. Jansje is een hele natuurlijke plek, waar je elkaar treft.”

Wat nou als iemand lid wil worden van de gemeente, maar Jansje echt niks vind en er niks over wil horen en niks mee te maken wil hebben, kan dat?
“Ehm……diegene zou heel gauw overtuigd zijn dat Jansje wel leuk is. Maar natuurlijk kan zo iemand bij ons in de gemeente komen. We hebben ook een heleboel bijbelgroepen die niks met Jansje te maken hebben. Alleen is het wel een van onze grotere projecten en is het moeilijk om er niet mee te maken te krijgen. Tijdens de kerkennacht laten we bijvoorbeeld de catering doen door Jansje. Nu de winkel vijf jaar bestaat, staat ook onze gemeenteblad in het teken van de winkel. Er zijn wel gemeenteleden die het niks vinden, maar dat is meestal omdat ze vinden dat het teveel geld kost.” 

Is het project niet gewoon een perfecte pr-campagne voor de gemeente?
“Natuurlijk is dat het, maar zo is het niet opgezet. Jansje is de beste winkel van Haarlem en kent een groot publiek, wat niet in de kerk komt. Heel veel mensen die naderhand toevallig bij ons komen zeggen: ‘Oh! Zijn jullie die kerk van Jansje’. En dat vind ik helemaal niet erg!”

Dit artikel verscheen eerder in de juni-editie van Doopsgezind NL die hier te downloaden is.

 

Jan Willem Stenvers
Jan Willem Stenvers is freelance journalist en redacteur van onder andere Doopsgezind NL.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *