In naam van God: religie en geweld – Recensie (deel 2)

Het nieuwste boek van Karen Armstrong is een zeer actueel boek, nu de discussie over de verhouding tussen geweld en religie weer hernieuwd is opgelaaid. Recensie deel 1 ging over de complexiteit van die verhouding. Nu deel 2: de moderniteit. Door Nicole des Bouvrie.

Langzame maar radicale verandering

Volgens Karin Armstrong kan de moderniteit (1492 – heden) gezien worden als een tijd waarin de samenleving een fundamentele en ingrijpende verandering doormaakte. Die veranderingen maakten dat mensen zich niet meer thuis voelden, én dat hun geloof veranderde. Luther, Zwingli en Calvijn waren de grote hervormers die deze verandering en bijkomstige hulpeloosheid ervoeren en hervormingen inzetten.

Nieuwe betekenis van ‘geloof’

Maar ook kwam er een nieuwe betekenis van de beleving van het begrip ‘geloof’. Tot aan de Reformatie “was ‘geloven gebruikt in de oude betekenis van het praktische ‘inwilligen, toezeggen’, maar nu kreeg het steeds meer de betekenis van een intellectuele acceptatie van een set leerstellingen.”

Armstrong loopt de geschiedenis door, en brengt de wereldse veranderingen telkens in verhouding met de veranderingen die het religieus denken doormaakte. En zo brengt ze ook de oorsprong van heel wat conflicten in kaart. Door de verovering van India en de sociologische indeling die de Britten maakten op basis van hun opvatting van religie, ontstond de term ‘hindoeïsme’, oorspronkelijk een woord zonder enige religieuze lading.

Religie vecht terug

Uiteindelijk komt Armstrong te spreken over hoe in de twintigste eeuw verzet ontstond tegen de verbanning van religie naar de privésfeer. Volgens Armstrong is dat wat we met ‘fundamentalisme’ bestempelen: de vorm van religiositeit die uiting geeft aan de wens dat religie een belangrijkere rol in de publieke sfeer zou krijgen.

Dit is een interessant uitgangspunt, waarmee ze de verschillen tussen religies op de tweede plaats zet, en naar de onderliggende beweging kijkt, die in princiepe niet gewelddadig hoeft te zijn. Het maakt dat ze de ontwikkeling van Amerikaanse sociaal darwinisme, de Moslimbroederschap én Ghandi kan behandelen, zonder daarbij te hoeven vergelijken of te oordelen. Tegelijkertijd zet ze daarmee bekende feiten en gebeurtenissen in een bruikbaar perspectief. Het laat je stilstaan bij de context waarin iets gebeurt en welke gedachtegangen ergens toe leiden.

Door de uitgebreide en zorgvuldige behandeling van de achtergronden en de algemene geschiedenis van de behandelde begrippen in hun eigen context, is dit zeker een goed en belangrijk boek voor iedereen die meer wil dan enkel een oppervlakkige behandeling van dit toch beladen thema.

Over het boek

In naam van God – Religie en geweld
Karin Armstrong
De Bezige Bij, 2015.

Afbeelding: via Bezige Bij.

Lees ook het interview met Karen Armstrong.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *