In memoriam Joanne Klink (1918-2008)

Op maandag 17 maart overleed op 90-jarige leeftijd Joanne Klink, een fenomeen in vrijzinnig Nederland en een uitblinkster op het geaccidenteerde terrein van de kinderbijbel en de geloofsopvoeding. Joanne Klink was remonstrants predikante in Den Haag, Schoonhoven en Haarlem, en promoveerde als tiende vrouw in Nederland in de theologie. Zij was de tweede die dat deed in de bijbelwetenschappen, in 1947, op een studie naar Het Petrustype in het Nieuwe Testament. 

Klink publiceerde in 1959 haar klassiek-vrijzinnige tweedelige Bijbel voor de kinderen met zingen en spelen. In deze baanbrekende uitgave worden niet alleen de bijbelverhalen weergegeven, ze worden behalve door illustraties ook begeleid door gedichten, liederen met muzieknotatie en toneelscènes. Medewerkers van het latere Liedboek voor de Kerken zoals Ad den Besten, Willem Barnard, Gerrit en Tera de Marez Oyens, Frits Mehrtens, Tom Naastepad, Jan-Willem Schulte Nordholt en Jan Wit doen eraan mee. De auteur licht haar benadering in haar voorwoord voor de ouders toe: ‘Zo wordt de bijbelse geschiedenis hier gegeven in een soort “liturgisch” verband, zo dat het hele kind, oog en oor, lichaam en ziel, erbij betrokken kan worden.’

Een klein voorbeeld van haar schrijftrant. Het gaat over het paradijs en de ‘verboden boom’. ‘Je zult misschien zeggen: “Waarom heeft God dan niet een groot hek om die boom gezet, zodat ze er niet bij konden?” Maar dat zou immers hebben betekend, dat Hij de mensen geen eigen wil gegeven had om Hem te gehoorzamen. Ze woonden wel bij God, maar ze waren vrij!’ 

Klink hield zich vanaf de jaren zestig regelmatig bezig met de achtergronden van de religieuze opvoeding van kinderen, van het gebruik van bijbelverhalen daarbij, maar ook van rituelen en symboliek. Bekende godsdienstpedagogische boeken van haar hand zijn Kind en geloof: Een kleine theologie voor ouders, De kleine mens en het grote Boek en Naar de tred van de kinderen. Ze schreef ook boekjes met kindergebeden, kinderliederen en beschouwingen over de doop. Langzamerhand nam ze afstand van het letterlijk navertellen en begon ze de bijbelverhalen thematisch en symbolisch door te vertellen. ‘De bijbel is geen boek voor kinderen’, concludeerde ze in 1976 en haar nieuwe boeken bevatten ‘bijbelse beelden en verhalen die nauw aansluiten bij kinderervaringen als angst, bevrijding, vertrouwen, vreugde, jaloezie, verwerkt in bijbelse teksten voor jong en oud samen’. Die nieuwe boeken zijn Het huis in de wereld en Het geheim van de wereld uit 1976, later gebundeld en bewerkt in Het huis van licht – Bijbels levensboek voor kinderen (1984). 

Op het eind van haar lange leven raakte ze er steeds meer van overtuigd dat er een Nieuwe Tijd op het punt stond aan te breken. Zij schreef boeken over kinderherinneringen aan vorige levens – Vroeger toen ik groot was, 1990 – en met thematische verhalen over licht en duisternis: Kinderen van het licht, 2001. Ze werkte mee aan Gesprekken met Paulus, waarin deze apostel uit het Nieuwe Testament zijn actuele opinies doorgeeft. Met haar esoterische benadering vervreemdde ze zich van haar oude publiek, maar trok ze ook een nieuw publiek. In 2002 verscheen in eigen beheer een kleine autobiografie, Klinkklaar. Er zijn nogal wat mensen in Nederland die uitvoerige epistels en knipsels van Joanne Klink in de la hebben liggen of die zich langdurige telefoongesprekken herinneren van deze in haar latere jaren niet altijd te volgen, maar volstrekt authentieke en betrokken vrouw, die nu vlak na haar negentigste verjaardag in haar geliefde Zuid-Limburg is overleden. Zij zal haar dood hebben opgevat als een nieuw begin.

 

Willem van der Meiden
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *