Het vrije woord (2)

Elias van der Plicht – Nog maar een paar decennia geleden voerden theologen het hoogste woord in de politiek en het maatschappelijke debat. Vandaag de dag zijn ze ‘oorverdovend stil’, zoals predikante en CDA-voorzitter Ruth Peetoom beweert.  Tijd om de theologen daarover te ondervragen, dachten Fennand van Dijk en Joost Röselaers. Ze schreven het boek Het vrije woord.

Bij gemeenschappelijke vrienden en in de Haagse Kloosterkerk kwamen Röselaers en Van Dijk elkaar wel eens tegen. Af en toe dronken ze samen een borrel. Op één van deze avonden kwamen ze te spreken over predikanten in de politiek.

Dat onderwerp moest vroeg of laat wel op tafel komen. Van Dijk studeerde filosofie en politicologie, werkte voor het wetenschappelijk instituut en de Tweede Kamerfractie van het CDA en is verbonden aan de Leidse Binnenstadsgemeente. Röselaers is remonstrants predikant in Amsterdam, lid van D66 en overwoog om zelf politiek actief te worden. Van Dijk: ‘De verhouding tussen geloof, samenleving en politiek hield ons al lang bezig. Al pratend kwamen we erachter dat er veel over dit onderwerp is geschreven, maar dat de direct betrokkenen – de predikanten – zelden aan het woord komen.’

En wat doe je dan? Dan schrijf je zelf dat boek. Röselaers: ‘Meteen maakten we een lijstje. We zochten naar theologen die regelmatig op de kansel staan of stonden en zichtbaar politiek engagement hebben. De vraag die we wilden beantwoorden was wat je wel en wat je niet vanaf of onder de kansel mag en wil zeggen als dominee en theoloog.’

Zo ontstond een boek met meer dan een dozijn interviews. De achtergrond van de geïnterviewde personen is zeer divers. Van Groen Links Eerste Kamerlid Ruard Ganzevoort (‘Politici zijn de dominees van vandaag’) tot voormalig lid van het SGP-partijbestuur Henk van den Belt (‘Bij een publieke taak van kerken denk ik aan het gebed’). En van SP-lijstduwer Huub Oosterhuis (‘Het socialisme komt uit de Bijbel’) tot pastoor, PVV-stemmer en klokkenluider van Tilburg Harm Schilder (‘Ik hoop dat de overheid de kerk wat meer met rust laat’).

Verrast waren de schrijvers onder meer van het interview dat ze afnamen met VVD-senator en theologe Heleen Dupuis. Van Dijk: ‘De VVD is niet de eerste partij die je zou associëren met predikanten, en in de praktijk klopt dat: wij vonden geen actieve predikant die lid is van de VVD. Dat is opmerkelijk, want Dupuis weet duidelijk uit te leggen dat het liberalisme in het verlengde ligt van het protestantisme. Dupuis presenteert beiden als politieke verzetsbewegingen.’

De ondervraagden komen uit een gevarieerd politiek en theologisch landschap. Toch signaleren de auteurs een rode draad. Röselaers: ‘Kerken, theologen, maar ook gemeenteleden en gelovigen zijn erg stil. Alle geïnterviewden missen een betrokkenheid van de kerken bij maatschappelijke ontwikkelingen. Over de invulling van die betrokkenheid bestaan grote verschillen.’

Zelf doen Röselaers en Van Dijk alvast één suggestie: de komst van een theoloog in de Sociaal Economische Raad (SER). Röselaers: ‘We moeten niet willen terugkeren naar de actieve betrokkenheid van de kerken in de jaren zeventig en tachtig, maar moeten ook af van de huidige passieve houding. Ik zie een grote rol weggelegd voor de kerk als plek van maatschappelijke bezinning. Ruth Peetoom noemt dat de kerk als moreel beraad.’ Van Dijk: ‘Essentieel is dat theologen ervoor zorgen dat kerken gezien worden als onderdeel van het maatschappelijk middenveld. Dit vraagt om een professionele aanpak: een goed verhaal, op het juiste moment verteld, gebracht door sprekende gezichten. Met dit boek willen we een bijdrage leveren aan de zoektocht en oriëntatie van een ‘derde weg’ over het religieus en kerkelijk spreken in het publieke debat.’

Fennand van Dijk & Joost Röselaers

Het vrije woord. Religie en politiek in domineesland

Uitgeverij Meinema € 19,5

Het boek is http://www.boekencentrum.nl/shop_details.php?productId=23526 “>hier te bestellen.

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *