Het staat in de Bijbel

De bekentenis van Andries Knevel zie ik als een bemoedigend fact of life dat het gezond verstand het uiteindelijk altijd wint. Soms duurt het even, maar het komt wel.

Het is toch ook te zot voor woorden om resultaten van zorgvuldig onderzoek te ontkennen omdat mensen 2000 jaar of langer geleden iets vanuit een heel andere optiek hebben opgeschreven. Dat is niet misprijzend bedoeld tegenover die mensen van toen, want die deden dat met dezelfde oprechtheid waarmee wij op zoek zijn naar zekerheid, maar wel met de middelen van toen.

Maar waarom zouden we vandaag aan dat ene scheppingsverhaal over de zes dagen in Genesis 1 meer gewicht toekennen dan aan het andere? Al direct in Genesis 2 4b begint een tweede scheppingsverhaal dat uit veel ouder tijd stamt, waarin de mens niet als laatste maar zowat als eerste wordt geschapen. Dat is nog eens een alternatief voor de evolutietheorie! Maar het kan natuurlijk niet allemaal tegelijk waar zijn.

En dan heb ik het nog niet eens over scheppingsverhalen buiten de Bijbel. Het Babylonische verhaal Enuma Elish is ook aardig om te lezen. Op Wikipedia staat een goed overzicht met verwijzingen: http://nl.wikipedia.org/wiki/Enuma_Elish . Dat doen we niet als mythologie af omdat het niet tot onze culturele bagage hoort. Zoals bekend bevat onze Bijbel hier en daar dezelfde mythologie, (Jesaja, Job, Psalm 104), niet om het af te wijzen, maar als even zoveel manieren om de daden Gods te beschrijven.

Dat iemand nu net Genesis 1 uitkiest als letterlijke waarheid is wel voorstelbaar. In alle onzekerheden van ons bestaan hebben we behoefte aan een vast punt als fundament van wat waarheid is. In een boek dat we onbescheiden Gods hoogsteigen woord noemen moet de eerste bladzijde wel zo’n fundament leggen. Dat hebben de eindredacteuren die Genesis 1 vóór Genesis 2 geplaatst hebben goed bekeken.

Zo’n alles onderbouwend fundament voor waarheid is er echter niet, ook niet door de zegeningen van de Verlichting. Waar het in die scheppingsverhalen om gaat is waarachtigheid waarmee men naar een overtuigende interpretatie van de weerbarstige werkelijkheid zocht. Maar ook die kon natuurlijk niet voorkomen dat er in de loop van de eeuwen totaal verschillende voorstellingen uitkwamen, afhankelijk van tijd en omstandigheden.

Uit die verscheidenheid pikken we vandaag wat van onze gading is. De van kaft tot kaft mensen gebruiken wat hen uitkomt, en wij net zo goed. De waaier aan voorstellingen in de Bijbel is simpelweg te groot voor een bijbelse theologie, laat staan dat je kunt beweren of iets wel of niet waar is. Dat ontdekken is geen ramp, maar een bevrijding die ruimte geeft voor onze eigen waarachtigheid.

Evert van Gooswilligen

Ds. Evert van Gooswilligen (1958) is sinds 1991 hervormd predikant en werkt sinds 2002 in de Protestantse Gemeente Winterswijk ( www.pgwinterswijk.nl ).

 

Evert van Gooswilligen
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *