Het goede doe je nooit alleen

De moderne wereld is getekend door het wegvallen van de zekerheden die de oude autoriteiten op het gebied van ‘het goede’ ons gaven. Hoe kunnen we dan nog weten dat wat we doen ook inderdaad het goede is? Volg je niet gewoon wat je geleerd hebt, hoe je opgevoed bent. Hoe de wereld om je heen denkt, bepaalt wat jij denkt. Zoals Albert Camus schreef: “Wij kunnen geen beweging meer maken in deze wereld zonder de kans te lopen de dood te veroorzaken.” En dat is net zo goed geldig voor alles wat wij ondernemen omdat we daarmee denken het ‘goede’ te doen. Een reflectie op het goede doen in een postmoderne wereld door Nicole des Bouvrie.

Postmoderne wereld?

Het klinkt altijd als een abstract en moeilijk woord, maar postmoderniteit verwijst simpelweg naar een stroming die twijfelt aan waarheden en de taal waarin die worden verkondigd. Een twijfel die de basis vormt voor reflectie en het opnieuw nadenken over eeuwenoude wijsheden. Dat klinkt positief, en dat is het ook wel grotendeels, aangezien het leidt tot vrijzinnige houdingen en een openheid naar andersdenkenden.

Maar een ander gevolg is dat het een stuk moeilijker wordt om simpelweg het goede te doen. Waar vroeger de kerk duidelijk aangaf wat goed was, en wat zondig, is die basis voor oordelen grotendeels verloren. Een ontwikkeling die veel ruimte heeft geboden om wetenschappen en technieken te ontwikkelen die tot zowel massa-vernietigingswapens als ook ontwikkelingen in de medische wetenschap die mensenlevens kunnen redden. Om maar wat voorbeelden te noemen.

Maar… het goede?

De vraag is, hoe deze ontwikkeling van invloed is geweest op het idee van het goede. Voor de vrijzinnige gelovige mens van vandaag, is er nog wel zoiets als het goede, een God, Allah of hoe je hem/haar/het ook wilt aanduiden, maar hoe kunnen we die kennen en volgen? Wanneer we op zoek gaan naar het goede, en een onderscheid willen maken tussen het goede en het slechte – waar zijn we dan mee bezig?

Zijn we dan bezig met een zelf-onderzoek, het afwegen van dingen die we ervaren hebben, van dingen die onze omgeving ons heeft meegegeven? Met het opgeven van een onwrikbare authoriteit op het gebied van het goede (bijvoorbeeld de Kerk, een vaste interpretatie van heilige geschriften, of een of andere vorm van dictatorschap), is er een gat ontstaan. Een leegte die we maar al te graag zouden willen opvullen, maar met wat?

… de Ander?

Een van de richtingen in de hedendaagse filosofie ziet een belangrijke rol weggelegd voor de persoon die we niet kennen. De vreemdeling, degene zonder naam, zonder indentiteit, de vreemde ander die ons leven binnenkomt en ons door zijn of haar aanwezigheid iets vertelt. Voor alle voor-oordelen die we kunnen hebben, probeert de filosofie dat ultieme moment te beschrijven van de ontmoeting met de ander, degene die je niet kent. Dat ongrijpbare dat de radicaal andere presenteert, dat is het moment waarop het goede ons leven binnenkomt. (zie bijvoorbeeld het werk van Levinas, Blanchot en Derrida dat diep in gaat op dit unieke moment.)

En die ander kunnen we een naam en een paspoort proberen te geven, in hokjes proberen te plaatsen en te veroordelen. Maar wat we ook doen, om het goede te doen, om een goed mens te kunnen zijn, hebben we die ander nodig. Het goede doe je nooit alleen.

Afbeelding: Jared Zimmerman via Compfight cc.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *