Het ergens voor staan – verdediging 2.0

Naar aanloop van de verdediging van haar proefschrift in de filosofie, vraagt Nicole des Bouvrie zich af wat dat eigenlijk betekent, ergens voor gaan staan, een denkbeeld verdedigen. Kan dat nog wel, in deze relativistische wereld? Een reflectie.

Ergens iets over vinden

Tegenwoordig mag iedereen ergens iets over vinden. Het relativisme viert hoog tij. (Nou ja, bijna iedereen mag meedoen, suggereert dit artikel, waar wordt gesteld dat mensen die een probleem creëren moeten worden geweerd uit het debat.) Maar ergens iets over vinden, of ergens voor staan, zijn twee hele verschillende dingen. Want over alles zou je een mening kunnen vormen, het ergens voor staan heeft radicalere consequenties. Want dat is wat een formele verdediging aan een universiteit inhoudt: ergens voor gaan staan, en aangevallen worden door leidende figuren die hun sporen al hebben verdiend.

Het noodzakelijke falen

De manier waarop er een oorlogszuchtige hoeveelheid taal wordt geïntroduceerd als je het over een verdediging hebt. Dat geeft alles een problematisch karakter. Vooral wanneer het standpunt dat je in wilt nemen – omdat dat nu eenmaal verlangt wordt, dat je een standpunt inneemt – dat enigszins als volgt is: “Het innemen van een standpunt maakt het onmogelijke onmogelijk.” Ja, dit uitleggen in een paar woorden is zoiets als het volgende: Er is meer dan enkel dat wat mogelijk is, dat wat de wereld ons laat zien. Datgene dat meer is dan alles wat we kennen is onnoembaar – telkens als we het een naam geven verwijdert het zich, telkens als we het denken te begrijpen, hebben we het verloren. Het is dit onmogelijke en ons verlangen er naar dat ons menselijk maakt, en dat een falen met zich meebrengt.

Falen? Ja. Want waar we er vaak vanuit gaan dat vragen de mogelijkheid tot een antwoord geven, maakt een vraagstelling ook slechts enkel en bepaalde antwoorden mogelijk. Net zoals dat er enkel een beperkt aantal woorden beschikbaar is, en dat wat we niet kennen ook niet genoemd en niet bevraagd kan worden. (Iets dat Plato zich al bewust was, in de conversatie tussen Meno en Socrates.) Telkens als er gevraagd wordt naar een voorbeeld van het werkelijk andere, het nieuwe, de werkelijke revolutie, is ons enige antwoord een falend antwoord.

Het probleem van verdedigen

Een van de problemen van verdedigen is het innemen van een standpunt, terwijl dat je limiteert tot een beperkt iets, iets dat wanneer je het onder woorden brengt al weer het onmogelijke buitensluit. En dus is verdedigen een probleem. Als je iets stelt, iets als een methode naar voren brengt, dan breng je een grens, een limiet aan welke altijd hetgene dat niet te limiteren is buitensluit. Maar een verdediging, zolang het de totalitaire houding van waarheid-weten kan vermijden, is tegelijkertijd ook een mooi moment om dat te doen wat ons te doen staat om menselijk te zijn en te worden – het continue blijven streven naar dat wat onnoembaar is.

En wellicht wordt de verdediging dan een conversatie, een gesprek waarin de uitnodiging van datgene dat werkelijk anders wordt ruimte krijgt in een samenkomen van mensen die daar naar op zoek zijn. En hoe je dat ook noemt, het is een ruimte van inspiratie.

Mogelijk. Hopelijk.

Afbeelding: John Carleton via Compfight cc.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *