Het eind van de fysieke winkels?

V&D blijft in een moeilijke positie verkeren. Andere ketens wankelen ook. Zijn het economische schommelingen of is er soms meer aan de hand?

Wankelende reuzen

V&D staat niet alleen. Misschien begon het al op te vallen met de val van muziekwinkel FAME. Van een enorme winkel op de Dam in Amsterdam zijn ze nu tot een boomhutje in de Magna Plaza teruggebracht. De reden is eigenlijk vrij eenvoudig: niemand koopt nog CD’s. Het is een uitstervend medium. Als je nu rondloopt in de FAME, zie je nog slechts zestig plussers naar CD’s van de Rolling Stones zoeken.

Maar het bleef niet bij FAME. Polare viel om, wat het einde betekende voor de tweedehands boekenwinkel die vooral bekend stond als De Slegte. Overgenomen door Polare, maar ingestort met de val van het moederbedrijf. Boekwinkelgigant Scheltema (eerder al omgedoopt tot Selexyz) wist solo nog wel het hoofd boven water te houden. De vraag is wel hoelang dat nog goed gaat. Het probleem? Iedereen bestelt boeken online op bol.com.

V&D en Blokker

Het was het begin van een trend wellicht. Nu zijn andere reuzen aan de beurt. V&D en Blokker, het is haast niet voor te stellen dat ze er niet meer zouden zijn. Maar ze hebben het zwaar. De reden is misschien soortgelijk. Mensen kopen alles tegenwoordig online. Mensen kopen tegelijkertijd misschien minder spullen omdat ze minder geld te besteden hebben. Of althans, dat angstgevoel is nog niet helemaal weg.

Een ander risico wat daarmee samenhangt: het is ergens anders goedkoper. De opkomst van budget-winkels zoals Action bieden een alternatief. Zeker bij producten waar de kwaliteit niet echt ter zaken doet (wat kan er mis zijn met een emmer?) kan men dan voor de budgetoptie kiezen. Action is slechts een symbool, want ook hier biedt het internet emancipatie voor de consument: alles is online te vinden. Dikke kans dat je alles ergens goedkoper vindt.

Het einde van de fysieke winkel?

Is het dan het begin van het einde? Zestigers, vijftigers, veertigers en misschien zelfs dertigers blijven nog wel een tijdje naar fysieke winkels gaan. Maar voor twintigers en tieners is dit niet vanzelfsprekend. Waarom zou je? Je kan alles online bestellen, voor minder geld en het wordt nog thuisbezorgd ook. Maar dat zoeken online is lastig? Voor ouderen misschien wel. Voor jongeren is het net zo eenvoudig als ademen.

De fysieke winkel is uiteraard ook een oud principe. De locatie is duur. Het personeel is duur. Voorraden op peil houden kost geld. Dat hoeft allemaal niet online: je runt het met een klein team en je hebt geen fysieke plek nodig. De persoonlijke aandacht, daar zit misschien niet iedereen meer op te wachten. Persoonlijke aandacht wordt iets duurs, een beetje chic. Een warenhuis als de Bijenkorf kan op dit imago wel zijn hoop vestigen.

Een ander opvallend mankement: de ketens vallen door hun logheid. Aanvankelijk was het zo dat het risico te spreiden viel door in een keten te opereren. Omdat alle filialen samen inkopen, kan die inkoopprijs laag gehouden worden. Maar wat nu als de vraag volledig verdwijnt? Kleine, onafhankelijke winkeltjes kunnen nog wel net op tijd hun aanbod herzien. Reuzen kunnen dat niet zomaar even doen. Zou hun voordeel nu dan hun valstrik zijn geworden?

Ketens en nationalisme

Het kan dat het straatbeeld volledig gewijzigd is als de Millennials eenmaal volwassen zijn. De V&D, de Blokker, alles is verdwenen. Wat er voor in de plaats moet komen? Dat is de vraag. Opvallend is wel dat er soms wat gespeculeerd wordt over de teloorgang van de middenklasse: de V&D verdwijnt en de Bijenkorf aan de ene kant en de Action aan de andere kant groeien. Verplaatst de middenklasse zich niet naar het internet?

Interessant is dat er tegelijkertijd een roep klinkt om deze ketens te houden omdat ze deel uitmaken van het straatbeeld. De grote winkelketen als een nationale vlag, zo lijkt het. Het zou tot vreemde situaties kunnen leiden waar commerciële bedrijven met staatsinjecties overeind gehouden worden. Alsof het een soort nationale monumenten zouden zijn. Een dergelijk sentimenteel en traditioneel misgroeid nationalisme om commerciële ketenen lijkt echter wat misplaatst.

Of toch ook weer niet? Het idee dat op een gegeven moment een keerpunt komt, waardoor alle ketens opeens massaal vallen, dat is een angstbeeld. Het zou het ontslag betekenen van heel veel werknemers. Werkloosheid zou in een keer gigantisch toenemen, met de als gevolg maatschappelijke ontwrichting. Zou het denkbaar zijn dat de staat om dit te voorkomen met injecties ketens een zachte landing geeft? Komt er naast de melkplas in Nederland ook de ketenplas?

Lees ook Vakbonden en V&D komen niet tot elkaar op de site van de Volkskrant.

Afbeelding: David en Goliath van Guillaume Courtois.

Lucas van Heerikhuizen
Lucas van Heerikhuizen is afgestudeerd als master in de godsdienstwetenschappen. Momenteel is hij werkzaam als webdeveloper en WordPress docent. Tevens is hij actief als redacteur voor Zinweb.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *