God, Nederland en Oranje is voorbij! Nu het vertrouwen onderzoeken.

Eén ding werd duidelijk bij de inhuldiging van onze nieuwe koning: Er is een definitief einde gekomen aan de trits: God, Nederland en Oranje. Ons land is geen protestantse natie meer – en is dat feitelijk ook nooit geweest – maar tot nu toe konden we ons nog wel protestants wanen met een koningshuis dat Nederlands Hervormd was, waarvan de kinderen werde gedoopt en de volwassenen openbare belijdenis van hun geloof aflegden.

Van die openbaarheid is nu geen sprake meer. De enkele theoloog die nu nog warm werd van de eed die werd afgelegd waarin God nog werd genoemd of zijn steun zocht bij het tweede couplet van het Wilhelmus: ‘Zie je wel, het is er dus tóch nog, het geloof bij de Oranjes!’ rekent zich rijk met een dode mus. Het geloof is voor de moderne Oranjes een privézaak geworden en de rite een traditionele rituele rest uit het verleden. Ongeveer zoals D’66 religie bedoelt, schat ik zo in, iets van achter de voordeur. De historicus Herman Pleij constateerde na de koningsvaart dan ook dat religie ontbrak in de presentatie van ons land aan de nieuwe vorst. En daarin had hij gelijk. Op zich een treurige zaak, te wijten aan de secularisatie, maar evenzeer te wijten aan kerk en theologen die zich nauwelijks nog roeren in het publieke debat, te bescheiden over hun kunnen, te weinig overtuigd van de waarde van de kerk voor de samenleving, te veel met zichzelf bezig. 

Ondertussen sneed koning Willem Alexander in zijn rede een belangrijk en politiek heikel punt aan. De verhouding tussen vorst en overheid, de verhouding tussen overheid en burger, alles is gebaseerd op vertrouwen. Een heikel punt omdat eind april in een onderzoek door Motivaction in opdracht van Trouw bleek dat het vertrouwen in de monarchie zeer veel groter is dan het vertrouwen in de overheid. Een enorme opsteker voor Beatrix en zeker een beloning voor de wijze waarop zij haar regeerperiode heeft vormgegeven, maar een gevaar voor de nieuwe koning. Onbedoeld kan de populistische gemeente na Fortuyn, Verdonk, Wilders (en een beetje Henk Krol) zijn zinnen zetten op de nieuwe vorst. Alleen daarom al zal hij afstand moeten bewaren en meer symbool blijven dan persoon. Te veel nabijheid kan hem de kop kosten. 

Rest het vertrouwen. De vraag is waarop dit is gebaseerd. Zowel Beatrix als Willem Alexander zoeken de basis ervan in het verleden bij de Vader des Vaderlands. En daarin hebben zij gelijk. Maar Willem van Oranje leert mij niet waarom ik vandaag de overheid zou moeten vertrouwen. Of mijn buurman. En het vertrouwen wordt een schraal vertrouwen wanneer het alleen maar gebaseerd is op een afspraak om elkaar de koppen niet in te slaan en dit tolerantie te noemen. Werk aan de winkel dus. Voor theologen. Het vertrouwen onderzoeken. En voorleven vooral. En als dat er een beetje mooi komt uit te zien en zelfs tot enthousiasme leidt: daar maar gewoon God bij noemen. Die van achter de voordeur, ja. Daar kan het land mooier van worden.

Foto: Ninjali/Deviantart

Ferdinand Borger
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *