God die niet bestaat, maar wel gebeurt

Samenspraak met o.a. Klaas Hendrikse
 
Vrijdagavond 21 december druppelen de mensen langzaam de Geertekerk binnen. Buiten ligt een besneeuwd Utrecht, maar in de kerk is het warm en de koffie staat klaar. Op het programma staat een avond waarin met elkaar gepraat wordt over geloven, ontmoeten en de toekomst van de kerk. Het boek van Klaas Hendrikse “Geloven in een God die niet bestaat. Manifest van een atheïstische dominee.” dient als uitgangspunt, maar de onderliggende vraag is hoe mensen zelf willen geloven, en of de kerk daar nog een geschikte plek voor is?

Joppa Wuite, coördinator van V-LINK, de vrijzinnige jeugd- en jongerenorganisatie die het initiatief nam tot het organiseren van deze ‘Samenspraak’, opent de avond. Na een spontane onderbreking door een ‘zonderling’ figuur die het publiek en het panel vast aan het denken zet, neemt IKON- presentatrice, Annemiek Schrijver, het woord. Zij zal als gespreksleider de avond in goede banen leiden. Het panel wordt gevormd door Klaas Hendrikse, dominee in Middelburg en Zierikzee en schrijver van het boek “Geloven in een God die niet bestaat. Manifest van een atheïstische dominee.”, Heine
Siebrand, predikant van de remonstrantse Geertekerk, de Nijmeegse hoogleraar en tevens remonstrants predikante Christiane Berkvens-Stevelinck en Johan Roeland, die aan de Vrije Universiteit (VU) onderzoek doet naar evangelicalisme onder jongeren.

In een inleidend interview van Annemiek Schrijver met Klaas Hendrikse gaat het meteen over de kern van zijn betoog. God is voor hem een woord voor een menselijke en persoonlijke ervaring, een
gevoel “waar je warm van wordt”. God kan gebeuren, en staat te gebeuren, maar het is slechts een benoeming voor iets waaraan iedereen een andere naam kan geven. Deze zienswijze wordt gedeeld
door de jonge mensen die zijn uitgenodigd om hun persoonlijke visie te geven op het boek. Lilian (27) uit Amsterdam leest voor uit haar belijdenis bij de Remonstrantse kerk. “Ik geloof in de oerknal, in verwondering en in gemeenschap. Ik voel me verbonden met mensen vanuit V-LINK en Arminius (Remonstrantse jongerengemeente) en wil daar iets mee doen. Daarom deed ik belijdenis.”

Op je eigen manier invulling geven aan je geloof, zonder de verplichtingen en tradities die een kerk met zich meebrengt. Dat is belangrijk en waardevol voor deze jongeren en is één van de redenen waarom ze zich herkennen in het boek van Hendrikse. Waarom op zondagochtend bij elkaar komen en afhankelijk zijn van een preek of bijbellezing om het ergens over te hebben? Dat kan toch ook in de kroeg of tijdens een gezamenlijke maaltijd, over onderwerpen die je persoonlijk raken? “Ik heb geen kerk nodig om God te laten gebeuren”, zegt een relatief jonge aanwezige uit het publiek. De kerk als eetcafé, noemt Hendrikse deze ontwikkeling. Ontmoeten met een gevarieerd en uitgebreid aanbod, voor een ieder die interesse heeft, zonder dogma’s en ‘zo hoort het’.

Christiane Berkvens-Stevelinck herkent de afwezigheid van de kerk in de levens van jonge mensen. Ze geven zelf vorm aan hun rituelen. Heine Siebrand pleit ervoor kerkdiensten en andere bijeenkomsten zoals een ‘eetcafé’ naast elkaar aan te bieden om zo in te spelen op verschillende behoeften. Een divers aanbod waarin iedereen zijn eigen weg kan zoeken. Want er zijn ook mensen die zich wel thuis voelen in de kerk. Dit geluid klinkt ook vanuit het publiek dat toch overwegend uit wat ‘oudere jongeren’ bestaat. Een verassend groot aantal steekt dan ook zijn hand op bij de vraag van Annemiek Schrijver wie er regelmatig een kerkdienst bezoekt.

Anne-Tjerk (29) uit Utrecht wil graag weten wat de kerk jongeren, die zich niet willen binden aan een gemeenschap, nog concreet te bieden heeft. De kerk als eetcafé is een goed idee, maar hoe bereik je jonge mensen en hoe wek je hun interesse? Vanuit het publiek klinken reacties om de kerk opener te maken en naar buiten te treden, maar om niet meteen alle waardevolle tradities los te laten. Hier ligt precies het dilemma van de avond. Zoals Annemiek Schrijver het treffend verwoordt: “De kerk is een veel te dure pc waarop we alleen Word gebruiken”. Maar gaan we meer programma’s downloaden of kopen we een nieuwe pc? Met andere woorden: mag de kerk blijven of is er helemaal geen behoefte meer aan? Klaas Hendrikse geeft aan dat de kerk hem dierbaar is, maar dat het in de toekomst op een andere manier moet. Ook Heine Siebrand pleit voor veranderingen binnen de kerk, zonder er afstand van te doen. De reacties van jonge mensen in de zaal zijn echter vooral gericht op het belang van ontmoeting, persoonlijke ervaring en zingeving, buiten de context van de kerk.

Volgens Johan Roeland moeten we al die woorden als ‘ontmoeting’ en ‘gemeenschap’ laten varen. Jongeren hebben wel behoefte om iets te doen, maar laat ze het zelf organiseren. Durf te shockeren en doe het vooral op hun manier. De kerk kan echter wel het initiatief nemen. “Als je niks doet, ontneem je jongeren de mogelijkheid om God te laten gebeuren.” Tijdens de samenspraak komt naar voren dat dit ondernemerschap enigszins ontbreekt bij de vrijzinnigheid. Arjan (29) uit Den Haag vraagt zich bijvoorbeeld af hoe het kan dat de boodschap die Hendrikse in zijn boek verkondigd binnen de vrijzinnigheid wordt gezien als oud nieuws, maar dat het toch zo veel discussie opwekt en ook opzien baart bij mensen van buiten de kerk? Volgens hem moet de vrijzinnigheid haar stem duidelijker laten horen, omdat haar openheid, nieuwsgierigheid en persoonlijke benadering goed passen bij de notie van de kerk als eetcafé en de huidige samenleving.

Ondanks geluiden van Hendrikse dat vrijzinnigheid te laf is, geen stem heeft en een zachte dood zal sterven ligt er toch een taak voor organisaties zoals V-LINK. Hopelijk is deze samenspraak de eerste van vele ontmoetingen waarin open gepraat kan worden over geloven, zingeving en de kerk. Er zijn tijdens deze ‘samenspraak’ geen kant-en-klare oplossingen gevonden, maar dat kan en hoeft ook helemaal niet. Achteruit leunen en wachten op wat komt, is echter ook geen optie. Naast praten en nadenken moet er ook wat gebeuren: gebeurtenissen organiseren waarbij het wellicht tot een ervaring komt. En hierbij geldt – zoals ook uit deze avond bleek – mensen komen vaak niet vanzelf, je moet naar ze toe.

Renske Oegema, jeugdwerkadviseur regio Noord, V-LINK

Voor meer informatie over “Samenspraak” en andere activiteiten van V-LINK, zie daarvoor de website: www.v-link.nl

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *