God als constructie: een missionaire truc?

Steeds meer theologen spelen met de gedachte dat God een idee is en niet buiten ons denken bestaat. Zit hier een nieuw missionair instrument in?

Nieuwe vormen van missie

Dat het missionaire werk zich ontwikkelt mag duidelijk zijn. De urgentie wordt inmiddels meer gevoeld en er is weer meer aandacht voor. Er wordt flink geëxperimenteerd met nieuwe vormen. Te denken valt aan een meer commerciële invulling van het publieke optreden. De pioniersplekken van de Protestantse Kerk geven tevens een hang naar innovatie aan.

Atheïsme binnenhalen?

Opvallend bij het zoeken naar nieuwe vormen is de aanwezigheid van het atheïsme. Zelfs met dit gedachtegoed wordt geëxperimenteerd. Men denkt wellicht meteen aan het werk God Bestaat Niet van Klaas Hendrikse. Nu komt het weer tevoorschijn in het denken van Harry Kuitert, theologisch veteraan van de Vrije Universiteit.

Kuitert lijkt tevens God voor te stellen als een gedachte. Iets wat mensen een goed gevoel geeft als ze eraan denken. Het voelt prettig om te geloven in een God die helpt in nood. “Maar Hij helpt helemaal niet in nood”, stelt Kuitert. “Het is een gedachte die mensen ooit hadden en waar ze zich aan optrokken.”

Een nieuwe context

Dit soort stellingen kunnen vreemd overkomen als ze vanuit de theologie zelf klinken. Kuitert lijkt zijn steun uit te spreken voor een samenleving die de kerk voorbij is. Een samenleving die gekenmerkt wordt door het christendom, maar alleen op cultureel niveau. Hij noemt het een “cultuurchristendom” waarin veel theologen de opmars naar het nihilisme zagen. Maar dat valt volgens hem wel mee.

Kan uit het feit dat de theologie durft na te denken over het atheïsme een gevoeligheid voor context blijken? Missionair werk pleegt altijd de nadruk op context te leggen. Als die context het atheïsme is, valt die dan in het geloof te passen? Het lijkt een nieuw idee waar mee gespeeld wordt maar wat waarschijnlijk niet onbetwist zal blijven.

De missie uit de weg gaan?

Tegelijkertijd kan er iets anders in gezien worden: we houden er mee op. Stellen dat God een constructie is maakt de weg vrij om met missionair werk op te houden. “Allerlei christelijke waarden zitten al lang in onze Europese cultuur”, zo stelt Kuitert ook. Tekent dat dan het einde van missionair werk? Of wordt zo de onmogelijke opgaaf van het missie voeren in de moderne wereld vermeden?

Lees het interview met Harry Kuitert, ‘De mens kan prima zonder kerk’, op de website van Trouw.

Afbeelding: Sunday preaching by George Bellows, Metropolitan Magazine, May 1915, Wikicommons.

Lucas van Heerikhuizen
Lucas van Heerikhuizen is afgestudeerd als master in de godsdienstwetenschappen. Momenteel is hij werkzaam als webdeveloper en WordPress docent. Tevens is hij actief als redacteur voor Zinweb.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *