Gissende Vissers over Jezus

Hoe kijken wij tegen Jezus aan? Wat heeft schuld met geloof te maken? Wat moet de kerk met zijn miljoenen? Dominees Paul Visser — predikant in de Noorderk — en Rob Visser — predikant op IJburg en stadsdominee van Amsterdam — kruisen vriendschappelijk de degens over deze kwesties in een debatavond in de Noorderkerk in Amsterdam.

Wie Jezus was

Thema van het debat met de dominees is Jezus. Wie was hij, wat was hij, wat deed hij? Rob Visser bijt het spits af. Jezus is voornamelijk mens. Een goed voorbeeld weliswaar, in al zijn liefde, maar toch mens. Waarom hij dan toch anders is dan andere goede mensen, zoals Gandhi of Martin Luther King, jr., verklaart de dominee met behulp van de theologie. God zou namelijk over Jezus hebben gezegd: “Dit is Mijn geliefde Zoon, in Wie Ik Mijn welbehagen heb!” (Mattheus 3:17). Zo’n stempel maakt Jezus, volgens Rob Visser, uniek. Over geen ander mens zijn, volgens hem, deze woorden door God uitgesproken.

Kort fragment van de uiteenzetting van Rob Visser

Voor Paul Visser is er in wezen geen onderscheid tussen Jezus als zoon van God en Jezus als mens. Hij vergelijkt Jezus met Nelson Mandela. Mandela sprak, als antwoord op de overwinning van het onrecht waaronder hij heeft geleden, de woorden: “Forgiveness, peace”. In zijn antwoord zat geen spoor van vergeldingsdrang, maar juist vergeving. Dat is waartoe hij opriep. Vergeving is iets groots, volgens de dominee. Mensen voelden dat er iets bijzonders gebeurde: “dit is niet gewoon… maar iets van andere orde… iets van God.” In hetzelfde licht ziet hij Jezus: als een man die grootse dingen deed. Waar Jezus was gebeurde iets merkwaardigs, daar riep hij op tot vergeving en vrede, zelfs tijdens en na geleden onrecht.

Het probleem van vergelding

Het debat neemt een theologische wending als het gaat om de rol die Jezus speelde. Rob Visser ziet Jezus als een mens en bron van inspiratie die ook nog eens (als enige) de goedkeuring van God weg kon dragen. Paul Visser gaat een stapje verder. Hij hecht belang aan de kruisiging van Jezus, de zoon van God. Dat was een unieke gebeurtenis. God kan onrecht niet verdragen. Wij mensen zijn anders, zo redeneert hij. Wij zijn gematigder. Als wij onrecht zien, denken wij soms “ach ja”. God niet. Hij kan het niet aan.

Wat als wij mensen onrecht plegen en zelfs de zoon van God veroordelen? De mens doet maar wat, klooit wat aan en zou de zoon van God niet herkennen. Eindigt de mens dan aan het kruis? Nee, God laat juist die zoon aan het kruis eindigen omwille van die mens, om haar te behoeden. Het is een wisseltruc. Uiteindelijk krijgen de mensen door wat er is gebeurd en zijn ze verbijsterd.

Gaat dat allemaal niet te ver, vraagt Rob Visser aan de ander. Waarom zoveel nadruk op dat offer? Het suggereert dat God het recht heeft om de hele mensheid uit te roeien, en dat er bloed moet vloeien, desnoods het bloed van de zoon van God. Rob Visser ziet vergelding niet als een noodzakelijk ingrediënt voor vergeving en hecht minder waarde aan dit onderdeel van het evangelie. Rob Visser lijkt zich meer op de levende Jezus te richten, terwijl Paul Visser ook waarde ziet in de dood van Jezus.

Wat te doen met miljoenen?

Paul Visser hecht waarde aan het verhaal, aan de poëtische kracht van het leven en sterven van Jezus. Rob Visser kijkt meer naar de praktische kant, naar de mooie dingen die Jezus heeft gedaan en hoe wij mensen dat ook kunnen doen.

Deze opvattingen vertalen zich in de visies van de dominees op het geld dat de Protestantse Kerk in Amsterdam tot zijn beschikking heeft. Paul Visser vindt het geen goed idee om al dat geld meteen te investeren in nieuwe projecten. Veel liever investeert hij de rente die op een groot bedrag genoten wordt, in initiatieven om mensen weer met de verhalen over Jezus bekend te maken. Hij vertrouwt op de inherente kracht van die verhalen. Die zijn zo mooi, dat ze je wel moeten raken. Het handelen komt daarna vanzelf.

Rob Visser ziet anders. Hij voert een beeldje van Jezus ten tonele waarvan de handen ontbreken. Die handen, dat zijn wij, legt hij uit. Hij roept op tot actie: help vluchtelingen, investeer het geld dat de Protestantse Kerk hier in Amsterdam heeft in een gebouw en vang hen op. Geef mensen te eten, ga erop uit, maak het leven van anderen beter. Dat mag ook best wat kosten vindt hij.

Rob-Visser-Jezus-handen-dat-zijn-wij

Rob Visser: “En die handen, dat zijn wij!”

Humanist!

Opmerkelijk genoeg krijgt Rob Visser aan het eind van de avond het verwijt uit het publiek niet theologisch genoeg te zijn. Hij zou teveel de nadruk leggen op de “handen” en te weinig op het “hoofd”. Een Jezus die het theologisch moet doen met slechts een knipoogje van God gaat een groepje felle orthodoxen in de zaal niet ver genoeg. Rob Visser krijgt het verwijt een humanist te zijn. Hoewel geen directe belediging, galmt het woord toch venijnig door de grote Noorderkerk. Opvallend om te zien dat dit binnen de muren van een kerk nog altijd een scheldwoord kan zijn.

Lucas van Heerikhuizen
Lucas van Heerikhuizen is afgestudeerd als master in de godsdienstwetenschappen. Momenteel is hij werkzaam als webdeveloper en WordPress docent. Tevens is hij actief als redacteur voor Zinweb.
1 antwoord
  1. Avatar
    wietze baron zegt:

    Jezus wordt in de evangelische wereld zwaar geromantiseerd, maar ook op het wat liberale front wordt hij meestal als rolmodel neergezet.
    Is dat wel terecht? Het kindergezegde: “Wat je zegt dat ben jezelf”, gaat hier niet op. Iemand (en ook Jezus) is niet wat hij zegt, maar hoe hij zich gedraagt.
    Als hij zegt: “Ik ben zachtmoedig en nederig van hart”, dan gedraagt hij zich daarmee allesbehalve nederig.
    In mijn blogs probeer ik eens te kijken naar wat we uit de beschikbare verhalen kunnen leren over “de ware Jezus”.
    http://kinderen-van-god.blogspot.com/2015/10/wil-de-ware-jezus-opstaan.html

    Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *