Geen dood, geen vrees

‘Meditatie is iets wat je de hele dag kunt doen. Het is allereerst eenvoudigweg de gewoonte aanleren regelmatig te stoppen, stil te staan en rust te nemen. Het is leren de dingen in aandacht te doen. In aandacht theedrinken en dus de thee echt drinken, in aandacht de maaltijd bereiden, in aandacht onder de douche staan, autorijden, telefoneren, op je werk bezig zijn.’

In het boek ‘Thich Nhat Hanh, mededogen is zonder grenzen’, vat schrijver Ton Kamphof samen hoe treffend de boeddhistische leraar Thich Nhat Hanh over innerlijke vrede en meditatie schrijft. ‘Aandacht, liefde en inzicht kunnen in de haarvaten van ons wezen doordringen, zichtbaar worden in ons doen en laten, in ons spreken en luisteren en in ons alleen-zijn. De adem helpt ons hierbij. De adem is altijd dichtbij als een vriend en bondgenoot. Meditatie is op deze manier een levenshouding die overal en altijd kan worden toegepast. ‘Het is je realiseren dat je nergens naartoe hoeft, dat je aangekomen en thuis bent. Het is diepe rust en volledig leven in ieder moment.’
Thich Nhat Hanh is één van de meest bekende boeddhistische leraren. Hij geeft ieder jaar retraites aan duizenden mensen uit alle delen van de wereld. Hij spreekt in eenvoud, sereniteit en met overtuigingskracht over vrede in onszelf en vrede op wereldschaal. Thich Nhat Hanh is een Zenboeddhistische monnik, vredesactivist, geleerde, en dichter. Als je Thich Nhat Hanh vrijzinnig zou noemen doe je hem tekort. Thich Nhat Hanh ademt vrijzinnigheid: hij spreekt niet over interreligieuze dialoog. Hij belichaamt interreligieuze dialoog. Hij belichaamt de ontmoeting tussen christenen en boeddhisten. Hij is de stichter van de Van Hanh Boeddhistische Universiteit in Saigon, heeft gedoceerd aan de universiteit van Columbia en aan de Sorbonne, en woont nu in Zuid-Frankrijk, in Plum Village waar hij een spirituele gemeenschap oprichtte. Daar tuiniert hij, werkt aan hulp voor behoeftigen, en reist over de wereld om de ‘kunst van het aandachtig leven’ te onderwijzen.

Thich Nhat Hanh maakte als jonge monnik in Vietnam de oorlog mee, zag alle verschrikkingen van nabij, verkeerde vele malen in levensgevaar en verloor vele goede vrienden. Toch was hij vanaf het begin van de oorlog al actief in geweldloos verzet en vredeswerk. Martin Luther King Jr. stelde hem kandidaat voor de Nobelprijs voor de Vrede in 1967, met de woorden: ‘Ik ken persoonlijk niemand die de Nobelprijs voor de Vrede meer verdient dan deze zachtmoedige monnik uit Vietnam.’ In de Verenigde Staten zocht hij de Vietnam-veteranen op, om juist hen te helpen hun traumatische oorlogsverleden te verwerken.
Het boek geeft een inspirerende impressie van zijn boodschap en visie. Het gaat over de kunst van ‘leven-in-aandacht’ en meditatie, over de diepe verbondenheid van alles met alles, over groot mededogen en concreet handelen, over Boeddha en Christus als broeders, over de vreugde van het ‘nu’ en het leren omarmen van onze woede. Er is ook een selectie van zijn mooiste gedichten in opgenomen. Indrukwekkend vind ik de passages in het boek waarin Thich Nhat Hanh begrippen uit de christelijke leer interpreteert en uitlegt. Zo gelooft de christen dat Jezus Christus al voor de oorsprong van de wereld ‘pre-existent’ aanwezig was op aarde. Veel gelovigen zullen dit dogma niet goed begrijpen.

Maar dan Thich Nhat Hanh: ‘Wij in zen houden van de vraag “hoe zag je gezicht eruit voordat je grootmoeder was geboren?”. Stel je zelf die vraag en je begint je eigen continuering te zien. Je zult zien dat je er altijd bent geweest.’ Christus zei, zo zegt de Bijbel: ‘Voor Abraham was, ben ik.’ Let hier op de tegenwoordige tijd. Ook Jezus was er altijd, is altijd, en wij zijn als Jezus, deel van God, deel van het ultieme. Wij dragen de wereld van geen geboorte en geen dood in ons mee. De vergankelijkheid zien, betekent vrij worden, vrij worden van angst om te verliezen, vrij worden van afkeer. ‘Als we begrijpen dat we niet kunnen worden vernietigd, worden we vrij van angst.’ Daarom zegt Thay, zoals hij Thich Nhat Hanh door zijn leerlingen wordt genoemd: ‘Geen dood, geen vrees’.

Bijzonder is ook hoe Thich Nhat Hanh beschrijft hoe mensen in seksuele relaties gewond kunnen raken. ‘We moeten erg voorzichtig zijn, vooral met kortdurende verbintenissen.’ Het zenboeddhisme spreekt ten aanzien van seksualiteit over de Derde Aandachtsoefening. In het besef van het lijden veroorzaakt door seksueel wangedrag, neem ik me voor om verantwoordelijkheid aan te kweken en om de veiligheid en integriteit van individuen, paren, gezinnen en van de samenleving te leren beschermen. Deze oefening is een heel krachtige manier om stabiliteit en vrede te herstellen bij onszelf, ons gezin en onze maatschappij. We zouden de tijd moeten nemen om te praten over problemen die met de naleving van deze aandachtsoefening te maken hebben, zoals eenzaamheid, reclame, en zelfs de seksindustrie.
Ton Kamphof heeft spirituele trainingen gevolgd in de tradities van Thich Nhat Hanh. Hij is opgeleid als theoloog, was betrokken bij vredesbeweging en vakbeweging. Hij heeft in diverse tijdschriften gepubliceerd en is opleider en coach voor ondernemingsraden.

Ton Kamphof: Thich Nhat Hanh, Mededogen is zonder grenzen, Zijn visie en zijn leven.
ISBN 978 90 202 0155 0, € 19,50

Bron:  Twentse Courant / Tubantia dd. 13 januari 2008

Rinus van Warven
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *