Gasboringen kraken vermaning

Tientallen middeleeuwse kerken in Groningen hebben op 12 februari, letterlijk, de noodklok geluid. Op hetzelfde moment debatteerde de Tweede Kamer over het gaswinningsbesluit van minister Kamp. De kerkbesturen vrezen dat aanhoudende aardbevingen als gevolg van de gasboringen leiden tot verwoesting van hun gebouwen en daarmee van Gronings cultureel erfgoed. 

Kafka

Ook de doopsgezinde gemeente in Middelstum is getroffen en inmiddels al enkele maanden dakloos.De kerkdiensten worden bij de leden thuis gehouden. ‘Het gebouw is sinds begin augustus 2014 een soort ruïne’, vertelt kerkenraadsvoorzitter Gijs Schilthuis. ‘Er staan net zo veel steigers aan de binnenkant als aan de buitenkant. Je zou niet zeggen dat het een kerk is. Het hele interieur is eruit gesloopt en samen met de verdere inventaris opgeslagen bij een verhuisbedrijf.’

Schilthuis spreekt van Kafkaëske toestanden. ‘Aannemers, ingenieursbureaus, gemeente, provincie, de Monumentencommissie en de Nederlandse Aardolie Maatschappij – iedereen bemoeit zich ermee. Dan komt er weer een zoveelste delegatie kijken, met allerlei mensen met verschillende achtergronden die er allemaal anders tegen aankijken. Dan denk ik: nou, daar zou wel eens wat vaart in mogen zitten. Je zou ze met de koppen tegen elkaar aan willen schudden en zeggen: het wordt tijd dat jullie in je hok gaan zitten en er uitkomen! Tijd dat iemand de verantwoordelijkheid draagt en een besluit durft te nemen.’

Schade en herstel

De vermaning van de gemeente in Noordoost-Groningen stamt uit 1863 en werd gebouwd ter vervanging van de schuilkerk in het naburige dorp Huizinge. De gevelsteen verhuisde mee en werd ingemetseld in de noordelijke muur van het nieuwe onderkomen. Door de aardbevingen raakte de kerk dusdanig zwaar beschadigd dat het houden van diensten niet langer verantwoord was. De muren waren door en door gescheurd en het plafond dreigde in stukken naar beneden te komen. ‘Het is een godswonder dat de kerk, na de eerdere aardbevingen in 2003 en 2006, nog overeind staat.’ Dat zegt Theo Elsing van het Nederlands Adviesbureau Monumentenzorg Interieurarchitectuur, voor de camera’s van actualiteitenrubriek EénVandaag dat poolshoogte is komen nemen.

Het herstel van de monumentale kerk begon drie jaar terug; een moeizaam en ingewikkeld proces. Elsing begeleidt met zijn bureau de herstel- en renovatiewerkzaamheden. ‘Er is een herstelplan gemaakt en na een asbestsanering zijn de kapconstructie, de muren en het tonggewelf versterkt. Het is bemoedigend dat de muren zich bij de meest recente aardbeving, in november vorig jaar, goed hebben gehouden. Maar dat was een beving met een kracht van 2,5 op de schaal van Richter. Bij een zwaardere beving, zeg 3,5 à 4 op de schaal van Richter, dreigt nog altijd instortingsgevaar. In het meest extreme geval klappen de muren naar buiten en kan de hele kerk instorten.’

Toekomst

Om het gebouw ook voor de toekomst aardbevingsbestendig te maken, ziet de doopsgezinde gemeente zich genoodzaakt een grote inpandige stalen kooiconstructie te laten plaatsen. De kooi wordt door de muren heen verankerd zodat het hele pand steviger en ‘stijver’ wordt, en trillingen door een aardbeving worden gedempt. Een weinig fraaie, maar noodzakelijke oplossing voor het Rijksmonument. Als de gasboringen voorbij zijn, en daarmee de dreiging van bevingen, kan de constructie weer worden verwijderd en het staal worden hergebruikt. Maar dat zal volgens Elsing nog zeker zo’n twintig jaar duren. Elsing: ‘Dit is het eerste project met zo’n aanvullende en ingrijpende maatregel bij een kerkgebouw.

Mede door het gewenningsproces dat daarbij hoort, heeft het even geduurd voordat alle partijen deze oplossing konden omarmen. Momenteel leggen de constructeurs de laatste hand aan de doorrekening van de plannen. Vervolgens hangt het af van de Monumentencommissie: die moet een advies uitbrengen. Mocht dat niets opleveren, dan wenden we ons tot de burgemeester en wethouders van Loppersum. Zij vormen het bevoegd gezag in dezen. De gemeente moet weer diensten en concerten kunnen houden, en er staat ook een trouwerij op stapel. Dat alles mag niet het onderspit delven door allerlei ambtelijke zaken. Wat in vijf à zes dagen geregeld had kunnen zijn, heeft nu al meer dan een half jaar geduurd. Deze situatie mag niet nóg maandenlang duren. Die kerk moet gewoon weer gebruikt kunnen worden.’

Bron: Doopsgezind NL maart 2015. Lees het hele nummer hier

Lees meer over de verbouwing van de kerk in Middelstum hier

Photo Credit: Janneke van der Laan via Middelstum-info

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *