Filmrecensie: Lost River

Eens in de zoveel tijd zie je iets dat je niet meer loslaat. Wat je dagenlang met je meedraagt, en waar je allereerst vooral stil over wilt zijn. Een ervaring waardoor je de wereld met andere ogen gaat zien. Dat wat we misschien alleen door kunst kunnen bereiken. Hierbij een poging om een zo’n ervaring te beschrijven.

Geen recensie

Het recenseren van een boek of een film komt vaak neer op het laten weten waar iets over gaat, wat er gebeurt, wat het aantrekkelijk en afstotelijk maakt. Een recensie is dus duidelijk een beslissende kijk op iets, een blik van buitenaf, die al van tevoren een mening heeft gevormd, die al voorkeuren en eigenaardigheden heeft. Hoe objectief het misschien ook lijkt, een recensie is altijd heel persoonlijk, een ode of een aanklacht – maar uiteindelijk altijd een beschrijving van iets dat buiten de recensent ligt.

Hoe dan een recensie te schrijven over iets dat je zo na aan het hart ligt waardoor je niet anders kunt dan de beelden voor je ogen voorbij te zien komen – of je ze nu sluit of niet, of je slaapt of niet. Daarom is dit geen recensie. Recensies zijn er van deze film genoeg, en vrijwel allemaal negatief (zie bijvoorbeeld hier). Ze merken op dat de lieveling van het Amerikaanse publiek, de acteur met de mooie gladde wangen Ryan Gosling zich nooit toe had moeten leggen op schrijven én regisseren. Want, zo zeggen de heren en mevrouwen recensent, dat kan hij niet.

Voorbij het werkelijke

En misschien hebben ze gelijk. Toen ik deze film bekeek zonder voorkennis, zonder zelfs maar het onderwerp te weten, vroeg ik me ook af hoe iemand dit ooit had kunnen maken. De ervaring van het kijken raakt je op zoveel vlakken, de indrukken zijn rauw, direct, groots, meeslepend – al die woorden die in me opkwamen bij het kijken naar de beelden, en die er als ze opgeschreven woorden de essentie van de ervaring niet raken, maar misschien toch maar gebruikt moeten worden om de onmogelijkheid van het verwoorden van de ervaring enigszins duidelijk te maken. Hoe kan iemand zo’n film maken? Hoe komt Michelangelo er bij om de Pièta te maken! En hoe heeft Mondriaan het ooit in zijn hoofd gehaald om die eerste rechte lijn te schilderen?

Het ervaren van een film zoals ‘Lost River’ gaat voorbij aan al deze zaken. Alle politieke dingen, alle ego’s, alle gebaande paden. Hoewel het zeker geen abstracte film is, er is een verhaal dat zelfs makkelijk te volgen is, niets wordt verhuld.

Voorbij het post-moderne

En dat is precies wat er ‘mis’ mee is, wat recensenten en deels misschien ook het publiek niet kunnen verstouwen. De film is een gladde spiegel van onze samenleving, onze verloren rivier waar we de resten nog van proberen te redden, te verkopen. We houden vast aan datgene dat ons bindt aan deze lege wereld waar geen leven meer bestaat, want als we dat loslaten, wat bindt ons dan nog? Als een film dit zou zeggen, dan zou de morele boventoon nog bijna draaglijk zijn. Maar door dit enkel te laten zien – zonder oplossing, zonder uitweg, zonder makkelijk einde waardoor we ons allemaal weer gerustgesteld kunnen voelen – daardoor zien we opeens onszelf.

Mario Vargas Llosa, de Nobelprijswinnaar, schreef dat cultuur dood is. Dat we geen kunst meer hebben, en dat alles entertainment is geworden. Die uitspraken worden veroordeeld door de media, maar een film als Lost River en de manier waarop er op wordt gereageerd door diezelfde media-wereld, zorgen ervoor dat ik het eens ben met deze uitspraak van Vargas Llosa. Wanneer we films enkel een hoog cijfer toekennen als het verhaal eenvoudig te begrijpen is, als de betekenis ons hapklaar wordt voorgehouden, vernietigen we dan niet de mogelijkheid van kunst die ons inspireert?

Het is tijd om het nihilisme de rug toe te keren. Laten we dingen zelf ervaren, de mogelijkheid om iets te ervaren open houden, en laten we vooral het cirkeltje dat de entertainment promoot en daardoor zichzelf van meer dan droog brood voorziet, links liggen. En misschien, heel misschien, openen we dan onze ogen. En zijn we er stil van.

lost-river-poster1-300x227

Bekijk ook de trailer – tenzij je natuurlijk de film zonder spoilers wilt bekijken.

Afbeelding: movie still.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *