Film: Snowpiercer

Science-fiction film verkent wat er met de mensheid gebeurt, gereduceerd tot een aantal passagiers in een trein. Een angstaanjagend (en niet al te realistisch) hell-scenario met absurdistische trekjes en religieuze allusies.

Gevangen in een trein

De film begint met korte fictieve nieuwsberichtjes over een stof die de klimaatverandering een halt zou moeten toeroepen. Uit wat volgt blijkt echter dat de oplossing jammerlijk mislukt is en dat de gehele aarde bevroren is geraakt. Leven op aarde is niet meer mogelijk. Er is nog wel een trein die rijdt, met als passagiers de laatst overgebleven mensen op aarde.

Symboliek in deze film is er zeker, en de gegeven situatie doet ze misschien wel verschijnen daar waar ze niet zijn. De trein wordt al vroeg als Ark beschreven. Dit keer is de dreiging voor de mensheid echter niet water maar kou. Dit keer is het bovendien geen boot, maar een trein. De trein, een symbool misschien voor de moderne technologie die de mensheid heeft ontwikkeld, en nu het laatste dat er van over is.

Een streng klassesysteem

De trein kan nog wel iets symboliseren: hij rijdt alleen maar, maar heeft eigenlijk geen bestemming. De trein rijdt in cirkels rond de wereld krijgen we op een gegeven moment te zien. Maar wat is er eigenlijk het doel van? Het is één vraag die de film stelt: waarom zouden deze mensen, in een kooi op wielen, het menselijke bestaan nog voortzetten? Wat voor zin heeft het leven nog?

We krijgen nog wel een invulling te zien die doet denken aan Dante. We krijgen alle wagons te zien. Sommigen zoeken hun heil in drugs, anderen in hedonisme. Weer anderen in strijd tussen groepen onderling. De gehele trein wordt wel door een totalitair en rationeel regime gecontroleerd. Het ecosysteem moet altijd in balans zijn en de trein moet altijd rijden. Zelfs al betekent dit massamoord, kanibalisme en het houden van kindslaven.

Religieuze kritiek

Om het delicate ecosysteem in stand te houden wordt er ook een streng klasseregime in stand gehouden. De tail-enders, de bewoners van de wagons achteraan de trein, zijn er het slechtst aan toe. De bestuurders aan de voorkant van de trein komen echter niets te kort. Er wordt ook wel gedurende de film herhaaldelijk door de bestuurders op gewezen dat dit het beste is, dat dit eenmaal is hoe het moet zijn.

Religie wordt hier soms licht voor aangewend. De bestuurder wordt als de Barmhartige beschreven. De machine die de trein doet rijden als de Eeuwige Machine. De toestand van de trein wordt soms in religieuze termen gegoten, en er wordt wel gespeeld met een totalitaire ideologie. Iedereen is op de plek waar hij moet zijn. Het gebrek aan sociale mobiliteit wordt voorgesteld als goed en noodzakelijk, vergelijkbaar met een somber beeld van het kastensysteem.

Zeker in een scene waarin kinderen in de klas-wagon les krijgen over de wereld wordt er wel gespot met propaganda, indoctrinatie en (religieus) fanatisme. De hele film door wordt daar eigenlijk mee gespot, door de mensen die de propaganda verkondigen komisch neer te zetten.

Het kan daarmee misschien richting religieuze kritiek lijken te gaan. Dat religie als een instrument bij het mensen inprenten van een ideologie kan worden ingezet, is niets nieuws. Buddha en drugs worden ook al eerder op een moment in de film met elkaar in verband gebracht. Opium en religie staan zo dan weer schouder aan schouder. Toch gaat deze film ook wel wat verder.

Plato’s trein

De hele trein kan als een hel worden voorgesteld. Of eigenlijk eerder, als een vagevuur. Alles in de trein is tot in de kleinste details (zo blijkt later in de film ook weer) geregeld. Het is eigenlijk een beeld van de maakbare samenleving, of eigenlijk van de gemaakte samenleving, tot in detail geperfectioneerd. Maar het is geen paradijs. Het is een onderbreking van het leven.

Men leeft niet meer op aarde, maar zit gevangen in deze trein, in een vagevuur van een keurige economische balans. Maar is dat nog wel leven? Tegen het eind van de film wil de hoofdfiguur (ja oppassen, spoilers) de strijd van de onderklasse tegen de heersende klasse beslechten. Een metgezel raadt hem echter iets anders aan: breek niet de deur van de locomotief open, maar spring helemaal uit de trein.

Geloof niet dat leven er buiten onmogelijk is. Dat is het geloof dat iedereen in de trein houdt. De strijd die in de trein zelf gevoerd wordt, de treinrit zelf, ze worden als irrelevante afleidingen van een echt bestaan buiten de trein voorgesteld. Het doet denken aan esoterische opvattingen, en zelfs Plato’s grot (Plato’s trein?) is niet al te ver weg.

Bekijk de trailer van de film hier:

Lucas van Heerikhuizen
Lucas van Heerikhuizen is afgestudeerd als master in de godsdienstwetenschappen. Momenteel is hij werkzaam als webdeveloper en WordPress docent. Tevens is hij actief als redacteur voor Zinweb.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *