Erotiek en Spiritualiteit bij Leonard Cohen

Ruben Altena trapt de eerste ‘Zin&Songwriter’ af met een analyse over erotiek en spiritualiteit bij Leonard Cohen.

We hebben de wederopstanding van Leonard Cohen te danken aan een crimineel. Zoals de opstanding van Jezus niet plaats had kunnen vinden zonder het verraad van Judas, was het Cohen’s manager die door diens pensioenpot te plunderen hem uit het klooster het podium op dwong. De tournee, waarin hij ook Nederland aandeed, loste de finaniciële problemen blijkbaar nog niet op. Onlangs verscheen namelijk een album, Old Ideas, met tien nieuwe liedjes, of misschien kunnen we in het geval van Leonard Cohen beter van liederen spreken.

Hij is een praktiserend jood die in 1996 gewijd werd tot boeddhistisch monnik, maar in zijn teksten komt opvallend veel christelijke symboliek voor (op zijn nieuwe album bijvoorbeeld Show me the place, where the word became a man  of The splinters that you carry, / The cross you left behind).

In de liederen van Leonard Cohen dansen het sacrale en het profane met elkaar. Het liefst ook nog het extreem platte (opscheppen over hoe Janis Joplin hem pijpte (en het kan nog platter)) en extreem verhevene (wie anders durft een lied Democracy  of Whither Thou Goest te noemen?).

In wellicht het meest bekende lied dat hij ooit schreef, Hallelujah, komt ook zo’n ontmoeting tussen het spirituele en het erotische voor. Het mag een wonder heten dat dit heftige en moeilijk te doorgronden lied zo’n bekende standard is geworden (al komt dat ongetwijfeld door de cover door Jeff Buckley). Ik vraag me af hoeveel deelnemers aan talentenshows  die dit nummer zingen iets begrijpen van de complexe mengeling van licht en donker, erotiek en spiritualiteit in dit nummer of überhaupt enig idee hebben wie de David uit het lied is.

Op Old Ideas laat Cohen zijn spirituele en zijn vleselijke verlangens ongehinderd spreken en dat levert teksten vol wijsheid en humor op. Zijn tijd in een zen-klooster lijkt hem alleen maar aardser gemaakt te hebben. Of dat onthechting is weet ik niet, maar ik vind het wel passen bij de geaarde spiritualiteit waar ik als christen naar op zoek ben, in navolging van de incarnatie die volgens mij de omarming van de aardse werkelijkheid door het goddelijke betekent. Een ander voorbeeld van deze ontwikkeling zie ik bij Herman Finkers, die toen hij na jaren vol flauwe grappen in zijn laatste show voor het eerst openhartig over zijn geloof sprak en ook meer grappen over seks maakte dan vroeger.

Leonard Cohen heeft lang geworsteld met depressies en zingt ook op dit album veel over zijn Darkness. Onder al zijn werk sluimert een verlangen naar verlossing. Verlossing van het lichaam en van de geest (en de ziel?). Zoals Cohen zingt in Come Healing:

O solitude of longing
Where love has been confined
Come healing of the body
Come healing of the mind 

(…)

O longing of the branches
To lift the little bud
O longing of the arteries
To purify the blood

De verlossing komt echter niet pas als alles perfect gemaakt wordt. De verlossing komt in de imperfectie, in de gebrokenheid van het leven. Volgens Cohen zelf (in een radio-interview) zijn we de betekenis van de centrale mythe van onze cultuur, de verdrijving uit het paradijs vergeten. Sinds onze uittocht uit Eden bestaan er geen perfecte oplossingen, niet voor je huwelijk, niet voor je werk, niet in je liefde voor God en ook niet voor die voor je familie of je land. In alles wat je creëert zit een barst, ook in constructies van de geest. Maar door die barst komt het licht naar binnen, daar vindt opstanding plaats, omkering, berouw. In die confrontatie met de gebrokenheid van alle dingen en mensen. Zoals Cohen zong in misschien wel zo’n mooiste lied, Anthem:

Ring the bells that still can ring
Forget your perfect offering
There is a crack, a crack in everything
That’s how the light gets in 

(…) 

Every heart, every heart to love will come
But like a refugee

———————————————————————————–
Meer muziek – zie en like de Facebookpagina van Ruben Altena: Hang de DJ

Ruben Altena is freelance journalist en DJ. Hij heeft religiewetenschappen gestudeerd en werkt voor verschillende televisieprogramma’s. www.rubenaltena.nl.

Zinweb Redactie
De redactie van Zinweb bestaat uit een team van bevlogen jonge journalisten. De redactie publiceert eigen artikelen of plaatst gastartikelen van experts. Raadpleeg de contactpagina voor een overzicht.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *