Een lesje hindoeïsme

‘Hindoeïsme, dat heeft toch te maken met reïncarnatie en een kastensamenleving?’ Zinweb-redacteur Jan Willem Stenvers kent de oosterse filosofieën en geloofsstromingen wel van naam, maar van de hoed en de rand weet hij weinig af. Dus bezocht hij vorige week De Rode Hoed in Amsterdam, waar de Home Academy en Filosofie Oost-West hun eerste college in een reeks van tien organiseren over Oosterse Filosofie. In het eerste college vertelde Dr. Bruno Nagel over het Hindoeïsme aan de hand van de oudste geschriften van de stroming.

“Het is meer dan één religie,” zegt Nagel aan het begin van het college. “Eigenlijk is Hindoeïsme een uitvinding uit de 19e eeuw. Het is een soort verzamelnaam voor tal van religies. En is het ook traditie en cultuur.” De docent legt uit dat God in het Hindoeïsme niet buitenaards is, zoals in westerse religies vaak het geval is. Nee, god is iets wat alles omvat. En hij benadrukt het belang van reïncarnatie in India. Wat ook vooral niet vergeten mag worden is de eeuwigdurende ‘dharma’, ofwel ‘de orde voor alles’. Het lijkt een lukrake opsomming van onderdelen uit het Hindoeïsme. Maar Nagel geeft ons een context van deze oosterse filosofie alvorens hij aan de hand van oude geschriften dieper op de levensovertuiging ingaat. 

Karma
Twee van de begrippen die Nagel na deze inleiding belichtte zijn karma en ‘zelf’. De uitleg van deze twee woorden intrigeerde me, maar bracht ook vragen met zich mee. Karma kon ik nooit veel mee, het was voor mij een vage term die iets te maken had met een negatieve of positieve sfeer om je heen. Maar het blijkt alles te maken te hebben met de eeuwigdurende orde. Want karma moet je zien als ‘resultaat van een handeling’. Doe je goed, dan werkt dat door in dit leven en de levens daarna. Doe je slecht, dan werkt dat ook door. Dit is nodig om orde in de chaos te scheppen. Karma bepaalt wat op dit moment jou plek is in de wereld, maar het bepaalt nog sterker wat jou plek is in het leven daarna. 

Karma werd voor mij veel concreter na deze uitleg. Ik geef het woord nu de volgende uitleg: alles wat je doet heeft een consequentie. Een actie die je maakt is nooit eindig, maar werkt door in je leven. Ik zag ook een overeenkomst met de christelijke zondenleer, waarbij –simpel gezegd– ‘slecht doen’ ook doorwerkt in het hiernamaals en op je familie. Mits je in deze leer gelooft. Ligt de oorsprong van deze oude religies toch dichter bij elkaar dan ik dacht?

Zelf
De uitleg van Nagel over het begrip ‘zelf’ geeft mij te denken. De Hindoeïsme-expert vertelt de zaal hoe de oude geschriften vertellen dat je tot ‘jezelf’ kan komen via een soort ‘afpelsysteem.’ Je moet loskomen van iets waarmee je je identificeert. Dit kan van alles zijn, een boek, een plek, wraakgevoelens, geuren, een muziekstuk, een liefde of ene persoon tegen wie je opkijkt. Alleen als je die identificaties kwijtraakt, kom je tot je ware ‘zelf’ en sta je helemaal open voor nieuwe dingen. Dit loskomen kan gebeuren door middel van meditatie of yoga. Het belangrijkste is dat iemand zijn identificaties onder ogen ziet. 

Dit levert een uitdaging op, want meer tot jezelf komen maakt het gemakkelijker om je weer met nieuwe dingen te identificeren, waar je vervolgens weer los van zou moeten komen. Als ik het echter omdraai, vind ik het zoeken naar het ‘zelf’ makkelijker te plaatsen. Door los te komen van je identificaties blijf je altijd open staan voor nieuwe dingen: je bent dan beter in staat met een open houding naar de wereld te kijken. 

Na het college was ik zeker een stuk wijzer over het Hindoeïsme. Toch had ik niet het gevoel dat het volledig was. Nagel gaf aan de hand van oude geschriften een duidelijke uitleg over het Hindoeïsme, maar een verdere duiding ontbrak nog. Hoe was deze oosterse denkwijze een logisch gevolg van wat er destijds in de Indiase samenleving speelde? En hoe moeten wij deze filosofie in de huidige tijd en context plaatsen? Deze vragen bleven achteraf in mijn hoofd zitten. Ik was kennis rijker, maar in welke context ik het moet plaatsen is mij nog niet duidelijk. Wie weten worden mijn vragen in de komende negen colleges beantwoord.

Wilt u ook de colleges volgen? Elke tweede maandag van de maand (seizoen 2013/14) vindt er een college plaats. Kaarten kosten per college tien euro. U kunt ze bestellen via deze link

In het aankomende seizoen 2013/2014 biedt de Rode Hoed samen met Home Academy en Filosofie Oost-West een nieuwe reeks hoorcolleges over Oosterse filosofie. Tien avonden nemen filosofen en deskundigen u mee naar verschillende filosofische en spirituele tradities in India, China, Japan en Tibet: hindoeïsme, boeddhisme, confucianisme en taoïsme, waarbij het ‘denken vanuit het hart’ een grote rol speelt. De serie wordt afgerond met een college comparatieve filosofie Oost-West, waarin wordt stilgestaan bij de overeenkomsten en verschillen tussen de verscheidene wereldbeschouwingen. 

Foto: Ganga108/Flickr

Jan Willem Stenvers
Jan Willem Stenvers is freelance journalist en redacteur van onder andere Doopsgezind NL.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *