Een brief van Paulus

De brieven van Paulus worden niet altijd positief benaderd. Ze zijn lastig te lezen en er staan vrouwonvriendelijke en homofobe passages in. Het is ballast, gewoon schrappen, zeggen velen. Het  zet de lezers immers  op het verkeerde been. De negatieve benadering van Paulus is begrijpelijk. Veel gedeeltes uit de brieven zijn voor ons, 21ste  eeuwers, niet te volgen. Paulus’ brieven geven immers de heersende moraal weer uit het jaar 50, niet die uit het jaar 2012. 

Studie Voor wie zich met Paulus inlaat staat een flinke studie te wachten. Om de brieven enigszins te leren begrijpen is bestudering van de omstandigheden van de geadresseerde gemeenten verplichte kost. Zo is de brief aan de Galaten bedoelt als een rondzendbrief aan meerdere gemeenten in die regio. De brieven aan de Korintiërs maken deel uit van een omvangrijkere, verloren gegane, briefwisseling tussen Paulus en de gemeenteleden op basis van specifieke vragen en voorvallen. De omstandigheden per brief verschillen dus, maar voor wie ze kent wordt het lezen gemakkelijker. Niet alle brieven die op naam staan van Paulus, zijn ook daadwerkelijk van zijn hand. Alleen 1 Tessalonicenzen, Galaten, Filippenzen, 1 en 2 Korintiërs, Romeinen en Filemon zijn naar alle waarschijnlijkheid door Paulus geschreven. Aan de authenticiteit van de andere brieven wordt ernstig getwijfeld. Bijbelwetenschappers concluderen dit op basis van onder andere woordkeus en stijl van de brieven. Ook blijkt het ideaalbeeld van de gemeente in de twijfelachtige brieven te verschillen van de ‘echte’ brieven. 

Een voorbeeld Paulus was een echte eindtijddenker. Hij verwachtte spoedig de wederkomst van Jezus en daarmee de dag des Heren. Sla er bijvoorbeeld 1 Tessalonicenzen 14: 15-17 maar eens op na. Paulus’ voorstelling van de aanstormende eindtijd heeft effect op zijn visie op de verhoudingen binnen de christelijke gemeente. In de gemeente heerst er absolute gelijkheid tussen man en vrouw, slaaf en meester, jood en Griek (Galaten 3:28). In Christus heerst er totale vrijheid. Tegelijk laat Paulus de maatschappelijke ongelijkheid buiten de kerkmuren voor wat het is. De eindtijd is zeer nabij, dan doen maatschappelijke omwentelingen er voor Paulus simpelweg niet meer toe. Echter, een generatie later is de dag des Heren nog steeds niet gekomen. De verhoudingen binnen de kerkmuren wijken te veel af van de gangbare verhoudingen buiten de kerk om nog langer vol te kunnen houden. Langzamerhand lijkt de kerk zich aan te passen aan de heersende burgerlijke moraal: slaven en vrouwen raken binnen de kerk hun verworven vrijheden weer kwijt. Waar bijvoorbeeld weduwen in 1 Korintiërs 7: 8-9 nog wordt toegestaan te kiezen of ze willen hertrouwen of niet, is dat één generatie later anders. In 1 Timoteüs 5: 9-16, niet van Paulus’ hand, worden aan weduwen allerlei beperkingen opgelegd. En zo zijn er meer verschillen te ontdekken tussen de brieven. De schrijvers van de andere ‘Paulus’ – brieven zijn in alle waarschijnlijkheid leerlingen van Paulus geweest. Zij stonden voor heel andere uitdagingen dan Paulus: een consoliderende kerk vraagt om andere beleidskeuzen dan een kerk die hooguit dertig jaar zal bestaan tot de wederkomst. Dit verschil in visie en tijd is te zien voor de geoefende lezer.  

Opdracht Aan ons, lezers van zo’n 2000 jaar later, de opdracht de brieven in hun context te lezen. De geboden die de specifieke gemeenten opgelegd krijgen van Paulus en zijn leerlingen, zijn niet zonder aanpassing in onze tijd toepasbaar. Het wereldbeeld en de problemen uit de brieven zijn niet de onze. Wie de moeite neemt de brieven goed te bestuderen, krijgt een inkijkje in de wereld van de oergemeentes, en deelt in de problemen en de vreugde van de gelovigen van lang geleden. Het laat de oude wereld opnieuw leven, en brengt de eerste gelovigen plotseling zeer dichtbij. Misschien zult u, ondanks alle studie, nooit een groot fan worden van Paulus. Toch is het een poging waard om wat sympathie voor Paulus te kweken, zodat de brieven niet in de oud-papierbak verdwijnen.  

Carolien Sieverink
Student aan het Seminarium, redactielid van AdRem 

Een goede start om meer te weten te komen over Paulus is het boek ‘Genie of misgeboorte. Zeven vooroordelen over de apostel Paulus’ door Patrick Chatelion Counet.
Wie meer wil weten over de afzonderlijke brieven kan terecht bij ‘Van horen zeggen. Geschiedenis en uitleg van de bijbel’ door Marius van Leeuwen (ook als e-book te krijgen).

Bron: Adrem november 2012

 

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *