Een beter milieu, begint bij… Nederland?

Het is een citaat dat vaak gebruikt wordt. Een betere milieu begint bij jezelf, een slogan gebruikt door de Nederlandse overheid in de jaren negentig. Vandaag werd een belangrijke beslissing genomen door de rechtbank in Den Haag bij de rechtszaak van Urgenda: de Nederlandse overheid moet zich houden aan de afspraken en inderdaad eraan werken dat de uitstoot van CO2 in 2020 met 25% is verminderd. Een beter milieu, begint bij onszelf, toch? Klopt die oude slogan wel, of brengt die ons op het verkeerde spoor? Nicole des Bouvrie reflecteert.

Mooi toch?

Het is een mooi citaat, nietwaar? Kort en bondig, duidelijk. “Een beter milieu, begint bij jezelf.” Wanneer je iets wilt verbeteren, moet je zelf beginnen. Of moet je bij jezelf beginnen. (Een klein maar wezenlijk verschil?) Maar klopt dit wel? Zo eenvoudig als deze zin soms wordt uitgelegd, is er toch meer aan de hand.

Misschien zegt de zin, die deze blogger er aan toevoegd wel veel meer: “Niet alleen een beter milieu, maar ook een betere wereld begint toch vooral bij jezelf. Dit realiseerde ik mij onlangs op vakantie in Thailand (waar ik van een welverdiende vakantie genoot).”

Niet om te beweren dat welke vakantie dan ook onverdiend zou zijn. Maar op vakantie gaan kan ook zonder een vliegtuig te gebruiken, niet? Terug naar het citaat en de uitspraak in de rechtbank van vandaag. Wat is het probleem?

Dooddoener

Het probleem is dat deze slogan ook een dooddoener is. Ja, een beter milieu begint bij jezelf. Misschien herinneren we ons nog deze campagne van de Nederlandse overheid?

Het probleem, ook te zien in dit spotje, is dat er wordt gedaan alsof een eindgebruiker de verantwoordelijkheid heeft over het hele proces dat er aan vooraf gaat. Of dat de eind-gebruiker trots mag zijn. Deze uitspraak lijkt te doen alsof het individu moet kiezen. Terwijl het om iets gaat, het milieu, dat nu eens niet een individuele oplossing nodig heeft, maar een gezamenlijke.

Deze uitspraak kan dus op twee manieren ‘gebruikt’ worden: aan de ene kant kan het een aansporing zijn voor het individu om iets te ondernemen. (Overigens heel erg prima, en volgens sommigen zelfs heel hoopgevend.) Maar het kan ook gebruikt worden als dooddoener: laten we de individuen, de individuele landen verantwoordelijk houden, dan hoeven de grote landen, de samenwerkingspartners zoals de Europese Unie en de Verenigde Naties hier verder geen stappen in te ondernemen.

Aan deze uitspraak ligt dus een spanningsveld ten grondslag, die niet zo makkelijk op te lossen is. Want beide hebben gelijk, waarschijnlijk. En het individu moet veranderen. En de overheden moeten deze veranderingen mogelijk maken. Zolang aardgas nog met zeer milieuvervuilende schepen over de hele wereld wordt vervoerd, maakt het niet enorm veel uit of ik tijdens het tandenpoetsen de kraan dichtdraai. Of toch wel?

Probleem in klimaattop

Ditzelfde zien we gebeuren in het Nederland van vandaag. Ja, de rechtbank heeft uitgesproken dat de overheid werk moet maken van zijn eigen beloftes. Typerend is de reactie van Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu Mansfeld. Zij stelt dat de overheid inderdaad hieraan wil werken, maar niet dezelfde methode heeft als Urgenda. Volgens haar moeten we vooral meer samenwerken met Europa om dit gedaan te krijgen. Op Nu.nl zegt zij: “De oorzaken en gevolgen beperken zich namelijk niet tot Nederland.”

Wacht eens, hoe zit het nou? Begint die betere wereld nou bij onszelf, of niet?

Het probleem is, dat wij niet enkel individuen zijn, wij zijn niet enkel Nederlanders, wij zijn niet enkel Europeanen, wij zijn niet enkel wereldburgers. Iedereen is dat allemaal tegelijkertijd. En toch worden we op heel veel niveaus allemaal weer opnieuw vertegenwoordigd.

Ja, een betere wereld begint bij onszelf. En ik? Ik ben net als iedereen, iedereen.

Afbeelding: Keoni Cabral via Compfight cc.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *