Een bek vol duisternis

Geschiedenis leert ons hoe dingen waren, kunst leert ons hoe we dachten dat het was, hoopte dat het was, droomden dat het was, nooit zou zijn, bang waren dat het ooit zou worden. Kunst leert ons over angst.

De angst voor dat wat nooit meer mag gebeuren. De angst voor oorlog, de angst voor gebrek aan erkenning en het volgen van een verkeerde macht. De angst van Ionesco en Beckett vlak na de tweede wereldoorlog. De angst dat mensen veranderen in beesten, zoals in Ionesco’s toneelstuk Rhoniceros, en als een kudde achter de verkeerde aanlopen. De angst dat het leven geen betekenis heeft. Laten we wachten. Laten we wachten op niks – op de dood – en hopen dat er ondertussen niks gebeurd, zoals in Beckett’s En Attendant Godot. Laten we in godsnaam hopen dat we nooit meer laten gebeuren wat er is gebeurd. De angst voor oorlog en de hoop op andere tijden. De angst voor het regime en dat je nooit in vrijheid kunt leven.

Tahirplein

De kunst die ontstond tijdens de Arabische lente op het Tahrirplein in Caïro. De schreeuw om aandacht; om gehoord te worden. De schreeuw naar de wereld dat het nooit te laat is om voor jezelf op te komen. De schreeuw van wanhoop en de schreeuw van de dood. De dood van kunstenaar Ahmed Bassiouny, die zijn kunst op het Tahrirplein moest bekopen met de dood. De angst voor de verloren liefde. De angst dat er nooit iemand van je kan houden. De belangrijkste bron voor muziek. De angst dat je alleen achter blijft. Alleen en zonder liefde. Die angst zit doorvlochten in alle muziek die we ooit hoorde. De angst voor de hel. De angst voor het kwaad. De angst voor de keerzijde van de hemel in het werk van Jheronimus Bosch. Het vuur in de ogen, de misvormde figuren. De angst in de gebaren. De angst voor de plek waar je nooit wil zijn.

ins-unsbekannte

Ins Unbekannte van Alfred Kubin

Musiceer het weg. Speel het weg. Schilder het van je af. Geef het vorm. Maak het je eigen. Zet het naar je hand. Trek de angst weg voor de bek van het onbekende. Geef het een plek in je bestaan. Het onbekende. De angst voor het onbekende is misschien wel de kern van alle angsten. De angst van het niet weten wat er gaat komen. De angst voor iets dat je niet weet en niet kunt weten. De angst voor iets waar je geen grip op kunt krijgen. De angst voor dat wat alles omvat, maar niet zichtbaar is. Een zwaard van Damocles. Een onafwendbaar lot. Dat is de angst voor het onbekende. Het onbekende als de gigantische bek van een monster. Een monster met een bek voor duisternis. Alfred Kubin wist het zeker. Het onbekende was een monster. De bek van een monster zonder kop, zonder uitdrukking, zonder eigen wil. Alleen die grote tanden en de donkerte. De eindeloze donkerte zonder einde en begin. Dat is angst. Dat is kunst.

Kalle Brüsewitz
Kalle Brüsewitz (soulchecker.nl) is afgestudeerd in de theaterwetenschappen en kunsteducatie en is werkzaam als freelancer op het gebied van journalistiek en kunsteducatie. Hij noemt zich SoulChecker en zoekt naar dat waar mensen zich geraakt door voelen; in kunst, politiek en religie. Ook werkt hij als coördinator in een Aanloopcentrum voor iedereen die behoefte heeft aan koffie en een praatje.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *