Echt gebeurd

Er zijn misschien wel dingen die ik vertel die niet echt gebeurd zijn. Maar daar staat tegenover dat er ook dingen echt gebeurd zijn, die ik niet vertel. 

De quote is van cabaretier Wim Helsen. Ik tekende haar op tijdens de tv-registratie van zijn programma ‘Het uur van de prutser’. Een vakman, die Helsen. Hij zette een uitermate hilarische show neer met zogenaamde stunteligheden, maar soms diepe doordenkertjes. Zie boven. Ik moest meteen denken aan mijn dilemma’s als prediker.

Echt gebeurd of niet: dat is de telkens terugkerende vraag in het bestaan van een dominee – althans, in mijn segment van het kerkelijk bedrijf. Zijn de wonderen die de Bijbel beschrijft echt gebeurd? Is Jezus echt opgestaan? ‘Niet echt gebeurd, maar wel waar,’ zo hakte Nico ter Linden ooit deze knoop door. De verhalen zouden metaforen zijn voor een andere, geestelijke waarheid.

Hoe ik ook houd van metaforen, zijn oneliner heeft me nooit echt overtuigd. In het geval van de opstanding: lees 1 Korintiërs 15 er nog eens op na – het oudste bericht op schrift over de opstanding. We lezen er dat Paulus nog tientallen mensen kan aanwijzen aan wie Christus tegelijk is verschenen. Echt gebeurd, maar ik slaag er maar niet in om dergelijke berichten binnen de ons bekende concepten te verklaren. 

Wat is er dan gebeurd? Het woord ‘visioen’ verklaart het niet: hoe kunnen tientallen mensen tegelijk een visioen hebben? Een collectieve psychose dan? Dat is te plat en ook niet geloofwaardig. Zagen zij dan een lijk dat levend was geworden? Dat doet tekort aan andere gegevens, zoals het feit dat de Opgestane aanvankelijk niet herkend werd door mensen die hem een paar dagen ervoor nog hadden gezien. 

Kortom, ik zie mij gesteld voor de paradox die Helsen zo hilarisch verwoordt. Voor religie gebruiken we taal die verder moet reiken dan de letterlijke betekenis. Vat haar dus niet al te letterlijk op. Al te letterlijk genomen zijn ze zo niet gebeurd. Maar religie is wel degelijk gebaseerd op fenomenen in onze werkelijkheid. Ze zijn echt. Alleen: ik kan ze niet volledig op begrip krijgen. Daar past om de woorden heen een veelzeggend zwijgen. En verwondering.

De dichter Willem Jan Otten gaf eens als definitie van poëzie: ‘Poëzie is iets niet begrijpen, en toch zeggen.’ Daarmee lijkt mij alles gezegd – ook wat religie betreft. Hoop ik. Want het blijft een beetje prutsen. 

Piet van Die
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *