Duurzaamheid de religie van de 21ste eeuw?

“Duurzaamheid overbrugt verschillen en brengt het samenleven op een harmonieuzer, hoger plan. Dat overstijgende noemen we transcendentie; duurzaamheid is voor ons de religie van de 21ste eeuw. Dat begrip komt van het latijnse religare, ‘verbinden’ – en dat is precies wat duurzaamheid wil: verbinden.” Een interessante gedachte die vorig jaar werd beschreven op trouw.nl. Maar is duurzaamheid werkelijk de religie voor de 21ste eeuw?

Oud idee, nieuw jasje?
Duurzaamheid is helemaal geen nieuw idee. De meeste natuur geloven en pre-culturele stammen zijn gebaseerd op een dicht verweven relatie met natuur en de plek die de mens daarin inneemt. De natuur werd gebruikt voor het eigen overleven, maar daarbij was het vanzelfsprekend dat daarvoor een dankbaarheid op zijn plaats was. Misschien bestond duurzaamheid dus wel helemaal niet in die tijd.

Duurzaamheid
De definitie van duurzaamheid en de rold die deze speelt in de huidige tijd, wordt in het artikel in Trouw mooi verwoord door Klaas van Egmond: “duurzaamheid [heeft] alles te maken met het behoud van samenhang tussen de ecologische, de economische en de sociaal-culturele kwaliteit van het bestaan. De mens-natuurverhouding is voor deze drie kwaliteiten een verbindende factor en draagt dus wezenlijk bij aan de noodzakelijke samenhang. Op het raakvlak van cultuur en ecologie drukt die verhouding zich uit in natuurbeleving, inclusief de spirituele kant daarvan. De kwaliteit van bestaan die door mensen wordt nagestreefd en de houding die wat betreft duurzaamheid wordt ingenomen, wordt dus sterk door natuurbeleving bepaald.”

Religie 2.0
Phil Zuckerman schreef in zijn boek ‘Society without God‘ uit 2008 dat veel landen geen traditionale waarden en dogma’s aanhouden, maar in plaats daarvan ‘clean and green’ worden. Volgens sommigen is het probleem met de vervuiling van de aarde zeker ook deels terug te leiden op de christelijke houden tegenover de aarde. “Despite Copernicus, all the cosmos rotates around our little globe. Despite Darwin, we are not, in our hearts, part of the natural process. We are superior to nature, contemptuous of it, willing to use it for our slightest whim.” (Lees hier ook een langer artikel hierover.) De duurzame, groene religie wil dus korte metten maken met de ‘oude’ systemen van waarden en normen, en daar een nieuwe levenshouding tegenover zetten. Religie 2.0 dus.

Duurzaamheid overstijgt religie
Toch zou ik willen pleiten voor een begrip van religie dat religie en denkbeelden overstijgt. Hoewel de manier waarom we onze verantwoordelijkheid voor deze planeet op heel veel verschillende manier vorm kunnen geven, en meestal niet vorm geven, blijft het argument om duurzaam te leven ver daarboven verheven. Zoals Desmund Tutu opmerkte, zoals geciteerd door Naomi Klein in haar recente boek ‘No Time’, is de mens, en onze functie als “bewaker van de schepping geen lege titel (…), maar ons dwingt tot handelen, met alle urgentie die deze afschuwelijke situatie vereist.” Hiervoor maakt afkomst, religie en overtuiging niet uit.

Dat maakt het thema van duurzaamheid ook zo krachtig, dat het niet een nieuwe religie is, een nieuw idee of een aparte stroming voor hippies. Het is iets dat verbonden is aan ons aller bestaan. Of we willen of niet, of we geloven of niet, of we er mee bezig zijn of niet.

Afbeelding: charamelody via Compfight cc.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *