Doopsgezind NL: Weg met alternatieve energie!

Maurits Groen reist de hele wereld over om zijn duurzame WakaWaka-lamp te promoten, maar vooral om aan te zetten tot spoed. We moeten haast maken met de transitie naar duurzame energie, anders maken we de aarde onleefbaar voor onze kinderen. Door Annelies Roon.

Ons gesprek vindt plaats in het Grand Café op het Centraal Station in Amsterdam. Daarvóór had Maurits Groen een – ‘sorry, erg uitgelopen!’ – bespreking en aansluitend volgt een overleg met zakenpartner Camille van Gestel. Deze tikt halverwege het sterk bekorte interview alvast even op Groens schouder om te melden dat hij er is. ‘Tien minuten, Camille, we ronden zo af’, reageert hij. Dan rinkelt zijn mobieltje. ‘O, deze móet ik even nemen, sorry.’ Het is duidelijk: de dagen van deze duurzame ondernemer zijn tot de laatste minuut gevuld. ‘Zo’n veertien uur per dag’ schat hij, is hij in de weer. Zo wordt hij morgen alweer in New York verwacht, om tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van het Clinton Global Initiative de mondiale aandacht te vestigen op de Waka-Waka-lamp. Die heeft inmiddels het bestaan verlicht van meer dan een miljoen van de minst draagkrachtigen ter wereld, in ruim vijfenveertig verschillende landen.

Ondanks je volle agenda reageerde je heel enthousiast op de vraag of je de Menno Simons-lezing wilde verzorgen. Heb je iets speciaals met de doopsgezinden?

‘In zekere zin wel. De directeur van de basisschool van mijn dochters is doopsgezind. Ik heb gezien hoe hij in het dagelijks leven vorm geeft aan waarden als respect, zorgzaamheid en rechtvaardigheid. Hij zorgt voor veiligheid op school en de kinderen worden op hun individuele talenten beoordeeld. Doopsgezinden vertalen hun geloof naar het hier en nu en proberen maatschappelijk relevant te zijn. Dat spreekt me erg aan.’

Ben je zelf gelovig opgevoed?

‘Ja. Mijn moeder is hervormd. Haar vader was zelfs dominee. Mijn vader is gereformeerd opgevoed en had eigenlijk ook wel dominee willen worden. Die kans heeft hij nooit gekregen, maar hij gaf wel jeugdpreken voor jongeren van 12 tot 18 jaar.’

Spelen christelijke waarden voor jou nog een duidelijke rol? Zie jij jezelf als praktiserend christen?

‘Ik ervaar georganiseerde religie als iets waar ik me helemaal niet bij thuis voel. Religie zou moeten verbinden, maar in de praktijk verdeelt het juist: ‘wij zijn van dit geloof, wij van dat geloof ’. Daar ben ik ontzettend op afgeknapt.’

Uit recent onderzoek blijkt dat de christelijke partijen zich het minst druk maken om klimaatverandering. Snap jij hoe dat komt?

’God zorgt er wel voor’, zal de achterliggende gedachte zijn. Vooral in de VS is de klimaatdiscussie eigenlijk een geloofsdiscussie geworden. Daar zeggen velen: ‘God waakt over zijn schepping. Wie zijn wij dat we denken dat wij het klimaat kunnen beïnvloeden?’ De fysica leggen ze volkomen naast zich neer. In Nederland zijn we dat stadium misschien ontgroeid, maar hier is de klimaatdiscussie vooral een politiek issue geworden, een strijd tussen links en rechts. Terwijl je er inhoudelijk naar moet kijken: iedereen zal hier in toenemende mate mee te maken krijgen.’

Het thema van je lezing wordt ‘nieuwe energie’. Bedoel je dat letterlijk of figuurlijk?

‘Beide. Wij hebben het heel veel over alternatieve, nieuwe energie. Maar eigenlijk zijn olie, kolen en gas de alternatieve energiebronnen. Vanuit het perspectief van de mensheid zijn zon, wind en water de traditionele energiebronnen: die hebben honderdduizenden jaren volstaan. Fossiele bronnen hebben we maar heel korte tijd gebruikt. Daar zijn we mee begonnen rond 1800 en die periode is bijna afgelopen, want als we meer dan de helft van de fysieke hoeveelheid hebben gebruikt, worden de kosten om de rest te winnen zó hoog dat het veel aantrekkelijker wordt om de traditionele bronnen weer te gaan gebruiken. Maar dan met eenzelfde inventiviteit en technologie als we nu doen met olie, kolen en gas. We moeten ervoor zorgen dat we die transitie snel maken, want we zijn zo vaardig geworden in het gebruik van fossiele bronnen, dat we onszelf een behoorlijk probleem op de hals hebben gehaald.’

Je bedoelt dat de aarde opwarmt doordat we de in die bronnen opgeslagen CO2 weer in de atmosfeer brengen. Met alle gevolgen van dien: extreme regenval, superorkanen, lange periodes van droogte… In de media laat jij regelmatig je frustratie doorklinken over het feit dat deze boodschap niet aanslaat bij degenen die de transitie zouden moeten maken.

‘Klopt. Ik vind dat zwaar onverantwoordelijk gedrag, terug te voeren op geld, macht en kortetermijndenken.’

De Shells van deze wereld kunnen toch ook veel geld verdienen met wat jij de traditionele energiebronnen noemt? Groots investeren in zon, wind en water?

‘Juist. Het is een kwestie van mindset. Bij Shell zitten de beste geologen ter wereld. Zij weten precies welke methodes inmiddels zijn ontwikkeld: geothermie, valenergie, getijdenenergie, noem maar op. Daar zal ik tijdens mijn lezing meer over vertellen. Er kán al genoeg, maar ze doen het niet, ze gingen naar de Noordpool om naar schaliegas te boren. Veranderen is heel moeilijk, als je 150 jaar niks anders gedaan hebt dan olie en gas pompen…’

Wat is er voor nodig om de transitie te versnellen?

‘De wal zal het schip keren. Uiteindelijk wordt het gewoon te duur om de bestaande fossiele voorraden te winnen. Omdat de energietechnologie voor zon, wind en water doorontwikkelt, omdat de milieukosten steeds meer in de prijs verdisconteerd worden en omdat het vinden van nieuwe voorraden steeds duurder wordt. Bovendien zegt de samenleving op een gegeven moment: die droogte, die overstromingen, die bosbranden… het wordt nu echt te gek. Zodra het kwartje valt dat de fossiele sector verantwoordelijk is, is dat voor die sector einde oefening.’

Maar hoeveel natuurrampen zijn er nodig voordat dat kwartje valt?

‘Nog heel wat, ben ik bang. Daarom mijn frustratie, want we hebben de kennis en het geld om het tij te keren. We zitten nu op een wereldwijde gemiddelde temperatuurstijging van 0,9 graden Celcius. Ons doel is een maximale temperatuurstijging van 2 graden. Mocht dat lukken, dan hebben we alsnog een fifty-fifty kans dat het uit de hand loopt, dat allerlei klimaatprocessen op hol slaan. We nemen een fifty-fifty gok met onze beschaving.’

Gloort er nog ergens hoop? Is het spreekwoordelijke schip al bijna bij de wal?

‘Ja, dat gaat best hard. De prijs van zonne-energie is de afgelopen vijf jaar een factor vijf goedkoper geworden. Maar of dat genoeg is? Waar we uiteindelijk uitkomen hangt sterk af van hoe we ons opstellen. En dat perspectief geeft veel nieuwe energie, figuurlijk gesproken. Je ziet dat mensen mee willen doen met die beweging. Wat kun je doen tegen giganten als Shell? Nou: zonnepanelen op je dak leggen. Verwarming ietsje lager zetten en een dikke trui aan doen. Groenten uit het seizoen eten. Honderd dingen. Ik doe wat ik kan. Als ik boos of gefrustreerd raak, ben ik alleen maar ineffectief. Ik drijf op de positieve energie die vrijkomt. Gelukkig. Anders hou je het niet vol.’

Politicoloog Maurits Groen was hoofdredacteur van het magazine van Milieudefensie, werkte mee aan radio- en televisieprogramma’s over natuur en milieu en richtte in 1982 adviesbureau Maurits Groen Milieu en Communicatie op. In 2006 haalde hij Al Gore naar Nederland met diens film An Inconvenient Truth (een ongemakkelijke waarheid). Naast zijn onvermoeibare activiteiten als initiatiefnemer en verbinder van duurzame projecten en activiteiten, richtte hij een drietal bedrijven op, waarvan Off-Grid Solutions het bekendst is. Dit bedrijf produceert de WakaWaka-lamp die op zonnecellen werkt en steeds vaker wordt ingezet als noodverlichting in crisisgebieden. Groen is verder lid van onder meer Platform Urgenda, de Stuurgroep ‘Duurzame Dinsdag’, de Nederlandse Raad van Advies van de Club van Rome en de redactie van het vaktijdschrift Milieu. Dit jaar werd Maurits Groen, na een aantal top-5 noteringen in de afgelopen jaren, gekozen op de eerste plaats in de Duurzame Top 100 van dagblad Trouw.

Photo Credit: waka-waka.com

Doopsgezind NL
Het maandblad van de Doopsgezinden in Nederland.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *