Doopsgezind NL: Mienskip in Makkum

‘Het kasteeltje’, noemde ds. Jelle P. Keuning de vermaning van Makkum. Niet zo gek bekeken.Het kerkgebouw van de kleine doopsgezinde gemeente van Makkum, op de hoek van de Bleekstraat en de Tuinstraat, is een kloek gebouwtje uit 1910 dat met haar drie klokgeveltjes beeldbepalend is in de buurt. Eenmaal binnen stapt men terug in de tijd. Een weldadige rust gaat uit van de ouderwets betegelde hal en gang, waar de oude ijzeren kapstokhaken nog altijd op kleuterhoogte hangen en het Makkumer aardewerk in de servieskast staat. Door Tea Rienksma.

Maar men doet er goed aan zich niet van de wijs te laten brengen. De piepkleine doopsgezinde gemeente koestert dan wel haar cultureel en menniste erfgoed – terecht mijns inziens – maar staat voor het overige met beide benen in deze tijd. Sterker nog, zij is in staat gebleken zich te verheffen boven de treurnis van de krimp en de kerksluitingen, en heeft met volle overtuiging het roer omgegooid. En met succes. Reden om eens poolshoogte te gaan nemen.

Eigen karakter

‘Tja’ zegt br. Sietzema na enig nadenken, ‘wy binne sa’t wy binne’ (we zijn zoals we zijn). We zitten met z’n drieën aan de koffie en de thee in de knusse consistoriekamer: br. Sietzema, boekhouder van de gemeente, br. Lieuwe Durksz, sinds 2012 Oudste, en ondergetekende.
De rit hiernaartoe was nogal stormachtig. Donkere wolken en enorme plensbuien maakten de horizon, die in dit westelijkste stukje van Friesland zo wijd en ruim is, onzichtbaar. Maar in Makkum is het droog. In de haven liggen de recreatieboten veilig in de schaduw van de enorme loods van de scheepswerf van De Vries. De brug is open en de brugwachter hengelt met zijn klomp naar het bruggengeld.

‘Makkum heeft altijd al een beetje een eigen karakter gehad’, gaat br. Sietzema in het Fries verder. ‘Wij zijn hier een vrijzinnig, je kan wel zeggen een nogal vrijgevochten volkje. Makkum was altijd een vlecke (een dorp met marktrechten) van zeelui en handelslui, en ja, kijk, dan moet je kunnen schipperen en flexibel zijn.’ Br. Durksz valt hem bij en vertelt over de geschiedenis van één van de oudste doopsgezinde gemeenten van Friesland. Het is een verhaal over de bloei van de menniste beweging in Friesland in de zeventiende eeuw. Over volgelingen van Jan Jacobsz en over een groep Waterlanders en Vlamingen. In die periode kende Makkum driehonderd gedoopte leden. ‘De doopsgezinden waren behoorlijk machtig in Makkum. Zij hadden de industrie en de scheepvaart voor een groot deel in handen. Maar in de loop van de achttiende eeuw verloor Makkum haar positie aan Amsterdam en de industrie verdween onder meer naar de Zaanstreek. Veel mennisten trokken mee en langzaamaan kromp ook de doopsgezinde gemeente’, aldus br. Sietzema.

Zelfstandig verder

In de loop van de twintigste eeuw werden veel doopsgezinde gemeenten te klein voor het aanstellen van een eigen voorganger. Noodgedwongen ontstonden her en der samenwerkingsverbanden. Ook in Friesland was deze ontwikkeling zichtbaar. Vanaf 1979 maakte Makkum, met Bolsward, Workum en Hindeloopen, deel uit van de zogenaamde Kustcombinatie. Met het vertrek van ds.Carla Borgers in 2010 kwam de vraag op tafel: hoe nu verder? Een voorstel vanuit Bolsward om tot één grote, regionale gemeente te komen werd niet enthousiast ontvangen. De kaarten werden opnieuw geschud. Br. Sietzema: ‘Er kwamen binnen de gemeente stemmen op en die waren heel duidelijk: ‘Wij gaan zelfstandig verder’. Ik moet erbij zeggen dat we een zekere financiële basis hebben, dus dat maakt wel uit. Daardoor hadden we de mogelijkheid om voor één dag in de week een voorganger aan te stellen, in de persoon van br. Durksz.’

Een moedige stap voor een gemeente van elf leden en circa twaalf actieve en betrokken vrienden. Een stap die vergaande gevolgen heeft gekregen en de boel danig op z’n kop heeft gezet. Zo werd besloten de kerkenraad op te heffen. Nu denkt de hele gemeente mee en voelt zich verantwoordelijk.* Om haar openheid naar de plaatselijke gemeenschap tot uitdrukking te brengen, werd een nieuwe naam gekozen: de ‘Minniste Mienskip Makkum e.o.’

Rond de tafel

Het is bijna te mooi om waar te zijn. Maar zien zij zichzelf nog als een doopsgezinde gemeente? Br. Durksz: ‘Iedereen die hier binnenkomt, wel of niet kerkelijk, heeft vragen over de zin van het leven, over wat geloven zou kunnen betekenen of zou kunnen toevoegen. Wij gaan mensen open tegemoet, wij bekeren niet, wij hebben geen dubbele agenda, wij hopen niet stiekem toch op nieuwe dopelingen. Centraal staat voor ons de vraag op welke wijze de bijbel een wegwijzer op onze levensweg kan zijn. Iedere eerste vrijdagavond van de maand organiseren we een ‘gespreek’. Er is een bijbeltekst, er zijn vragen, en daarover gaan we met elkaar in gesprek. Ik zorg voor een korte liturgische opening en afsluiting. Wij zitten in de kerk rond een grote tafel. Er zijn altijd tien tot vijftien personen aanwezig. En iedere derde zondag van de maand hebben we een gewone dienst.’

Daarnaast organiseert de gemeente al twintig jaar lang, voor een ieder die wil aanschuiven, de zogenaamde Snertpreek op de eerste zaterdag van februari, en in november de Potluckmaaltijd. Beide activiteiten zijn het visitekaartje van de Mienskip. Br. Sietzema vertelt over de brede publiciteit voor al deze activiteiten, en de belangstelling vanuit de PKN. ‘Wij zijn flexibel en vrij om te organiseren wat we willen. We hebben van niemand toestemming nodig. Iedereen die actief is helpt met plezier en doet dat vrijwillig. Doordat velen van ons ook elders in Makkum actief zijn, zijn wij als kleine gemeente goed zichtbaar. Daarbij hebben we het voordeel dat ons kerkgebouw niet te groot is, en daardoor goed bruikbaar bij allerlei andere gelegenheden.’

Opgewekt en bemoedigd laat ik Makkum achter me. Inmiddels schijnt de zon. Het verhaal van Makkum laat zien wat er mogelijk is, ondanks secularisering en kerksluiting. En dat zonder zware beleids- en stappenplannen. Openheid naar de wereld om je heen, flexibel kunnen en willen zijn, de moed hebben om te experimenteren, het gesprek durven aangaan over je geloof, in de kerkzaal de tafel in het midden zetten, de stoelen eromheen en de bijbel open!

* Zesmaal per jaar komt de gemeente samen om de zaken te bespreken. Het voorzitterschap van deze bijeenkomsten rouleert, de financiën worden door twee mensen geregeld. Afvaardigingen naar FDS en ADS worden per keer geregeld. Inmiddels zijn de statuten van de gemeente zodanig gewijzigd, dat ook belangstellenden zonder belijdenis gedaan te hebben lid kunnen worden van de Mienskip.

Photo Credit: Sjouke Hoeksema

Doopsgezind NL
Het maandblad van de Doopsgezinden in Nederland.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *