Dit is geen verdediging – Francis Spufford

Dorrit Nijhuis – Christenen zijn vreemd. Erger is, dat hun gedrag en opvattingen onbegrijpelijk zijn. Want geef toe: je kan toch prima leven zonder god? Christenen kunnen niet normaal met de realiteit omgaan en zien dingen die er niet zijn.

Francis Spufford begint zijn boek ‘Dit is geen verdediging’ met een levendige beschrijving van allerlei ideeën die men over christenen heeft. Hij schrijft vlot en met (zelf)spot, het boek is leuk om te lezen en volgens mij is het interessant voor alle mensen die belangstelling hebben voor christendom en het fenomeen ‘geloven’.

Op de achterkaft staat: ‘De Britse schrijver Francis Spufford is christen en schaamt zich daar niet voor.’ Toch gaat het boek niet over al of niet schamen. Het punt is dat Spufford zich niet verontschuldigt. Hij gelooft, omdat hij het gevoel heeft dat er een god is, achter en onder alles. Pas na de ervaring van geloof komt de godsdienst. Spufford is christen omdat de christelijke manier van geloven hem het meest vertrouwd is (via opvoeding en cultuur) en ook omdat het hem het meeste aanspreekt.

De misverstanden die bestaan over christenen zijn gebaseerd op “een mengelmoes van hele en halve waarheden en onwaarheden”. Spufford behandelt er een heel aantal, in gewone taal, waarbij hij zich regelmatig rechtstreeks tot de lezer richt. Hij neemt je zelfs min of meer aan het handje, zo graag wil hij dat je met je gevoel iets begrijpt van wat christenen bezielt. Dat blijkt overigens niet zo moeilijk te zijn, hun gevoelens zijn heel gewoon en menselijk.

Spuffords verhaal focust op de neiging van mensen om er een bende van te maken (en hij wordt niet moe te zeggen: dit geldt óók voor christenen). We leven in een onvolmaakte wereld en zelf zijn we ook niet perfect: we zijn lichamelijk en fysiek kwetsbaar en doen een hoop dingen verkeerd. En we lijden. Soms komen we zo vast te zitten dat we hulp zouden willen hebben van buiten, van god, als die bestaat. Soms vragen we hem ook daadwerkelijk om hulp. Maar antwoord komt er niet. Toch, bij mensen die de mogelijkheid open houden dat hij wel bestaat (die “de gok wagen”), ontstaat er later vaak een beleving van dat er tóch een antwoord is gekomen. Mooi beschrijft Spufford wat er kan gebeuren als je de stilte opzoekt en gewoon gaat luisteren.

Waarom spreekt het christendom Spufford zo aan? Hij benadrukt drie dingen:

Ten eerste moedigt het mensen aan om eerlijk naar zichzelf te kijken. Niet om ze te veroordelen, maar om gedaan te krijgen dat ze hun maskers laat vallen.

Ten tweede inspireert het mensen om zich een ideale levenshouding eigen te maken: Leef met aandacht. Probeer niet zo angstvallig grip te houden op alles. Laat los. Wees vriendelijk, vrijgevig, mild. Hou van jezelf, hou van anderen. Geef niet alleen om je eigen groepje, je eigen familie, je eigen volk, niet alleen om mensen die aardig tegen je zijn; wees grenzeloos in je liefde. En maak je geen zorgen. Heel Mooi. Alleen – geen mens slaagt er in zo te leven, onvolmaakt als we zijn. Maar daar zit ‘m ook de clou. Het maakt dat alle mensen gelijk zijn in de zin dat ze tekortschieten, en dat opent de deur naar compassie.

En zo kom je bij punt drie: vergeving, genade. De god van het christendom (‘de god van alles’) veroordeelt namelijk ook niet. Hij kent mensen, weet waar ze mee worstelen, en houdt van hen. Zonder tegenprestatie. Ook als alles mislukt in hun leven, of als ze er zelf een puinhoop van maken. Vergeving voelt “verrassend,” zegt Spufford, “Als kiespijn die verdwenen is nadat de kies getrokken is.”

Ja, christenen zijn inderdaad wonderlijke mensen. Want ze houden vol dat het zin heeft om het goede te doen, óók als de situatie hopeloos lijkt. Ze proberen zichzelf en anderen te zien zoals een liefhebbende god dat wellicht zou doen. Dat biedt troost en inspiratie, maar brengt hen niet in een comfortabele positie, integendeel. Het is een manier van leven die voortdurend dwingt tot loslaten van illusies, angsten en zekerheden. Maar het is zinvol. Niet helemaal te verdedigen met rationele argumenten, maar onmiskenbaar emotioneel zinvol.

“Dit is geen verdediging!” door Francis Spufford, Uitgeverij Ten Have (2013) ISBN 987-90-259-0306-0 (Vertaling van: “Unapologetic”, Faber and Faber Limited, Londen, 2012)

Deze recensie verscheen eerder op: hetverhaalendetijd.wordpress.com.

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *