Dieper dan woorden

Het is de warmste dag van het jaar tot nu toe. Ik ben in een buurthuis annex theater in de Amsterdamse Nieuwmarktbuurt. Workshopleider Jan Kortie laat mensen zingen en zoeken naar hun eigen toon. Door Kalle Brüsewitz.

We zijn muziek

‘Iedereen kan zingen, niets is eenvoudiger dan dat’, zo begint hij de middag. ‘Misschien kan niet iedereen zuiver zingen, maar iedereen kan wel vol overgave zingen. En daar luister ik veel liever naar.’ Het gaat Kortie om het zoeken naar de toon die op dit moment bij je past, niet naar de toon waarmee je aan verwachtingen van buitenaf voldoet.
De grondlegger van de stembevrijding ontwaart twee werelden waarin we leven. Een wereld van het diepste wezen: de essentie. We zijn eigenlijk overvloedige, harmonische trilling. ‘We zijn muziek’, zo stelt hij. ‘Maar we leven in een wereld van beperking. De beperking van ons eigen lichaam, maar ook die van de omgeving. De vorm is beperkt, altijd.’ Volgens Kortie moeten we daar mee leren leven. Stembevrijding kan geen beperkingen wegnemen; stembevrijding is de kunst van het blijmoedig tekortschieten.

Loskomen

Hij heeft vrijwilligers nodig. Drie vrouwen stappen naar voren en moeten geluiden maken. De groep maakt dezelfde geluiden. Het volgt elkaar allemaal snel op. Dan wordt gevraagd: ‘Hoe voelt dat? Voelt het lekkerder als je toon hoger is, of juist lager?’ De groep is heel gemêleerd. Het zijn voornamelijk vrouwen, maar wel van alle leeftijden en met verschillende achtergronden. Sommigen zingen al jaren (semi-)professioneel terwijl anderen aangeven nog nooit iets met zang gedaan te hebben. Kortie daagt de groep uit om niet te voorzichtig te zijn. Een nieuwe vrijwilliger dient zich aan. Ze moet het woord ‘ja’ zeggen en langzaam overgaan naar zang. Kortie ontdekt iets: ‘Je zegt ‘ja’ vol overgave, maar zodra je gaat zingen word je voorzichtig. Zang is alleen maar het verlengen van je klank, probeer het maar.’ Haar toon wordt steeds luider en overtuigender. ‘Het bijzondere van zingen is dat klank veel dieper gaat dan woorden. Al voor een kind kan praten kan het klanken produceren en reproduceren. De stem kan veel meer tot uiting brengen dan alleen woorden.’ Als je loskomt van het ‘goed’ willen kunnen zingen, kun je pas echt dicht bij je kern komen’, zo stelt Kortie.

Eigen toon

Hij ontwikkelde stembevrijding zo’n dertig jaar geleden. Van jongs af aan voelde hij dat zingen bevrijdend kon werken. Het gebruik van de stem om los te komen en losser te worden, bleek zoveel meer effect te hebben dan alleen op de stem zelf. Niet alleen kan het therapeutisch werken, het is tevens goed als teambuildingsactiviteit. Ook draagt het heel veel spiritualiteit in zich. ‘Zingen is verdieping, het is uiting geven aan de essentie van jezelf en van het leven. Het is een ervaring waarin je niet bezig bent met toekomst of verleden, maar alleen maar met het nu. Het is de kunst om je niet te laten leiden door wat de omgeving of de harmonieën lijken te eisen, maar je te richten op jezelf en je eigen toon.’

‘Leg je hand op je hart en denk aan iemand waar je van houdt.’ Iedereen zoekt een plek in de ruimte en sluit de ogen. Om me heen hoor ik mensen een eerste toon fluisteren. Het geluid zwelt aan. Kortie speelt op de piano en sommigen gaan mee in de mantra die de klanken en de muziek samen lijken te vormen. Anderen kiezen, bewust zo blijkt later, voor nauwelijks hoorbare tonen. Sommige heffen hun handen naar de hemel en zingen keihard de liefde tegemoet. Weer anderen zitten ineengedoken te snikken.

Tien minuten lang is iedereen compleet in zichzelf gekeerd en vormt samen toch een eenheid. De stemmen en de piano verstommen. Stilte. ‘Dat is liefde en dat is bevrijding.’

Photo Credit: Hapé Smeele

Doopsgezind NL
Het maandblad van de Doopsgezinden in Nederland.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *