De weg van het hart

Juke Hudig – Op 10 december 1844 schreef Hans Andersen aan een vriend: ‘Ik ben opgetogen over mijn laatste sprookje ‘De Sneeuwkoningin’. Het leek dansend over het papier uit mij te vloeien. Ik schreef het in vijf dagen. Een grote stroom van inspiratie – méér dan een uitgewerkte gedachte.’

Hans Andersen voelde zich verbonden met de kosmos; een instrument in de hand van de Schepper, voortdurend in gesprek met Hem.  Hij laat ons in zijn sprookjes, ‘die niet alleen voor kinderen geschreven zijn, maar voor de gehele mensheid’, het oneindige in het eindige zien, in het allerkleinste en in het allereenvoudigste, toegankelijk voor iedereen. Voor Andersen spreekt alles een eigen verborgen taal; de natuur is zijn inspiratiebron, zijn waarheid.

‘De Sneeuwkoningin’ is een zoektocht van de ziel naar God. Een bewustwordingsweg, een verlossingsmysterie. De weg van vallen en opstaan. Door het verhaal te tekenen onderzocht en beleefde ik het vallen en opstaan.  De beweging van horizontaal naar verticaal en dáár waar die elkaar raken, kruisen ze dat punt: de plaats van het mystieke hart. Zo werd ik getroffen door veel parallellen met de wereld om mij heen. Zoveel angstaanjagends, zoveel misvormds, maar ook het wonder van een open hart. Ik voelde de diepe betekenis van het sprookje.

Hart
In ‘De Sneeuwkoningin’ neemt het hart een belangrijke plaats in. Het hart dat losgescheurd raakt van de goddelijke bron, waardoor het vermogen om te verwonderen en lief te hebben verloren gaat. Het sprookje vertelt de geschiedenis van twee kinderen, die innig verbonden, ervaren, hoe zij uit elkaar gedreven worden door het levenslot, maar elkaar ten slotte terugvinden in de eeuwigheid in het hart.
De duivel heeft een spiegel gemaakt, die al het schone en het goede dat zich daarin spiegelt laat verdwijnen.  De mensen worden afstotelijk als zij er in kijken. Wanneer de spiegel  valt, versplintert de eenheid: het paradijs gaat verloren. De scheiding tussen Kay en Gerda ontstaat als het jongetje getroffen wordt door rondvliegende scherfjes van die duivelse spiegel. Het glassplintertje in Kay’s oog maakt dat hij alles misvormd gaat zien. Hij heeft alleen nog maar oog voor het lelijke. Het scherfje in zijn hart veroorzaakt en dodelijke verkilling en hij beseft het niet!  Zijn denken gaat met hem op de loop; hij verliest het bewustzijn van zijn hart en raakt in de ban van de sneeuwkoningin. Zij is de personificatie van de verblindende, schitterende perfectie, waar het ijskoude verstand triomfeert.

Verlossing
Gerda voelt zich geroepen om Kay te zoeken en trekt de wijde wereld in. Zij gaat op zoek naar datgene wat zij mist. Zonder Kay kan zij nooit volledig mens worden en zonder Gerda kan Kay dat evenmin. Gerda’s naam betekent ‘parel’ en is het symbool van de liefde. Haar hart staat open voor God’s schepping. Voor haar is alles bezield. Door haar onschuld en haar grenzeloze vertrouwen worden mensen en dieren aangeraakt en bevrijd. Zij willen niets liever dan haar dienen.
In haar ijskoude, lege koninkrijk troont de sneeuwkoningin op een dichtgevroren meer, ‘de spiegel van het Verstand’.  Volgens haar is dit het enige ware dat er bestaat en het enige nodige in de wereld. Kay probeert figuren te leggen met scherpe stukken ijs. Hij speelt ‘het ijsspel van het Verstand’. De sneeuwkoningin had tegen hem gezegd: ‘als jij het woord ‘Eeuwigheid’ voor mij kan leggen, zul je heer en meester zijn over jezelf. Dan schenk ik je de hele wereld.’  Maar hij kan het niet! Gerda daalt af naar de diepste ijshel om Kay te verlossen. Door de kracht van het bidden en haar warme tranen, ontdooit de ijsklomp van zijn hart  en verteert het glassplintertje daarbinnen.  Kay barst in tranen uit, zodat het scherfje uit zijn oog spoelt. Zijn ogen gaan open: het oog van zijn hart. De eeuwigheid valt in hen samen.
Wanneer het hart bevrijd is,
is de ziel volwassen geworden.


Juke  Hudig exposeert 49 pastels van ‘De sneeuwkoningin’ in de Grote Kerk in Monnickendam van 24 mei  t/m 4 september 2011. Openingstijden:  di  t/m za 11.00 – 16.00 uur, zo 13.00 t/m 16.00 uur, behoudens evenementen. Maandag gesloten!  www.grotekerkmonnickendam.nl
Zij geeft rondleidingen op de zondagen  24  en 31 juli, 7, 21 en 28 augustus en 4 september, telkens om 13.30 uur.

Bron: Adrem juli 2011

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *