De toegevoegde waarde van: theater

Alle kunstvormen hebben een specifieke kracht, een bepaalde uitwerking op hun publiek. Zonder ze te willen vergelijken, zullen we de komende tijd op Zinweb ingaan op verschillende vormen van kunst en welke toegevoegde waarde deze heeft voor het menselijk leven. We beginnen met theater. Door Nicole des Bouvrie.

Theater, dat is toch iets van de vorige eeuw?
Misschien denken mensen bij theater aan een amfitheater waar grijze mannen in toga’s lange monologen houden om de ondergang van Sparta te bezingen. Of ze denken aan Romeo en Julia, hoe het zwaard natuurlijk helemaal niet echt is als Julia het door haar hart heen boort. Theater, dat is toch ten dode opgeschreven? Of heeft het nog iets van toegevoegde waarde?

Meer dan beeld
Toneel heeft van vele kunstvormen wel iets: dichterlijke teksten, vormen en mimiek van dans en beeldende kunst. Maar meer nog dan die vormen van kunst heeft theaterkunst iets waar anderen bij achterblijven: namelijk de lijfelijke aanwezigheid. En die aanwezigheid van de acteurs, van de rook, van de bloedspetters, van de emotie die zich op het toneel afspeelt maakt weldegelijk een verschil.

Aanwezigheid
Op het toneel staan mensen van vlees en bloed die je direct aan kunnen spreken. In films gebeurt het wellicht met een voice-over, zoals in een boek de ik-persoon zijn hebben en houwen open en bloot geeft. Maar op het toneel kijkt een mens van vlees en bloed je aan. Je ruikt het zweet, ziet het lijden en de spanning op de spieren recht voor je. Je kunt niet even wegzappen: hier is een mens iets aan het vertellen. Iets aan het doormaken. Iets van waarde die verder gaat dan welke esthetische schoonheid dan ook. Misschien is dat persoonlijk, maar toch is er iets universeels gaande: een gesprek met iemand die in levende lijve aanwezig is wordt over het algemeen toch ook als veel waardevoller beschouwt dan een telefoongesprek?

Meer dan een verhaaltje
Een toneelstuk kan weldegelijk een verhaaltje vertellen of een stuk geschiedenis inzichtelijk maken. Net zoals een film dat kan. Maar als een kunstvorm – wat overigens ook voor film geldt – begint het daarmee pas. Er wordt iets laten zien – letterlijk iets uit de doeken gedaan. Zonder in te gaan op alle geschiedenis, op alles wat er vooraf gaat: het toneelstuk begint en je ziet mensen, volledige personages waar geen enkel special effect op van toepassing is. Een ongrijpbaar iemand, die het publiek wellicht heel direct aankijkt en om hulp vraagt, om medeleven, om mede-aanwezig zijn. Dát is waarom toneel je sprakeloos achter laat, waarom het hard aan kan komen. Want het spreekt je aan als mens, als medestaanders, als buitenstaander. 

Zoals Toon Hermans ooit eens zei: “Ik weet niet, het is waar. En alles dat waar is, dat werkt op het toneel.”

Afbeelding: Stuck in Customs via Compfight cc

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *