De theaterwetten (2)

De kracht van elitevorming, het imago van toneel en de cliché’s die afgestoft moeten worden. Theater is hip en happening. Toch? De kracht van theater en wie daar allemaal, excuses voor de woordspeling, een rol in spelen. Een analyse in twee delen, door Kalle Brüsewitz. Vandaag deel 2.

Hoge en Lage kunst

De terminologie is zoals ik vorige week aangaf ontstaan in een poging om onderscheid aan te brengen tussen verschillende kunststromingen en kunstwerken. Het is ontstaan in een poging van de elite om zich te onderscheiden van anderen. Het is een manier van denken die leidend lijkt in de huidige maatschappij. Musea, galerieën, concertzalen, theaters en boekwinkels zijn volledig gebaseerd op dit denken, omdat daar geëxposeerd, verkocht, opgevoerd en gespeeld wordt. Met ieder boek onder het juiste kopje (literatuur of lectuur) en iedere artiest op de juiste plek. Elke plek hoort bij een bepaald punt in het veld: Frans Bauer staat niet in het concertgebouw en Tolstoy ligt niet bij de Bruna; een echte Rembrandt hangt in het Rijksmuseum en Renske van Enckevoort hangt in een galerie in Gouda. Jeroen Spitzenberger in een bioscoopfilm draait voor de gillende meisjes, Spitzenberger in het theater speelt voor het theaterpubliek.

‘Sacralization of culture’

Als een stuk hout in een weiland ligt wordt het opgeruimd, maar als datzelfde stuk hout in Tate Modern ligt, staat er een bordje bij en staan er dagelijks duizenden mensen dit prachtige kunstwerk te aanschouwen. Door die ene handeling, het verplaatsen van een stuk hout van een weiland naar het museum, wordt het stuk hout niet alleen kunst, maar stijgt het in waarde. Niet alleen in economische waarde, maar ook in symbolische waarde. De Amerikaanse histroicus Lawrence Levine noemt dat de ‘sacralization of culture’. Het feit dat kunst iets sacraals krijgt – iets heiligs – maakt dat veel mensen zich laten vangen in dit discours. Bijna niemand, afgezien van wetenschappers en kunsthistorici, stelt de notie van’ hoge’ en ‘lage’ kunst ter discussie, of de meerwaarde van kunst ten opzichte van ‘gewone’ dingen of ten opzichte van andere werken.

MoMA

Filosoof Arthur Danto stelt zonder blikken of blozen: “The artworld stands to the real world as something like the relationship which the city of God stands to the earthly city”. Hij stelt dus dat de kunstwereld zich verhoudt tot de echte wereld zoals de stad van God zich verhoudt tot een aardse stad. Deze uitspraak van Danto laat weinig ruimte voor de ontheiliging van de kunst. Het laat weinig ruimte om kunst weer tot aardse proporties terug te brengen. Daar voegt de Franse socioloog Pierre Bourdieu nog aan toe dat kunst die tentoongesteld wordt in het MoMA in New York per definitie mooier, beter en uiteindelijk duurder is dan werk in een galerie in Gouda. Een film met Barry Atsma in een bioscoop is per definitie minder dan een toneelstuk met Barry Atsma in het theater. Zo werkt de kunstwereld en zo werkt de markt. Sarah Thornton stelt in Art uit 2009  lichtelijk cynisch: “Ik heb er een hekel aan dat kunstenaars die ik tegenkom meteen de hoogtepunten uit hun cv gaan opsommen. Volgens mij kun je dat oplossen door badges of lintjes te dragen. Kunstenaars zouden, net als generaals, strepen moeten dragen, zodat iedereen kan zien welke rang ze hebben.” Toneelacteurs hebben meer aanzien dan filmacteurs. Dat vindt de elite en dat vinden de acteurs zelf.

Ander verhaal

Het is fascinerend hoe het werkt. Zondagavond of maandagavond. Het is een wereld van verschil. Televisie of theater; het is een totaal andere wereld. Jeroen Spitzenberger of Jeroen Spitzenberger. Ook dat is een heel ander verhaal.

Photo Credit: bmward_2000 via Compfight cc

Kalle Brüsewitz
Kalle Brüsewitz (soulchecker.nl) is afgestudeerd in de theaterwetenschappen en kunsteducatie en is werkzaam als freelancer op het gebied van journalistiek en kunsteducatie. Hij noemt zich SoulChecker en zoekt naar dat waar mensen zich geraakt door voelen; in kunst, politiek en religie. Ook werkt hij als coördinator in een Aanloopcentrum voor iedereen die behoefte heeft aan koffie en een praatje.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *