De stad van de toekomst bij Margaret Atwood

Boekbespreking / Thema de Stad – De Canadese auteur Margaret Atwood schrijft graag over de nabije toekomst. Ze beschrijft dan hoe de wereld eruit zal zien als bepaalde ontwikkelingen in de huidige maatschappij zich doorzetten. The Handmaid’s Tale (Het verhaal van de dienstmaagd) (1985) gaat over het moment in de nabije toekomst dat christelijk rechts zo machtig is geworden dat men in staat is de Amerikaanse samenleving naar  eigen inzicht te veranderen.

Het eerste wat de fundamentalisten doen, is het afschaffen van alle vrouwenrechten. In Oryx and Crake (2003) hebben wetenschappers een grote sprong voorwaarts gemaakt in genetische manipulatie. Naar hartelust maken ze nieuwe soorten. Ondertussen sterft de natuur op aarde en is er een definitieve scheiding van armen en rijken tot stand gekomen.

Segregatie The Year of the Flood (Het jaar van de vloed) (2009) vertelt hetzelfde verhaal, maar dan vanuit het perspectief van de onderkant van de samenleving. Atwood schildert een tamelijk onprettig beeld van hoe het leven in de grote steden er in de nabije toekomst uitziet. De elite (de biowetenschappers-gemeenschap) is gehuisvest in afgesloten en streng bewaakte ‘Compounds’. Ook andere rijken wonen in ‘gated communities’ waar het gewone volk niet in komt. Alle anderen wonen in de Plebslanden, stedelijke gebieden van verschillende statuur. Als je geluk hebt, woon je in een stadsdeel waar het leven redelijk normaal is. Maar hoe minder geld je hebt, hoe dichter in de buurt je zult wonen van wijken als ‘De Zinkput’ en ‘Het Riool’.

De winkels en bedrijven worden er gerund door criminelen die geen enkele wet boven zich erkennen. Wie niet precies doet wat zij zeggen, overleeft het niet. Op straat bevechten etnische gekleurde straatbendes van jonge kinderen elkaar op leven en dood. Het bestaan in de zogenaamd betere buurten in de Plebslanden is rustiger, maar heeft als nadeel dat het volledig onder controle staat van een nieuw soort politiedienst. De gewone politie en het leger zijn verdwenen – er was niet langer geld voor.

Stadbesturen en het landsbestuur zijn afgeschaft na een periode waarin ze steeds onmachtiger werden. De macht is overgenomen door een conglomeraat van grote bedrijven, de Corporations. Door middel van hun veiligheidsdienst, de CorpSeCorps, hebben ze een totale controle over de gewone burgers. Privacy bestaat niet meer. Van iedereen zijn irisscan en DNA-gegevens vastgelegd. Een gewone burger kan nergens werken en zelfs niet reizen zonder invoering van zijn biometische gegevens. Ook een studie beginnen of een huis kopen zonder dat de nieuwe overheid dat weet en er toestemming voor geeft is onmogelijk. Wie iets doet wat de Corporations niet bevalt, verliest zijn baan, zijn huis en vervalt heel snel tot diepe armoede.

Dit overkomt één van de twee hoofdpersonen van het boek, Toby. Haar vader had geweigerd zijn stukje land met huis te verkopen aan de Corporations en ondervond daar de gevolgen van. Zij vlucht naar de slechte buurten, waar in ieder geval een kans op vrijheid is – al valt zij dan al snel in de klauwen van haar baas, die haar wenst te gebruiken als tijdelijke seksslavin. Het gerucht gaat dat de CorpSeCorps een deal hebben gesloten met de criminelen. Zolang die zich tot hun wijk beperken, zullen ze hen ongemoeid laten. Dit is voor de Corporations goedkoper dan zelf de orde handhaven, en geld is het enige wat telt voor hen.

De andere hoofdpersoon is Ren, de dochter van een vrouw die uit de Compounds is vertrokken op zoek naar liefde en avontuur. In de stad ontmoet ze Amanda, die haar beste vriendin zal worden. Amanda is een overlever, ze is gevlucht uit Texas. Door de klimaatverandering is het Zuidwesten van de Verenigde Staten compleet uitgedroogd en onleefbaar geworden. Wie weg kon komen naar het Noorden, heeft dat gedaan. Hoveniers van de Heer Toby en de meisjes Ren en Amanda komen terecht bij de Hoveniers van de Heer, één van de wonderlijke sektes die zich in de nieuwe stad ontwikkeld hebben in reactie op de verontrustende veranderingen.

De Hoveniers willen helemaal opnieuw beginnen, bij Adam en Eva. Adam Eén is de leider. Alle anderen die toetreden tot de kerngroep van de sekten krijgen eveneens de titel Adam of Eva, voorzien van een nummer. Zij hebben hun eigen Paradijs gecreëerd, in een paar verlaten bedrijfspanden in Het Riool. Op het platte dak bevindt zich hun Eden. Hun Dakhof van Eden is een groene oase in de grauwe stad. Ze verbouwen er hun eigen groenten en houden er bijen. Binnen kweken ze paddenstoelen, bruikbaar voor elk doel. Zij weten uit het afval van de stad nog wat nuttigs te halen. Ze zijn een nieuwe jaartelling begonnen: de mensheid moet helemaal opnieuw beginnen. Hun kleren zijn eenvoudig, ze eten strikt vegetarisch en houden zich verre van technologische hulpmiddelen. Hun filosofie is dat de mens zich geheel onterecht meer is gaan voelen dan zijn medeschepselen en daardoor de vernietiging van de natuur en de ondergang van de planeet heeft veroorzaakt. Behalve de bijbel, gebruiken ze de evolutieleer als bron. Zijn niet alle levende wezens ten diepste verwant?

De Hoveniers zijn in afwachting van een nieuwe Zondvloed, een Waterloze Vloed deze keer, en hopen als nieuwe Noachs deze te kunnen overleven. Een deel van hun productie bewaren zij in ‘Ararats’ op veilige plaatsen. Adam Eén begint zijn preken altijd met ‘Lieve Vrienden, lieve Medezoogdieren, lieve Medeschepselen’. Elke volgende sectie van het boek opent met een preek, gevolgd door een hymne uit het Gezangenboek van de Hoveniers (‘het orale psalmboek’).

Op http://yearoftheflood.com kan men luisteren naar een fragment van de gezongen versies; ze zijn ook in hun geheel te downloaden. Er is een CD van verschenen. En je kunt ze zelfs als ringtone downloaden. Het boek begint op het moment dat de Vloed inderdaad heeft toegeslagen. Een ongekend krachtig virus (in het geheim geproduceerd op een Compound, weet de lezer van Oryx en Crake) roeit vrijwel de gehele mensheid uit. Een klein aantal ‘gelukkigen’, die op het moment supreme geen enkel contact met anderen hadden, overleeft de Vloed. Ren en Toby leven nog. Het is het jaar 25. Het einde van alles of het begin van iets nieuws? In ieder geval duurt het maar heel kort of de natuur heeft de uitgestorven steden in bezit genomen.

ISBN 9789044613988 Paperback 449 pagina’s | Uitgeverij Prometheus | augustus 2009

Bron: Adrem maart 2012

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *