De leraar als racismebestrijder?

Een opvallend stuk van opperrabijn Binyomin Jacobs in het Reformatorisch Dagblad, waarin hij pleit: “Het is de hoogste tijd dat er een protocol wordt ontwikkeld waarin is omschreven wanneer door leraren melding moet worden gemaakt van discriminatie.” Hoe zou zo’n idee in praktijk gebracht kunnen worden?

Boom en kervingen

Jacobs beroept zich op een Bijbelse vergelijking: “[E]en mens is als een boom. Een verkeerde inkerving in een stekje maakt een misvormde boom. Om dit te begrijpen hoef je geen bioloog, noch pedagoog te zijn.” Met deze stelling in gedachten behandelt Jacobs vervolgens het idee om leraren te laten letten op discriminatie. Als leraren huiselijk geweld of seksueel misbruik op het spoor komen grijpen ze terecht in. Waarom dan niet als racisme blijkt?

Wees er snel bij en grijp in. Het probleem van racisme groeit en dient bij de wortel aangepakt te worden. Dat is het redeneren van Jacobs. Dat is een goed idee, maar het is de vraag hoe eraan te beginnen valt. Jacobs merkt in zijn stuk al op dat een meisje van drie die racistische dingen roept weet wat ze doet. Dat speelt ook een rol in dit vraagstuk.

Iemand kan racistische dingen in de klas gaan roepen om te provoceren. Leuk omdat je er de leraar mee op de kast kan jagen. Misschien een probleem op zich, maar in feite niet een probleem van racisme. Zulke signalen zouden wel opgepikt kunnen worden als racisme. Dat zou weer, als het de taak is van de leraar om te waken, tot te hevige consequenties kunnen leiden

Op de koop toe?

Jacobs lijkt zich ook te beseffen dat het niet zonder risico is. Maar hij vergelijkt het wederom met een kind dat gered kan worden van huiselijk geweld. Soms is het loos alarm. Maar zo nu en dan een misser is altijd nog beter dan kinderen in geweld laten. Is het zo ook beter om in te grijpen om te voorkomen dat een kind in racisme blijft zitten?

Jacobs heeft misschien een punt, waar racisme nu nog teveel als een privé aangelegenheid gezien wordt. Men doet wat lacherig over mensen met rare opvattingen en samenzweringstheorieën. Het wordt wel anders als er substantiële groepen opvattingen delen. Dat is wat anders dan een eenzame stumper op een zolderkamertje. Dan wordt het een maatschappelijk probleem, een machtsblok met gevaarlijke opvattingen. De maatschappelijke consequenties van zelfs individueel racisme worden nog onderschat.

Juridische struikelblokken

Er zijn nog wel wat problemen bij een voorgestelde aanpak. Het is de vraag of de school wel een machtig genoeg instituut is om het probleem aan te pakken. Maar, het is een begin, zou men kunnen redeneren. Verder is het de vraag of docenten voor de klas wel goed in kunnen zien wat racisme is. Misschien houden zij er zelf racistische denkbeelden op na. Leraren zijn ook maar mensen uiteindelijk.

Verder is er waarschijnlijk een juridisch probleem. In het geval van geweld of seksueel misbruik zijn er juridische instrumenten om mee in te grijpen. In het geval van racisme is dat niet zo. Als iemand er expliciet racistische denkbeelden op nahoudt, is dat niet strafbaar. Wat kan een docent dan eigenlijk beginnen? In gesprek gaan met de ouders zou averechts kunnen werken. Die zetten wellicht hun hakken in het zand.

Het maakt zo van racisme een groot probleem, ook methodologisch. Het is heel gemakkelijk om in een thought-crime aanpak te verzanden bij het aanpakken. Mensen worden opeens aangesproken niet langer op hun gedrag, maar op hun opvattingen. Instituten krijgen opeens de bevoegdheid (en zelfs de opdracht) om zich met het denken van anderen bezig te houden. Dat is gevaarlijk. Breed gedeeld racisme is dat tegelijkertijd ook.

Lees het artikel Voorkom discriminatie met klassenprotocol op de site van het Reformatorisch Dagblad.

Lucas van Heerikhuizen
Lucas van Heerikhuizen is afgestudeerd als master in de godsdienstwetenschappen. Momenteel is hij werkzaam als webdeveloper en WordPress docent. Tevens is hij actief als redacteur voor Zinweb.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *