De kunst van Oppenheimer

‘Veel mooier hé’ lijkt een grapje van cartoonist Ruben L. Oppenheimer als zijn cartoon over de aanslag op het Franse blad Charlie Hebdo vergeleken wordt met de cover van de nieuwste editie van dit Franse tijdschrift. Toch is het meer dan dat.

‘Veel mooier hè’

Is er één iemand uit het openbare leven die ’s ochtend zichzelf terugziet in de nieuwe cartoon van Joep Bertrams of Jos Collignon en de neiging krijgt om iets of iemand een schop te geven? En als die neiging er is, is dat dan vanwege de inhoud of vanwege die soms esthetisch abominabele tekening?

Het is afgelopen woensdag, 14 januari. De Wereld Draait Door bespreekt de nieuwe uitgave van Charlie Hebdo. Deze wordt alom geprezen, zeker de dappere covertekening. Ook cartoonist Ruben L. Oppenheimer zit aan tafel. Hij is cartoonist van onder andere NRC Handelsblad. Zijn tekening van dagen eerder is precies dezelfde tekening als die van de Charlie Hebdo cover. ´Veel mooier hè’ roept hij tegen Matthijs. Er wordt gelachen.

Versterken

Toch is dit een interessant gegeven. Het is op zijn minst opvallend dat iets dat zo krachtig is als een spotprent geen esthetische waarde lijkt te hebben. Bij een roman gaat het ook om de inhoud, maar als die roman niet goed geschreven is is de inhoudelijke waarde gelijk weg. Dit zelfde geldt voor schilderijen of een theaterstuk. Als de inhoud goed is maar de uitvoering slecht is de inhoudelijke waarde totaal waardeloos geworden. Misschien is een cartoon meer als een liedje. Als de tekst sterk is, is de muziek minder van belang. Als de muziek heel sterk is, is de tekst minder van belang. Misschien versterken inhoud en tekening elkaar? Het lijkt niet op te gaan voor de spotprent. Een mooi getekende tekening met een slappe boodschap heeft totaal geen waarde. Een slecht getekende tekening met een goede boodschap is absoluut wel van waarde.

Geen functie

Oppenheimer heeft een punt. Zijn tekening is veel mooier getekend. Al blijft de term ‘mooi’ een zeer arbitrair begrip natuurlijk. De boodschap van beide tekeningen is hetzelfde. Toch is die van Charlie Hebdo sterker, door de achtergrond en de geschiedenis van de laatste week. Misschien is het dan zo dat esthetiek geen functie heeft bij de spotprent. Misschien is het de inhoud die de tekening maakt. In dat geval is een sterke inhoud automatisch een sterke tekening en een slappe boodschap automatische een slechte tekening. Dat is pijnlijk voor de Oppenheimers van deze wereld.

Roep om erkenning

Zijn ‘veel mooier hè’ bij Matthijs aan tafel is een roep om erkenning van zijn kunst. Een roep om erkenning van het vak van tekenaar, los van de boodschap. Natuurlijk heeft Oppenheimer geluk dat hij een scherpe pen heeft, ook in zijn inhoud, maar ik zou samen met Oppenheimer willen pleiten voor erkenning van het vakmanschap en de esthetiek. Want als de illustratie van de boodschap niet van belang is, kun je die illustratie net zo goed weglaten. En dat zou toch eeuwig zonde zijn.

Bekijk de website van cartoonist Ruben L. Oppenheimer

Dwdd: Charlie Hebdo spotprenten

Credit: Sambaphi via Compfight cc.

Kalle Brüsewitz
Kalle Brüsewitz (soulchecker.nl) is afgestudeerd in de theaterwetenschappen en kunsteducatie en is werkzaam als freelancer op het gebied van journalistiek en kunsteducatie. Hij noemt zich SoulChecker en zoekt naar dat waar mensen zich geraakt door voelen; in kunst, politiek en religie. Ook werkt hij als coördinator in een Aanloopcentrum voor iedereen die behoefte heeft aan koffie en een praatje.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *