De absolute werkelijkheid doordringt alles

De objectieve of absolute werkelijkheid bestaat niet, zo wordt door velen beweerd. Dat zou iedereen mogen zeggen behalve iemand die zegt iets te hebben met spiritualiteit, geloof of theologie. 

Nu versta ik, in navolging van Tjeu van den Berk en anderen, onder religieuze tradities iets anders dan godsdienstige tradities. De termen ‘religie’ en ‘godsdienst’ worden vaak door elkaar heen gebruikt. Godsdienst is volgens Van Dale een “geheel van de leerstellingen en plechtigheden van een volk of kerkgenootschap”.

Hierover gaat het in dit artikel niet. Wat hier wordt beschreven, is religieus van aard. We verbinden de betekenis van het woord ‘religie’ zowel aan het Latijnse ‘religere’ als ook aan ‘religare’. Religere betekent: zorgvuldig en gewetensvol beschouwen. En religare betekent: opnieuw verbinden. Het gaat om het beschouwen en vervolgens om het realiseren van de verbinding. Wellicht aardig om hier te vermelden dat het woord ‘yoga’ ook verbinden betekent. Daarbij gaat het meer om het ondervinden dan om het argumenteren. 

Religieuze en mystieke stromingen komen in de meeste godsdiensten voor. Om er een paar te noemen; het soefisme binnen de islam, chassidisme en kabbala binnen het jodendom, gnostiek en katharisme binnen het vhristendom, advaita vedanta binnen het hindoeïsme. Ze gaan uit van de absolute werkelijkheid die Eén is en verschillende namen heeft. Zoals God, Boeddhanatuur, Christus, Brahman enz. 

Misschien zou het voor de toekomst van de kerk en theologie niet slecht zijn als voor het ondervinden meer aandacht zou komen. Er bestaat een uitspraak van de theoloog Rahner waarin dit scherp wordt verwoord: “De vrome van morgen zal een mysticus zijn, iemand die iets ervaren heeft, of hij zal niet meer zijn.” Maar wat wordt dan ondervonden, zorgvuldig en gewetensvol beschouwd? En wat verbindt zich dan met wat? Het antwoord is kort: de absolute werkelijkheid. 

“Alles wat leeft is vol van de Heer, eis niets op, geniet van Zijn bezit, begeer niets.” Dit is een tekst uit de Upanishads, een geschrift uit de hindoe traditie. Alles is doordrongen van of met die absolute werkelijkheid. Zonder Dat is er niets mogelijk. Het is, zoals gezegd wordt in religieuze tradities, de oerenergie waardoor alles bestaat. Dit principe vinden we ook in de joods-christelijke traditie. “Als de Here het huis niet bouwt, tevergeefs zwoegen de bouwlieden”, is een tekst uit het Oude Testament. En ook van Jezus is de tekst bekend: “Zonder mij kunt gij niets doen.” Hierbij gaat het uiteraard niet om de fysieke Jezus, maar om waarmee Hij doordrongen is, de absolute werkelijkheid. 

Zoals ook ons lichaam ermee doordrongen is, want zonder dat is het leven uit het lichaam verdwenen. God of de absolute werkelijkheid is dus niet alleen buiten ons, zoals de godsdienst ons wil laten geloven, maar ook in ons, zoals religieuze of mystieke tradities laten zien.

Overigens als dat niet zo zou zijn, heeft elke vorm van meditatie geen enkele zin. Want de bedoeling van mediteren heeft uiteindelijk toch tot doel om de verbinding met het Zelf te realiseren. Waarbij we in acht moeten nemen dat, volgens religieuze tradities, dit Zelf een andere naam is voor God of de absolute werkelijkheid.

Om dit enigszins helder te krijgen is het van belang om alle godsbeelden los te laten. Zoals ons dat geadviseerd wordt in de tien geboden. We kunnen ons geen beeld maken van energie. Alles is een manifestatie van energie en we ondervinden de uitwerking ervan, maar wat het is weten we niet. Er is geen beeld van te maken. Evenzo is alles een manifestatie van God of de absolute werkelijkheid. Alles is ermee doordrongen.

Tekst: Jaap Dijkstra

Jaap Dijkstra was van jongs af aan nieuwsgierig naar het mysterie van het leven. Binnen de reguliere theologie vond hij niet wat hij zocht. Ook zag hij als predikant de worsteling van gelovigen met levensvragen waarmee de kerk eigenlijk geen raad weet. Gaandeweg ging hij zich meer verdiepen in met name de hindoe religie en legde hij zich toe op meditatie. Met name de inhoud van mystieke tradities zijn in zijn visie een antwoord op hedendaagse zingevingvragen. 

Jaap Dijkstra is auteur van De absolute werkelijkheid – in het licht van eeuwenoude religieuze tradities, uitgegeven door A3 boeken.

A3 boeken
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *